Nieuwsbrief Leefomgeving kwartaal IV 2023

Thumbnail thema natuur en milieu

Inhoud

1. Artikelen en publicaties
2. Greep uit grafieken
3. Updates StatLine-tabellen
4. Aanvullende statistische diensten
5. Updates Compendium voor de Leefomgeving
6. Verschijnt binnenkort
7. Samenwerkingspartners en interessante links

Deze nieuwsbrief

Welkom in de Nieuwsbrief Leefomgeving van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) over het vierde kwartaal van 2023. De Nieuwsbrief Leefomgeving verschijnt elk kwartaal en bevat een overzicht van de nieuwste cijfers en publicaties over de thema’s Bouwen en wonen, Energie, Landbouw en natuur, Milieu, en Regio en ruimte.

1. Artikelen en publicaties

Bouwen en wonen

4 oktober

Aantal verkochte nieuwbouwwoningen gehalveerd in tweede kwartaal van 2023

22 oktober

Prijzen bestaande koopwoningen in derde kwartaal in alle provincies lager

22 oktober

Prijzen koopwoningen 3,5 procent lager in september

5 november

9,6 duizend woningen door transformaties in 2022

15 november

Omzet bouw ruim 6 procent hoger in het derde kwartaal 2023

19 november

Internationale studenten wonen vaker in private huurwoning

21 november

Prijzen koopwoningen 2,3 procent lager dan jaar eerder

19 december

Jongvolwassenen wonen vaker bij ouders dan 20 jaar geleden

21 december

Prijzen koopwoningen bijna 1 procent lager dan jaar eerder

Energie

9 oktober

Ruim tweehonderd jaar energieverbruik in Nederland

9 oktober

Energieverbruik per inwoner terug op niveau van 1970

12 oktober

Hernieuwbare energie in Nederland 2022

19 november

Energierekening huishouden hoogst op middelbare leeftijd

28 november

Aardgasverbruik woningen daalt het meest in westen van Nederland

12 december

Onderzoek naar productiefactoren zonnestroom in 2022

Landbouw en natuur

30 oktober

Opbrengst zaaiuien en consumptieaardappelen vergelijkbaar met vorig jaar

6 december

Inkomen agrarische huishoudens in 2021 hoger dan gemiddeld

18 december

Inkomsten landbouwsector verder gestegen in 2023

Milieu

17 oktober

Groot deel van de bedrijven bezig met verduurzamen

19 oktober

Minder huishoudelijk afval per inwoner in 2022

9 november

Opbrengst milieubelastingen gedaald

22 november

Monitor fosfaat- en stikstofexcretie in dierlijke mest, derde kwartaal 2023

23 november

Efficiënt gebruik van materialen niet genoeg voor verminderen CO2-uitstoot

27 november

Drie kwart volwassenen bezorgd over gevolgen klimaatverandering

30 november

Helft bedrijven milieubewust bij aanschaf en energieverbruik ICT

12 december

Uitstoot broeikasgassen 9 procent lager in derde kwartaal 2023

Regio en ruimte

5 oktober

Kerncijfers wijken en buurten 2022

5 oktober

Kerncijfers wijken en buurten 2023

26 november

Toelichting Wijk- en Buurtkaart 2021, 2022 en 2023

14 december

Kerncijfers wijken en buurten 2019

14 december

Kerncijfers wijken en buurten 2020

14 december

Kerncijfers wijken en buurten 2021

2. Greep uit grafieken

Deze rubriek bevat enkele actuele grafieken uit het afgelopen kwartaal op basis van statistieken over de leefomgeving.

