Begrippen

Lijst met begrippen die CBS hanteert in zijn statistieken. Door overal dezelfde definities te gebruiken, kunnen cijfers beter met elkaar vergeleken worden.

Lijst van begrippen

Binnenlands vervoer verricht door een transportmiddel dat in een ander land staat geregistreerd.

Het CAO-loon inclusief bijzondere beloningen omvat de volgende elementen: - Het brutoloon voor normale arbeidstijd van voltijdswerknemers. - Alle bindend voorgeschreven, regelmatig betaalde toeslagen. - Alle bindend voorgeschreven bijzondere (niet maandelijkse) beloningen, zoals de vakantietoeslag of de eindejaarsuitkering. Uitgesloten zijn toeslagen die in de CAO’s voorwaardelijk zijn gesteld, zoals een leeftijdstoeslag of een toeslag voor ploegendienst, en individuele loonstijgingen.

Toelichting
Met de indexcijfers van CAO-lonen wordt de ontwikkeling van de brutolonen weergegeven waarop werknemers bij een normale voltijdarbeidsduur onvoorwaardelijk recht hebben. Deze cijfers hebben betrekking op de loon- en arbeidsduurgegevens zoals die staan vermeld in CAO's. Er worden dus geen gerealiseerde bedragen waargenomen; alleen afspraken met betrekking tot de schaallonen en bindend voorgeschreven toeslagen komen in de ontwikkeling van het CAO-loon tot uitdrukking. Hierbij wordt een onderscheid gemaakt naar CAO-lonen inclusief bijzondere beloningen en CAO-lonen exclusief bijzondere beloningen, en tussen CAO-lonen per uur en CAO-lonen per maand. Wijzigingen in het CAO-loon komen tot uiting in zowel de lonen per maand als in de lonen per uur. Wijzigingen in de overeengekomen jaarlijkse arbeidsduur zijn alleen van invloed op de CAO-lonen per uur.

Alle bedrijven en instellingen die actief zijn in Nederland zijn ingedeeld in een CAO-sector. De indeling in CAO-sectoren is gebaseerd op de positie van de werknemers bij de arbeidsvoorwaardenonderhandelingen. Er worden drie CAO-sectoren onderscheiden: particuliere bedrijven, overheid en de gesubsidieerde instellingen.

Toelichting
De CAO-sectorindeling wijkt af van de indeling in institutionele sectoren zoals die in de Nationale rekeningen wordt gehanteerd.

Zie ook: CAO-sector gesubsidieerde instellingen, CAO-sector overheid, CAO-sector particuliere bedrijven, Institutionele sector

De CAO-sector bestaande uit privaatrechtelijke bedrijven die door subsidie of via wettelijk vastgestelde bijdragen worden gefinancierd, voor zover zij niet tot de overheid behoren. Het gaat hierbij onder meer om het grootste deel van de gezondheids- en welzijnszorg, de uitvoeringsorganen voor de sociale verzekeringen en de sociale werkplaatsen.

Zie ook: CAO-sector, Gepremieerde en gesubsidieerde sector

CAO-sector die alle publiekrechtelijke bedrijven omvat, zoals rijksoverheid, provincies, gemeenten, waterschappen en het openbaar onderwijs. Daarnaast behoren de politie, het regulier bijzonder onderwijs en de academische ziekenhuizen tot de overheid.

Toelichting
De CAO-sector overheid wordt verder onderverdeeld in een aantal subsectoren.

Zie ook: CAO-sector

De CAO-sector bestaande uit privaatrechtelijke bedrijven die niet tot de sector gesubsidieerde instellingen of tot de CAO-sector overheid gerekend worden.

Zie ook: CAO-sector

Caribisch Nederland is de benaming van de Nederlandse eilanden Bonaire, Sint-Eustatius en Saba.

Deelnemer aan woon-werkverkeer als bestuurder of passagier carpoolauto.

Rechtsmiddel tegen een uitspraak van een rechter, ingesteld bij de Hoge Raad.

Toelichting
Cassatie kan alleen worden ingesteld als er geen ander gewoon rechtsmiddel openstaat of heeft opengestaan.

