Begrippen

Lijst met begrippen die CBS hanteert in zijn statistieken. Door overal dezelfde definities te gebruiken, kunnen cijfers beter met elkaar vergeleken worden.

Lijst van begrippen

De directe uitgaven die voor een bepaalde vakantie zijn gemaakt, dat wil zeggen reiskosten, verblijfkosten, uitgaven aan voeding en overige kosten die rechtstreeks verband houden met de vakantie (bijvoorbeeld verzekeringen, entreegelden, souvenirs en foto's).

Toelichting
De uitgaven die betrekking hebben op duurzame recreatiegoederen, zoals caravan, tent, boot, ski’s en kampeeruitrusting zijn bij het Continu Vakantie Onderzoek (CVO) buiten beschouwing gelaten, omdat ze doorgaans niet aan één vakantie(jaar) kunnen worden toegerekend.

Vluchteling die eerst door de United Nations High Commissionair for Refugees (UNHCR) wordt geselecteerd en vervolgens door de Nederlandse overheid wordt uitgenodigd om naar Nederland te komen. Deze persoon krijgt daarmee een verblijfsstatus zonder voorafgaande indiening van een asielverzoek.

Zie ook: Asielverzoek, Asielzoeker

Uitkeringen die rechtstreeks door werkgevers aan hun (voormalige) werknemers worden betaald zonder dat hierbij een sociaal verzekeringsfonds is betrokken.

Toelichting
Enkele voorbeelden zijn:
- doorbetaling bij ziekte;
- interim-regeling ziektekostenvergoeding ambtenaren (vervallen bij de invoering van de nieuwe zorgverzekeringswet op 1 januari 2006);
- wachtgelden voormalig overheidspersoneel;
- eigen pensioen militairen.

Sociale uitkeringen van de centrale en de lokale overheid aan huishoudens, waar geen premies voor hoeven te worden betaald.

Zie ook: Uitkeringen sociale voorziening in geld, Uitkeringen sociale voorziening in natura

Uitkeringen betaald door de overheid die aan huishoudens worden toegekend om financiële zekerheid te bieden tegen een aantal risico's (zoals ziekte, invaliditeit, arbeidsongeschiktheid, ouderdom, het overlijden van naasten en werkloosheid) of om in bepaalde behoeftes te voorzien (zoals huisvesting en onderwijs).

Toelichting
Voorbeelden: zorgtoeslag, bijstand, oorlogspensioenen, pensioenen voormalig overheidspersoneel overzeese gebiedsdelen, kinderbijslag, studiebeurzen.

Zie ook: Uitkeringen sociale voorziening, Uitkeringen sociale voorziening in natura

Overdrachten in natura aan huishoudens door overheidsinstellingen of instellingen zonder winstoogmerk ten behoeve van huishoudens. Zij lijken op wettelijke uitkeringen sociale verzekering in natura, maar worden niet verstrekt in het kader van een sociale verzekeringsregeling.

Toelichting
Het gaat hierbij onder meer om sociale woningen, huisvestingstoelagen, kinderdagverblijven, beroepsopleiding en kortingen op vervoertarieven (mits er sprake is van een sociale functie). Als huishoudens zelf betalen, moeten deze uitgaven op de bedoelde uitkeringen in mindering worden gebracht.

Zie ook: Instelling zonder winstoogmerk ten behoeve van huishoudens (IZWh), Uitkeringen sociale voorziening, Uitkeringen sociale voorziening in geld

Inkomensoverdrachten in geld of in natura, die door wettelijk sociale verzekeringsinstellingen aan personen of huishoudens worden toegekend om de financiële lasten te verlichten die voortvloeien uit een aantal risico's en behoeften (arbeidsongeschiktheid, ziekte, overlijden, werkloosheid). De gehele Nederlandse bevolking of grote delen daarvan zijn verplicht om aan de wettelijke sociale regelingen deel te nemen dan wel premies te betalen.

Zie ook: Uitkeringen wettelijke sociale verzekering in geld, Uitkeringen wettelijke sociale verzekering in natura, Wettelijke sociale verzekeringsinstellingen

Inkomensoverdrachten in geld die door wettelijke sociale verzekeringsinstellingen betaald worden aan huishoudens. Ze worden verstrekt in het kader van wettelijke sociale verzekeringsregelingen.

Toelichting
Tot de genoemde inkomensoverdrachten behoren niet vergoedingen door wettelijke sociale verzekeringsinstellingen van goedgekeurde uitgaven van huishoudens voor bepaalde goederen of diensten; deze worden gerekend tot de Uitkeringen sociale verzekering in natura.

Zie ook: Uitkeringen wettelijke sociale verzekering, Uitkeringen wettelijke sociale verzekering in natura, Wettelijke sociale verzekeringsinstellingen

Vergoedingen die wettelijke sociale verzekeringsinstellingen in het kader van sociale risico’s en behoeften betalen voor goedgekeurde uitgaven van huishoudens voor bepaalde goederen of diensten.

Toelichting
Meestal gaat het om medische of tandheelkundige behandelingen, ziekenhuisaccommodatie, brillen of contactlenzen, medische hulpmiddelen of voorzieningen en soortgelijke goederen of diensten. De dienst wordt rechtstreeks, zonder vergoeding, aan de begunstigden verstrekt door marktproducenten (producenten wiens productie tegen economisch significante prijzen wordt verkocht).

Zie ook: Uitkeringen wettelijke sociale verzekering, Uitkeringen wettelijke sociale verzekering in geld, Wettelijke sociale verzekeringsinstellingen

Situatie waarbij het bruto-inkomen van het huishouden geheel of gedeeltelijk bestaat uit een uitkering.