Zie ook: Hoge Raad, Rechtsmiddel

Cassatie die wordt ingesteld door het Openbaar Ministerie, wanneer het een uitspraak van de Hoge Raad wil hebben in een specifieke situatie. Hierbij gaat het vaak om de uitleg van een (ongeschreven) rechtsregel of een wetsartikel.

Zie ook: Cassatie, Hoge Raad, Openbaar Ministerie (OM)

Medisch-specialistische centrum voor behandeling en verpleging met overnachting, gericht op een specifieke bevolkingsgroep en/of specifieke fysieke ziekten.

Toelichting
Enkele voorbeelden zijn: astmaklinieken, epilepsieklinieken, kankerklinieken, oogziekenhuizen, orthopedische inrichtingen, revalidatie-instellingen, sanatoria.

Gebied voor reclame en verkoopdoeleinden dat onderdeel is van een Cebuco-verzorgingsgebied.

Toelichting
De onderverdeling in 81 subverzorgingsgebieden van de 50 verzorgingsgebieden door het Centraal Bureau voor Courantenpubliciteit (Cebuco).

Gebied voor reclame en verkoopdoeleinden.

Toelichting
De indeling van Nederland in 50 verzorgingsgebieden is ontworpen door het Centraal Bureau voor Courantenpubliciteit (Cebuco).

Op 1-1-1997 is de gemeente Velsen overgegaan van 22.2 naar 22.1 en Haaren van 41.1 naar 42.

Soort insluiting waarvoor een cel in een penitentiaire inrichting kan worden gebruikt.

Toelichting
De volgende celbestemmingen worden onderscheiden:
- huis van bewaring,
- gevangenis,
- inrichting voor stelselmatige daders,
- overige capaciteit.
Bij elk van deze bestemmingen worden plaatsen aangewezen die uitsluitend bestemd zijn voor vrouwen. Vaststelling van de bestemming wordt geregeld in Penitentiaire Beginselenwet 1998.
Bijvoorbeeld een gedetineerde die nog niet onherroepelijk door de rechter veroordeeld is en in voorlopige hechtenis zit, gebruikt een plaats met de celbestemming "huis van bewaring".

Zie ook: Gedetineerde, Gevangenis, Huis van bewaring, Voorlopige hechtenis

Instantie die zich voornamelijk bezig houdt met de afwikkeling van geldelijke sancties en geldboeten, aanslagen voor parkeerovertredingen, schadevergoedingsmaatregelen en ontnemingsmaatregelen (waarbij beslag wordt gelegd op inkomsten verkregen uit bewezen verklaarde strafbare feiten, zoals oplichting of handelen in verdovende middelen).

Toelichting
In 1996 is het CJIB verzelfstandigd tot een agentschap. Het Ministerie van Justitie financiert het Bureau.

Register waarin een beperkt aantal inwoners van Nederland was ingeschreven. Het betrof personen die behoorden tot de bevolking van Nederland, maar aan wie geen vaste woongemeente kon worden toegewezen.

Toelichting
Het centraal persoonsregister werd bijgehouden door de toenmalige Rijksinspectie van de bevolkingsregisters.
Sinds 1 oktober 1994 zijn deze personen ingeschreven in het bevolkingsregister van de gemeente 's-Gravenhage.

De door de Verenigde Naties aanbevolen classificatie van goederen, diensten en activa.

Toelichting
Voornaamste doel van de CPC is het verschaffen van een kader voor internationale vergelijking van statistieken over goederen, diensten en activa en als leidraad te dienen voor de ontwikkeling van nieuwe en herziening van bestaande productenindelingen. Omdat de CPC een indeling voor algemeen gebruik is, biedt ze minder detail dan andere specifieke classificatiesystemen, zoals bij voorbeeld het Geharmoniseerd Systeem. De CPC omvat alle producten die onderwerp kunnen zijn van nationale of internatonale transacties of die in voorraad genomen kunnen worden. Het betreft producten die het resultaat zijn van het uitoefenen van een economische activiteit, met inbegrip van transporteerbare goederen, niet-transporteerbare goederen en diensten. Ook enkele niet-geproduceerde activa zijn inbegrepen, zoals land. De CPC bevat ook legale instrumenten zoals het eigendom van niet-tastbare activa, zoals patenten, merken en copyrights.

De productie van elektriciteit door thermische of nucleaire centrales die regulier leveren aan het landelijke hoogspanningsnet van Tennet.

Toelichting
Dit worden ook wel de elektriciteitscentrales genoemd. In Nederland bestaat het hoogspanningsnet uit de netten met een spanning van 110 kV en hoger.

Rechtscollege dat in hoger beroep over bepaalde zaken oordeelt die al door een rechtbank zijn berecht.

Toelichting
Het gaat dan vooral om sociale zekerheidszaken en om ambtenarenrecht.

Gezegelde overeenkomst of verdrag.

EU-classificatie van goederen en diensten, neergelegd in een Europese verordening die de lidstaten bindt en die het gemeenschappelijke Europese kader verschaft voor de vergelijking van statistische gegevens over goederen en diensten.

Toelichting
Het Europese uitgangspunt is dat de structuur van de CPA de economische herkomst van producten moet weerspiegelen. Dit wordt bereikt doordat de CPA op het niveau van de eerste vier digits gelijk is aan de NACE (de EU-classificatie van economische activiteiten). Digit vijf en zes betreffen categorieën resp. subcategorieën van producten. De CPA vormt ook de grondslag voor de PRODCOM lijst; de eerste zes digits daarvan zijn gelijk aan de CPA. Omdat de CPA ook gebaseerd is op het Geharmoniseerd Systeem en de Gecombineerde Nomenclatuur is koppeling mogelijk met statistieken van de internationale handel. De CPA is geharmoniseerd met de door de Verenigde Naties aanbevolen Central Product Classification (CPC).
De CPA vormt o.m. de grondslag voor de indeling van goederen en diensten in de aanbod- en gebruiktabellen van de Nationale rekeningen. Verder wordt de CPA bij het CBS gebruikt voor de specificatie van industriële inkopen bij een deel van de Productiestatistieken.

Groep personen die gedurende een bepaalde periode, bijvoorbeeld een kalenderjaar, eenzelfde (demografische) gebeurtenis heeft meegemaakt.

Toelichting
Een geboortecohort bestaat uit de mensen die allemaal in een zelfde periode zijn geboren, een huwelijkscohort uit mensen die in een zelfde periode zijn getrouwd.

Soort steenkool geschikt voor de productie van cokes. Deze zijn bestemd voor gebruik in hoogovens.

Toelichting
De kool is van hogere kwaliteit dan bruinkool, maar van lagere kwaliteit dan antraciet. De verbrandingswaarde van het asvrije en natte product is groter dan 23,865 megajoule per kilogram. Het gehalte aan vluchtige stoffen van het asvrij en droge product is meer dan 14 procent

Vast koolproduct verkregen door verdere verkoling van steenkool bij hoge temperatuur.

Toelichting
Het product wordt in hoogovens gebruikt om ijzer uit ijzererts te maken.

Gas vrijgekomen bij de verkoling van steenkool tot steenkoolcokes.

Een overeenkomst waarin afspraken worden vastgelegd die werkgevers- en werknemersorganisaties maken over de arbeidsvoorwaarden van werknemers in een bedrijf of bedrijfstak.

Zie ook: Arbeidsovereenkomst, Arbeidsvoorwaarden, Werknemer

De netto geldstroom die in een bepaalde periode naar de pensioenvoorzieningen is gegaan. Dit zijn de geïnde premies en de opbrengsten uit vermogen, minus de uitgekeerde pensioenen en de vergoeding voor de door pensioenfondsen verrichte diensten. De officiële naam hiervoor is ‘correctie pensioenvoorziening’. De collectieve besparingen vormen samen met de vrije besparingen de totale besparingen van huishoudens.

Uitgaven door de overheid voor collectief gebruik van diensten die worden verleend aan alle leden van de samenleving of aan alle leden van een bepaald deel van de samenleving. Het betreft met name uitgaven voor diensten op het gebied van: - openbaar bestuur, beveiliging en defensie; - ordehandhaving, wet- en regelgeving; - milieubescherming; - speur- en ontwikkelingswerk; - infrastructuur en economische ontwikkeling.