Het ten onrechte of tot een te hoog bedrag ontvangen van een uitkering als gevolg van het aan een uitvoeringsorgaan van de sociale zekerheid al dan niet opzettelijk verstrekken van onjuiste of onvolledige informatie dan wel het voor dat uitvoeringsorgaan verzwijgen van voor de beslissing relevante gegevens.

Maat voor het gemiddelde aantal uitkeringen in een bepaalde periode, berekend als het aantal uitgekeerde dagen in een jaar gedeeld door het aantal werkdagen in dat jaar.

Toelichting
Bij de WAO, WAZ en Wajong worden ook wel herleide uitkeringsjaren gebruikt. Dit zijn uitkeringsjaren waarbij rekening wordt gehouden met de arbeidsongeschiktheidsklasse van betrokkene.

Het overdragen van personen door een staat aan een andere staat ter berechting en bestraffing voor aldaar begane misdrijven, op grond van een verdrag tussen deze staten.

Zie ook: Overlevering

Verzoek van een staat aan een andere staat om een daar verblijvende persoon die wordt verdacht van een strafbaar feit over te brengen naar de verzoekende staat.

Zie ook: Overlevering, Uitlevering

Tijdsverloop tussen het moment van brandmelding en het moment dat het eerste brandweervoertuig de kazerne verlaat.

Zie ook: Brand (juridisch), Brandweer, Opkomsttijd brandweer, Rijtijd brandweer

Het tijdelijk stopzetten van de werkzaamheden van werknemers door de werkgever.

Toelichting
Uitsluitingen zijn acties van werkgevers om werknemers niet in de gelegenheid te stellen hun normale werk te verrichten, met het doel om gestelde eisen af te dwingen.

(Eind)oordeel van de rechter over een voor hem gevoerde rechtszaak.

Zie ook: Beschikking (bestuursrecht), Besluit (juridisch)

Gegrond- en ongegrondverklaringen van beroepen op de bestuursrechter, en beslissingen over voorlopige voorzieningen.

Zie ook: Bestuursrecht, Voorlopige voorziening

Het leveren van goederen en het verlenen van diensten door ingezetenen aan het buitenland (niet-ingezetenen).

Zie ook: Ingezetene, Uitvoer van diensten, Uitvoer van goederen

Het verlenen van diensten door ingezetenen aan het buitenland.

Toelichting
De uitvoer van diensten omvat onder meer de diensten van Nederlandse
vervoerbedrijven in het buitenland, aan het buitenland bewezen
havendiensten, scheepsreparatie en de uitvoering van werken in het
buitenland door Nederlandse aannemers. Onder de uitvoer vallen eveneens de
bestedingen in Nederland door buitenlandse toeristen, grensbewoners en
diplomaten.

Zie ook: Ingezetene

Het leveren van goederen door ingezetenen vanuit het economisch gebied van Nederland aan het buitenland.

Toelichting
Hierbij kan sprake zijn van goederen die in Nederland zijn voortgebracht of vervaardigd, maar ook van aanvankelijk ingevoerde goederen.

In de Nationale rekeningen is de uitvoer van goederen f.o.b. gewaardeerd. Deze afkorting staat voor "free on board" en geeft aan dat de uitgevoerde goederen zijn gewaardeerd tegen af-producentwaarde, vermeerderd met de handels- en vervoersmarges tot aan de grens van het land van uitvoer. De waardering van de uitvoer in de Nationale rekeningen wijkt daardoor af van de wijze waarop de uitvoerwaarde van goederen in statistieken van de internationale handel wordt berekend; zie Uitvoerwaarde goederen (handel).

Zie ook: Ingezetene, Uitvoerwaarde goederen (handel)

Een publiekrechtelijke organisatie die is belast met de uitvoering van de sociale verzekeringswetten.

Toelichting
Bijvoorbeeld WW, ZW, WAO, WAZ, Wajong, REA en Toeslagenwet en de inning van sociale premies bij werkgevers.

De uitvoer in verhouding tot de productiewaarde (bij een bedrijfstak) of tot het bruto binnenlands product (bij de economie als geheel).

De waarde van de door ingezetenen aan het buitenland geleverde goederen volgens de statistieken van de internationale handel. Dit is de waarde, inclusief vracht- en verzekeringskosten tot aan de Nederlandse grens.

Toelichting
Hierbij kan sprake zijn van goederen die in Nederland zijn voortgebracht of vervaardigd, maar ook van aanvankelijk ingevoerde goederen. Tot de uitvoer behoren ook tijdelijk uitgevoerde goederen die in opdracht van een ingezetene in het buitenland een behandeling ondergaan (passieve loonveredeling).

De uitvoerwaarde goederen (handel) wijkt af van de waardering van de uitvoer in de Nationale rekeningen.

Zie ook: Ingezetene, Uitvoer van goederen

Een persoon die ingeschreven is bij een uitzendbureau en die met dat bureau een arbeidsverhouding is aangegaan tot het verrichten van werkzaamheden op tijdelijke basis voor derden.

Fysieke verwijdering van een persoon uit Nederland ('verwijdering met de sterke arm').

Zie ook: Verwijdering asielzoeker

Wereldtijd; vroegere GMT.

Een heffing inzake het inzetten van uranium-235 voor de opwekking van elektriciteit. Belastingplichtige is de houder van een inrichting waarin kernenergie wordt vrijgemaakt. Grondslag voor de heffing is de hoeveelheid uranium-235, gemeten in grammen, die in de inrichting wordt ingezet.

Het loon per uur, berekend door het maandloon exclusief overwerk te delen door 1/12 van de jaarlijkse arbeidsduur.