Toelichting
Collectieve consumptie vindt uitsluitend plaats bij de overheid.
De werkelijke collectieve consumptie wordt berekend door de individuele consumptie van de totale consumptie door de overheid af te trekken.

Zie ook: Consumptie door de overheid, Individuele consumptie door de overheid

Hieronder worden begrepen: - collectieve arbeidsovereenkomsten (CAO’s); - door de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid bindend vastgestelde regelingen van lonen en andere arbeidsvoorwaarden; - door publiekrechtelijke bedrijfsorganen vastgestelde verordeningen inzake lonen en andere arbeidsvoorwaarden; - regelingen van lonen en andere arbeidsvoorwaarden voor het overheidspersoneel.

Door de overheid geregelde vorm van dienstverlening aan de bevolking, die gratis of tegen een vergoeding beneden de kostprijs wordt geleverd en die wordt gekenmerkt door het feit dat zij hoofdzakelijk uit de algemene middelen (belastingen e.d.) wordt gefinancierd.

Rechtscollege dat oordeelt over sociaaleconomische bestuurszaken en over bepaalde zaken die al door een rechtbank zijn berecht.

Toelichting
Het gaat dan bijvoorbeeld om de Mededingingswet en de Telecommunicatiewet.

Samenwerkingsverband zonder rechtspersoonlijkheid waarin twee of meer partners, vennoten genoemd, een bedrijf voeren. Binnen het samenwerkingsverband zijn er twee soorten vennoten: beherende en stille (commanditaire) vennoten. Beherende vennoten zijn volledig aansprakelijk voor de verplichtingen van het samenwerkingsverband. Stille vennoten zijn alleen financieel betrokken en slechts aansprakelijk tot het bedrag dat ze in het samenwerkingsverband hebben ingebracht.

Toelichting
De vennoten zijn doorgaans natuurlijke personen, maar kunnen ook niet-natuurlijke personen zijn.
Beherende vennoten zijn met hun hele privévermogen aansprakelijk als de vennootschap de verplichtingen niet nakomt.
Stille vennoten mogen niet namens de vennootschap naar buiten treden. Doen ze dat wel dan worden ze gezien als beherend vennoot en worden aansprakelijk met hun hele privévermogen.

Zie ook: Juridische eenheid, Natuurlijk persoon, Niet-natuurlijke persoon, Samenwerkingsverband zonder rechtspersoonlijkheid

Dienstverlening gericht op het maken van winst.

Toelichting
Samentellingen van de SBI-secties G t/m N, daardoor omvattend:
G Groot- en detailhandel; reparatie van auto's
H Vervoer en opslag
I Logies-, maaltijd- en drankverstrekking
J Informatie en communicatie
K Financiële instellingen
L Verhuur van en handel in onroerend goed
M Advisering, onderzoek en overige specialistische zakelijke dienstverlening
N Verhuur van roerende goederen en overige zakelijke dienstverlening

Zie ook: Dienstverlening

De kosten voor porti, (mobiele) telefoon, fax, internet, e-mail, koeriersdiensten en dergelijke.

Voorschriften voor decentrale overheden op het terrein van de financial accounting op basis waarvan belangstellenden en belanghebbenden zich een verantwoord oordeel kunnen vormen over baten en lasten en de financiële positie van een decentrale overheid.

Toelichting
De voorschriften hebben betrekking op begroting, meerjarenraming, jaarrekening en de toelichting op deze stukken. De comptabiliteitsvoorschriften vinden hun grondslag in de Provinciewet en de Gemeentewet. Met ingang van 2003 is het Besluit Comptabiliteitsvoorschriften 1995 vervangen door het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten.

De op- en neergaande beweging van de economie binnen een periode van vijf tot tien jaar. Doorgaans kunnen de volgende fases worden onderscheiden: opleving, hoogconjunctuur, recessie en depressie.

Indexcijfer dat het prijsverloop weergeeft van een pakket goederen en diensten zoals dit gemiddeld wordt aangeschaft door alle huishoudens in Nederland.

Toelichting
Tot het pakket goederen en diensten behoren onder andere voedingsmiddelen, duurzame goederen zoals huishoudelijke apparaten en auto’s, energie en woningdiensten (huren), en een aantal overheidsdiensten. Ook consumptiegebonden belastingen, waaronder motorrijtuigenbelasting en gemeentelijke heffingen zoals rioolrecht, maken deel uit van de CPI. De basisverzekering voor medische zorg maakt geen onderdeel uit van het bereik van de CPI, maar de aanvullende verzekeringen voor ziektekosten zijn wel opgenomen in de CPI.

Uitgangspunt bij de berekening van de CPI zijn de uitgaven die huishoudens doen. De uitgaven van huishoudens kunnen in de loop van de tijd veranderen, bijvoorbeeld doordat er nieuwe producten op de markt komen of omdat de samenstelling van de bevolking anders wordt. Ook een verandering in het welvaartsniveau kan een ander aankooppatroon tot gevolg hebben. Om deze veranderingen zo goed mogelijk te volgen, wordt het wegingsschema van CPI jaarlijks aangepast.

Deze aankopen worden gedaan uit het netto besteedbaar inkomen, d.w.z. uit het bruto-inkomen minus verplichte afdrachten plus onttrekkingen uit besparingen. Tot de verplichte afdrachten behoren directe belastingen, premies voor de sociale verzekeringen en de basisverzekering voor ziektekosten. De CPI houdt wel rekening met de prijsontwikkeling van overheidsdiensten en met consumptiegebonden belastingen, zoals onroerende zaakbelasting en motorrijtuigenbelasting.

Naast de hierboven genoemde consumentenprijsindex voor alle huishoudens wordt een ‘afgeleide CPI’ berekend. Deze wordt berekend als de gewone index exclusief het effect van veranderingen in de tarieven van de kostprijsverhogende (zgn. indirecte) belastingen en de consumptiegebonden belastingen. Hierbij wordt alleen met het directe effect van tariefsveranderingen rekening gehouden.

Indicator die informatie geeft over het vertrouwen en de verwachtingen van consumenten ten aanzien van de ontwikkelingen van de Nederlandse economie. Samen met de deelindicatoren economisch klimaat en koopbereidheid dragen deze bij aan de voorspelling van kortetermijnschommelingen van de particuliere consumptie, met in het bijzonder de vraag naar en de aanschaf van duurzame consumptiegoederen.

Toelichting
Het consumentenvertrouwen wordt vastgesteld op basis van de antwoorden in een enquête op vijf vragen over de algemene economische en de eigen financiële situatie. Van iedere vraag wordt het saldo van positieve en negatieve antwoorden in procenten van het totaal aantal antwoorden bepaald. Het consumentenvertrouwen is gelijk aan de gemiddelde waarde van deze vijf saldi.

Het verbruik van goederen en diensten voor de rechtstreekse bevrediging van individuele of collectieve behoeften van leden van de gemeenschap.

Zie ook: Consumptieve bestedingen

Uitgaven door de overheid voor goederen en diensten die worden gebruikt voor de rechtstreekse bevrediging van individuele of collectieve behoeften van leden van de gemeenschap.

Toelichting
Bij de consumptie door de overheid doet zich een probleem voor dat verband houdt met het karakter van de overheidsproductie. Slechts een deel van de diensten van de overheid wordt daadwerkelijk verkocht (marktproductie). Het grootste deel van de overheidsproductie wordt betaald uit de algemene middelen en gratis beschikbaar gesteld aan alle sectoren (niet-marktproductie). Daarom stuit het toerekenen ervan aan sectoren op grote problemen. Een dergelijke toerekening wordt dan ook niet gemaakt. Afgesproken is dat de overheid beschouwd moet worden als consument van de door haarzelf geproduceerde diensten.
De consumptie door de overheid wordt onderscheiden in collectieve consumptie en individuele consumptie.

Zie ook: Collectieve consumptie door de overheid, Individuele consumptie door de overheid

Uitgaven door instellingen zonder winstoogmerk (IZW) ten behoeve van huishoudens voor goederen en diensten die worden gebruikt voor de rechtstreekse bevrediging van individuele of collectieve behoeften van leden van de gemeenschap.

Toelichting
De consumptieve bestedingen kunnen zowel op het eigen grondgebied als in het buitenland worden gedaan.

Uitgaven op Nederlands grondgebied door ingezeten en niet-ingezeten huishoudens bij de handel of direct bij de producent, aangevuld met de uitgaven via de instellingen zonder winstoogmerk ten behoeve van huishoudens (IZWh’s, bijv. sportverenigingen).

Toelichting
Uitgaven die eigen inwoners in het buitenland doen vallen hier dus niet onder, maar de uitgaven van inwoners van andere landen in ons land wel.
Voor het samenstellen van de macro-economische maandconsumptiecijfers wordt gebruik gemaakt van de uitkomsten van een groot aantal andere statistieken. Het gaat daarbij onder meer om de omzetontwikkeling van detailhandel en dienstverlenende bedrijven, de consumentenprijsindex en data over energieverbruik. Er worden geen personen geïnterviewd over hun bestedingsgedrag.

Zie ook: Consumptieve bestedingen, Huishouden, Ingezetene, Niet-ingezetene, Sector instellingen zonder winstoogmerk ten behoeve van huishoudens

Uitgaven door ingezeten huishoudens voor goederen en diensten die worden gebruikt voor de rechtstreekse bevrediging van individuele of collectieve behoeften van leden van de gemeenschap. De uitgaven kunnen zowel op het eigen grondgebied als in het buitenland worden gedaan.

Zie ook: Consumptieve bestedingen, Huishouden, Ingezetene

Alle kredieten die bestemd zijn voor de aankoop van (duurzame) consumptiegoederen, voor zover deze een looptijd hebben van drie maanden of langer, de kredietgever deelneemt in de uitoefening van zijn beroep of bedrijf en de kredietnemer een natuurlijke persoon is. Hypothecaire leningen worden hier niet onder begrepen.

De consumptie door huishoudens in verhouding tot het (bruto) binnenlands product tegen marktprijzen.

Uitgaven voor goederen en diensten die worden gebruikt voor de rechtstreekse bevrediging van individuele of collectieve behoeften van leden van de gemeenschap. De uitgaven kunnen zowel op het eigen grondgebied als in het buitenland worden gedaan.

Toelichting
Consumptie vindt plaats door huishoudens, instellingen zonder winstoogmerk (IZW) en de overheid.

Zie ook: Consumptie, Huishouden, Instelling zonder winstoogmerk (IZW), Overheid

Speciale bak voor het vervoer van vracht, verstevigd en stapelbaar en geschikt voor horizontaal en verticaal overladen.

Toelichting
Een meer formele, technische definitie van een container is:
Een onderdeel van het vervoermaterieel dat:
a) van duurzame aard en bijgevolg stevig genoeg is om meermaals te worden gebruikt,
b) ontworpen is om het vervoer van goederen door middel van een of meer vervoerswijzen zonder overslag te vergemakkelijken,
c) voorzien is van inrichtingen voor een gemakkelijke goederenoverslag en meer bepaald van één vervoerswijze naar een andere,
d) zodanig ontworpen is dat het gemakkelijk kan worden beladen en geleegd,
e) stapelbaar is, en
f) een inwendig volume heeft van ten minste 1 m³.

Wissellaadbakken blijven buiten beschouwing.

Flatcontainers worden wel meegerekend. Hoewel ze geen inwendig volume hebben, en bijgevolg niet aan criterium f) hierboven voldoen, moeten flatcontainers die voor zeevervoer worden gebruikt, als een speciaal containertype worden beschouwd. Ze worden daarom hier opgenomen.
Een flatcontainer is een laadbaar platform zonder enige opbouw maar met dezelfde lengte en breedte als de bodem van een container en bovenaan en onderaan voorzien van hoekstukken.

De afmeting van een container uitgedrukt in 'voet'.

Toelichting
De voornaamste containerafmetingen zijn:
a) ISO-container van 20 voet (lengte 20 voet en breedte 8 voet),
b) ISO-container van 40 voet (lengte 40 voet en breedte 8 voet),
c) ISO-container van meer dan 20 en minder dan 40 voet,
d) ISO-container van meer dan 40 voet,
e) extra hoge cubecontainer,
f) luchttransportcontainer (containers die voldoen aan vastgestelde normen voor luchtvervoer).
Containers zijn normaal 8 voet hoog maar ook andere hoogten komen voor. Hoge cubecontainers hebben een hoogte van 9,5 voet.
Extra hoge cubecontainers zijn groter dan de ISO-afmetingen. Dergelijke containers kunnen een lengte hebben van 45 voet, 48 voet of 53 voet.
Containers met afmetingen zoals bepaald onder a) tot en met e) worden grote containers genoemd.

De in de CAO's overeengekomen arbeidsduur van voltijdwerknemers.

Toelichting
Het aantal maximaal te werken uren per jaar (exclusief overwerk) voor voltijdwerknemers. Dat is de normale arbeidsduur per jaar verminderd met officiële feestdagen, onvoorwaardelijke verlofdagen en eventuele arbeidsduurverkorting (adv), zoals zij in CAO's en andere bindend voorgeschreven regelingen zijn overeengekomen.

Zie ook: Arbeidsduurverkorting (ADV), Overeengekomen arbeidsduur, Voltijdwerknemer

Het CAO-loon inclusief bijzondere beloningen, vermeerderd met de wettelijke en contractuele werkgeverspremies voor pensioen, vut, werkloosheid, ziektekosten, arbeidsongeschiktheid en sociale fondsen.

De ontwikkeling van CAO-lonen.

Zie: Indexcijfers CAO-lonen

De werkgeversbijdragen die betaald zijn in het kader van een pensioenverzekering voor werknemers, en de premies voor aanvullende invaliditeits- en werkloosheidsverzekeringen, ziekteverzuimverzekeringen en sociale fondsen (exclusief opleidingsfondsen).

Eindbeslissing in een rechtszaak waarbij de gedaagde partij op de zitting is verschenen.

Controle en registratie door de politie of een asielzoeker, die een aanzegging heeft gekregen om te vertrekken uit Nederland, niet langer verblijft op het laatst bekende huisadres.

Zie ook: Asielzoeker

Een bijzondere vorm van een vereniging. Doel is de bevordering van de materiële belangen van de leden door overeenkomsten met ze af te sluiten. De overeenkomsten hebben betrekking op de levering van goederen en/of diensten, of op het ontplooien van economische activiteiten. De winst mag aan de leden worden uitgekeerd.

Toelichting
De leden van de coöperatie zijn bij ontbinding voor gelijke delen aansprakelijk voor eventuele tekorten. In afwijking daarvan kan de aansprakelijkheid van de leden in de statuten worden beperkt of uitgesloten. De coöperatie is een vorm van zelforganisatie van producenten of verbruikers, gericht op het vergroten van economische macht en het behalen van schaalvoordeel.

Zie ook: Rechtspersoon, Vereniging

Deze klasse omvat de rechtsvormen - Coöperatieve vereniging - Onderlinge waarborgmaatschappij De coöperatie en de onderlinge waarborgmaatschappij zijn bijzondere varianten op de vereniging. De coöperatie is een vereniging die opkomt voor de materiële belangen van haar leden door overeenkomsten met hen af te sluiten. Bij de coöperatie mag winst worden uitgekeerd aan de leden. De onderlinge waarborgmaatschappij is een vereniging die met haar leden verzekeringsovereenkomsten afsluit in het verzekeringsbedrijf dat de vereniging voor haar leden uitoefent.

Locatieaanduiding volgens het stelsel van de Rijksdriehoeksmeting (RD-stelsel).

Toelichting
De locatieaanduiding is opgebouwd uit een x-coördinaat en een y-coördinaat. Beide coördinaten zijn weergegeven in meters. De x-coördinaat heeft een waarde tussen 0 en 280 kilometer, de y-coördinaat een waarde tussen 300 en 630 kilometer.

Een cluster van één of meer aangrenzende gemeenten in dezelfde provincie, ontworpen voor regionaal onderzoek.

Toelichting
De COROP-indeling is op overwegend statistisch-inhoudelijke gronden omstreeks 1970 ontworpen door de COördinatiecommissie Regionaal OnderzoeksProgramma. Aan deze commissie ontleent de indeling haar de naam. Onderscheiden werden veertig gebieden, waaraan later drie subgebieden zijn toegevoegd.
De COROP-indeling is een regionaal niveau tussen gemeenten en provincies in. Bij de opzet van de indeling stond het nodale indelingsprincipe voorop. Dit principe kon echter niet als enig criterium worden gehanteerd. Een beperking van het aantal gebieden was noodzakelijk om kengetallen over toegevoegde waarde (naar bedrijfsklasse) en bruto-investeringen (naar type en bestemming) op dit niveau te kunnen presenteren. Verder was het wenselijk om in voorkomende gevallen de provinciegrens ook als grens van een COROP-gebied aan te houden.
Deze indeling in 40 gebieden vormt niveau 3 van de Europese NUTS-indeling.

Een cluster van één of meer aangrenzende gemeenten in hetzelfde COROP-gebied, ontworpen voor regionaal onderzoek.

Toelichting
Er zijn 3 COROP-subgebieden, namelijk Amsterdam, Rijnmond en stadsgewest 's-Hertogenbosch. Dit zijn subgebieden binnen de COROP-gebieden Groot-Amsterdam, Groot-Rijnmond en Noordoost-Noord-Brabant.

Correctie die gelijk is aan de pensioenpremies minus de pensioenuitkeringen. Zo blijven de besparingen van huishoudens op hetzelfde niveau als wanneer de pensioenpremies en uitkeringen niet als inkomenstransacties zouden zijn opgenomen.

Toelichting
Deze correctie is bedoeld om de verandering in de pensioenvoorzieningen die aan huishoudens toebehoren, in de besparingen van de huishoudens tot uitdrukking te kunnen brengen. Deze voorzieningen worden in de financiële rekeningen en de balansen beschouwd als vorderingen van huishoudens.
De correctie wordt ook gemaakt voor de voorzieningen van niet-ingezeten huishoudens bij Nederlandse verzekeringsinstellingen. Uiteraard zijn tegenovergestelde correcties noodzakelijk bij de betreffende verzekeringsinstellingen.

Instelling waar cursussen gegeven worden als dans, beeldende kunst, audiovisuele, dramatische en/of literaire vorming.

Kredietvorm waarbij met de kredietnemer wordt overeengekomen tot welk bedrag (limietbedrag) deze naar behoefte geld kan opnemen of goederen c.q. diensten kan kopen. Het opnemen van geld of het kopen van goederen of diensten geschiedt door middel van cards en de administratie van de opgenomen gelden of van de terugbetalingen geschiedt op een afzonderlijke kaartrekening.

Toelichting
Creditcards die gekoppeld zijn aan een betaalrekening en waarvan de opgenomen bedragen periodiek ten laste van die betaalrekening worden gebracht, zijn niet van toepassing bij deze kredietvorm.

Handelingen en gedragingen (zowel doen als nalaten) die de wetgever strafbaar heeft gesteld.

Zie ook: Strafbaar feit, Wetboek van Strafrecht

Beteelbare oppervlakte grond.

Leerling behorend tot een culturele minderheid, door het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap gedefinieerd als een leerling die aan één van de onderstaande voorwaarden voldoet: - behoort tot een Molukse bevolkingsgroep; - ten minste één van de ouders/voogden is afkomstig uit Griekenland, Italië, (voormalig) Joegoslavië, Kaapverdië, Marokko, Portugal, Spanje, Tunesië of Turkije; - ten minste één van de ouders/voogden is afkomstig uit Suriname, Aruba of de Nederlandse Antillen; - ten minste één van de ouders/voogden is afkomstig uit een ander, niet-Engelstalig land buiten Europa, met uitzondering van Indonesië; - ten minste één van de ouders/voogden is door de Minister van Justitie als vreemdeling toegelaten op grond van artikel 15 van de Vreemdelingenwet.

Burgerrechtelijke maatregel waarbij de kantonrechter iemand aanstelt als curator.

Toelichting
Dit gebeurt als iemand door zijn/haar lichamelijke of geestelijke toestand tijdelijk of blijvend niet in staat is de eigen financiële of andere persoonlijke belangen te behartigen.

Een persoon die zich heeft ingeschreven voor een cursus kunstzinnige vorming van maximaal twintig weken.