Bouwen en wonen

Uit het nieuwsbericht 9,6 duizend woningen door transformaties in 2022 van 6 november:

Woningtransformaties naar oorspronkelijke gebruiksfunctie, 2022
OorspronkelijkAantal woningen
Kantoor3135
Overig2520
Maatschappelijk1795
Winkel1580
Industrie530

Uit het nieuwsbericht Omzet bouw ruim 6 procent hoger in het derde kwartaal 2023 van 16 november:

Vergunde nieuwbouwwoningen
JaarKwartaalVergunde nieuwbouwwoningen (x 1 000)
20181e kwartaal17,0
20182e kwartaal15,0
20183e kwartaal17,2
20184e kwartaal20,9
20191e kwartaal13,1
20192e kwartaal13,6
20193e kwartaal13,3
20194e kwartaal18,0
20201e kwartaal15,7
20202e kwartaal15,0
20203e kwartaal16,6
20204e kwartaal19,9
20211e kwartaal19,1
20212e kwartaal20,8
20213e kwartaal15,1
20214e kwartaal20,9
2022*1e kwartaal17,6
2022*2e kwartaal16,0
2022*3e kwartaal15,2
2022*4e kwartaal15,7
2023*1e kwartaal13,8
2023*2e kwartaal15,4
2023*3e kwartaal11,2
* voorlopige cijfers

Energie

Uit het artikel Ruim tweehonderd jaar energieverbruik in Nederland van 10 oktober:

Energieafhankelijkheid van Nederland naar energiedrager
 Turf (%)Steenkool (%)Aardolie (%)Aardgas (%)Hernieuwbaar (%)Overige energie (%)
18000130000
18010130000
18020130000
1803090000
18040100000
18050100000
18060110000
1807080000
1808060000
1809060000
1810050000
1811050000
1812050000
1813050000
1814040000
1815060000
1816060000
1817080000
1818090000
18190100000
18200100000
18210110000
18220100000
18230110000
18240130000
18250150000
18260160000
18270160000
18280170000
18290170000
18300170000
18310130000
18320180000
18330160000
18340140000
18350160000
18360160000
18370180000
18380190000
18390170000
18400190000
18410190000
18420190000
18430200000
18440190000
18450260000
18460190000
18470240000
18480240000
18490240000
18500260000
18510240000
18520260000
18530260000
18540280000
18550310000
18560280000
18570280000
18580310000
18590320000
18600380000
18610340000
18620330000
18630320000
18640420000
18650460000
18660470000
18670471000
18680471000
18690481000
18700511000
18710511000
18720521000
18730501000
18740481000
18750511000
18760551000
18770551000
18780601000
18790611000
18800642000
18810642000
18820642000
18830682000
18840682000
18850692000
18860692000
18870711000
18880722000
18890713000
18900713000
18910743000
18920713000
18930733000
18940734000
18950734000
18960744000
18970744000
18980734000
18990724000
19000744000
19010764000
19020754000
19030754000
19040774000
19050774000
19060784000
19070773000
19080753000
19090753000
19100763000
19110743000
19120723000
19130782000
19140753000
19150733000
19160703000
19170642000
19180630000
19190615000
19200587000
19210615000
19220605000
19230577000
19240567000
19250547000
19260528000
19270508000
19280498000
19290478000
19300458000
19310439000
19320428000
19330408000
19340388000
19350369000
193603410000
193703212000
193803013000
193903014000
19400336000
19410351000
19420351000
19430350000
19440340000
19450340000
194603015000
194702915000
194802913000
194902914000
195002819000
195102220000
195202222000
195302222000
195402626000
195502628000
195602732000
195702634000
195802137000
195901841000
196001845000
196101646000
196201949000
196301952000
196401558000
196501161000
196601062000
196701060000
196801059000
19690857000
19700556000
19710352000
19720349000
19730347000
19740442000
19750439000
19760442000
19770441000
19780541100
19790543100
19800643200
19810741200
19820738200
19830834200
198401032200
198501030100
198601032100
198701032100
198801234200
198901233200
199001335200
199101133100
199201134200
199301134200
199401234200
199501234200
199601134300
199701135400
199801135400
199901036602
200001035902
2001011351002
2002011351202
2003011371202
200401037802
2005010371012
2006010381112
2007011381112
2008010361012
2009010361111
201009351110
2011010361011
2012010361112
2013011351102
2014013361202
2015015361701
2016014371901
2017012372301
2018011372511
201909362810
202006363220
202108363020
202209382820

Uit het nieuwsbericht Energieverbruik per inwoner terug op niveau van 1970 van 10 oktober:

Energieverbruik per inwoner
JaarEnergieverbruik per inwoner (gigajoule (GJ))
180014,4
180114,5
180214,5
180313,9
180414,1
180514,1
180614,1
180713,7
180813,6
180913,6
181013,5
181113,5
181213,5
181313,6
181413,6
181513,7
181613,5
181713,9
181814,1
181914,2
182014,3
182114,4
182214,3
182314,3
182414,5
182514,8
182614,9
182715,0
182815,3
182915,2
183015,3
183114,2
183214,3
183313,7
183412,9
183513,2
183613,4
183713,7
183814,2
183914,0
184018,0
184116,8
184216,6
184316,6
184416,1
184517,1
184617,0
184717,6
184816,9
184917,0
185018,1
185118,5
185218,9
185318,0
185419,2
185519,4
185620,9
185720,5
185820,5
185920,6
186021,9
186121,3
186222,1
186322,1
186424,7
186525,9
186626,5
186726,6
186827,4
186927,6
187028,9
187128,9
187229,8
187329,5
187428,0
187529,5
187631,4
187731,1
187830,5
187931,4
188032,9
188132,7
188232,5
188333,1
188433,1
188533,7
188633,5
188733,0
188835,6
188934,5
189033,2
189136,7
189235,6
189334,7
189434,6
189534,0
189635,7
189736,8
189836,1
189937,0
190038
190136
190236
190337
190438
190539
190641
190741
190841
190943
191043
191145
191252
191353
191448
191548
191645
191732
191828
191940
192040
192139
192245
192344
192449
192551
192651
192756
192857
192961
193059
193158
193255
193355
193454
193551
193652
193758
193856
193960
194045
194143
194241
194341
194428
194520
194640
194748
194850
194953
195059
195161
195260
195361
195466
195569
195675
195771
195871
195972
196080
196182
196291
196398
1964102
1965108
1966112
1967118
1968130
1969143
1970159
1971163
1972184
1973194
1974190
1975182
1976200
1977192
1978194
1979203
1980193
1981181
1982160
1983166
1984175
1985176
1986181
1987185
1988182
1989181
1990190
1991196
1992193
1993195
1994195
1995200
1996210,12
1997202
1998202
1999197
2000198
2001202
2002203
2003208
2004209,74
2005206
2006204
2007203
2008200
2009197
2010209,58
2011194
2012194
2013189
2014179
2015182
2016184
2017184
2018180
2019176
2020169
2021**173
2022**154
** nader voorlopige cijfers

Uit het rapport Hernieuwbare energie in Nederland 2022 van 12 oktober:

Aandeel hernieuwbare energie in bruto energetisch eindgebruik van energie
 Elektriciteit (%)Warmte (%)Vervoer (%)Statistische overdracht (%)
20000,481,140
'010,551,130
'020,681,180
'030,661,170,01
'040,811,220,01
'051,171,310
'061,241,460,08
'071,171,550,58
'081,451,620,53
'091,761,790,71
'101,791,720,41
'111,971,930,63
'122,042,040,58
'131,942,190,56
'142,12,60,72
'152,312,80,61
'162,592,770,47
'172,853,050,6
'183,153,231
'193,863,751,28
'205,914,351,212,53
'21**7,334,361,320
'22*9,14,521,380
* Voorlopige cijfers **Nader voorlopige cijfers

Landbouw en natuur

Uit het nieuwsbericht Opbrengst zaaiuien en consumptieaardappelen vergelijkbaar met vorig jaar van 30 oktober 2023:

Bruto-opbrengst
jaarSuikerbieten (mln ton)Consumptieaardappelen (mln ton)Zaaiuien (mln ton)
20006,74,50,8
20015,93,60,8
20026,33,90,8
20036,23,20,8
20046,33,81,2
20055,93,21,0
20065,43,10,9
20075,53,61,1
20085,23,61,2
20095,73,61,2
20105,33,51,3
20115,93,91,6
20125,73,41,3
20135,73,51,2
20146,83,91,2
20154,93,31,4
20165,53,21,3
20178,04,01,5
20186,53,10,9
20196,63,71,4
20206,73,71,3
20216,63,31,5
20227,33,61,2
2023*6,93,61,2
*voorlopige cijfers

Uit het nieuwsbericht Inkomen agrarische huishoudens in 2021 hoger dan gemiddeld van 7 december 2023:

Besteedbare huishoudensinkomens naar inkomensgroep, 2021
Inkomensgroep1e 20-procentgroep (laag inkomen) (%)2e 20-procentgroep (%)3e 20-procentgroep (%)4e 20-procentgroep (%)5e 20-procentgroep (hoog inkomen) (%)
Alle huishoudens2020202020
Zelfstandige118152245
Agrariër77132053

Milieu

Uit het nieuwsbericht Minder huishoudelijk afval per inwoner in 2022 van 20 oktober:

Afval per inwoner, ontwikkeling 2022 t.o.v. 20211)
GemeenteRestafval ( kg verandering)Puingrondhout ( kg verandering)Papier ( kg verandering)Gft ( kg verandering)
Groningen (gemeente)-8,9-6,5-2,2-5,9
Almere-10,4-14,9-5,610
Stadskanaal-30,3-64,3-7-8,3
Veendam7-13,6-9,1-22,5
Zeewolde-5,6-29,6-7,7-14,4
Achtkarspelen-16,3-22,3-4,8-18
Harlingen-15,3-17,4-5,2-18,3
Leeuwarden-31,6-7,7-3,6-11,5
Ooststellingwerf-8,1-9,9-10,6-9,3
Opsterland-0,9-19,32,5-6,4
Schiermonnikoog-168,2-71-1,3
Smallingerland-11,5-17,7-5,4-25,1
Vlieland-52,8-14,2-4,5
Weststellingwerf-18,8-14,7-5,6-13
Assen-1,8-2,6-9-17,7
Coevorden-27,4-28,7-4,5-20,2
Emmen-60,1-4,5-351,5
Hoogeveen-11,9-54,3-5,1-15,9
Meppel-5,8-10,8-6,7-19,6
Almelo-16,9-3,8-5,10
Borne-14,1-4-14,7-8
Dalfsen0,6-1,4-7,5-23,4
Deventer-3,2-0,1-5,4-11
Enschede-8-3,9-6,6-12,9
Haaksbergen-13,1-24-19,2-14,9
Hardenberg-5,4-5,1-4,2-26,2
Hellendoorn-5-27,7-6-21,2
Hengelo (O.)-1,8-4,1-8,6-12,2
Kampen-4,7-7,7-3,7-13,7
Losser-14,1-12,7-5-14,7
Oldenzaal-6,2-10,5-6,6-15,6
Ommen0,80,7-7-22,9
Raalte-4,2-2,3-4-13
Staphorst-4,4-0,3-7,2-27,4
Tubbergen-12,8-7,8-15,4-18,4
Urk-0,4-22,7-3,8-11,3
Wierden6,4-5,2-7,4-9,7
Zwolle-17,3-9,4-3,3-4,3
Aalten-3,8-2,6-6,2-24,1
Apeldoorn-5,3-2,3-5,6-20,5
Arnhem20,4-15,5-2,9-17,7
Beuningen-6-4,4-6,4-23,2
Brummen-7,9-4,3-2,9-20,3
Buren-8,4-5,4-2,8-16,5
Culemborg-8-5,3-3,2-9,4
Doesburg9,8-0,8-7,7-12,6
Doetinchem-53-1,4-5,2
Druten-1,91,5-5,3-29,4
Duiven-33,5-12-6-13
Ede-13,3-11,4-5,4-15,4
Elburg-305,7-6-17
Epe-8,2-2,9-6,1-6,3
Ermelo-10,9-2,3-11,1
Harderwijk-55-8-3,7-3,4
Hattem-1,1-2,7-5,7-27,2
Heerde-12,4-21,9-6,2-39,5
Heumen-12,3-4,9-9,8-36,2
Lochem-6,8-1-6,2-13,2
Nijmegen-9-4,1-4,2-10,9
Oldebroek-5,611,1-5,9-16,4
Renkum-8,6-1,7-5,6-23,3
Rheden-121,6-7,1-19,8
Rozendaal-25-0,1-3,9-32,3
Scherpenzeel-14,6-16,2-4,9-18,1
Tiel-11,5-5,4-3,3-12,6
Wageningen-12-18,3-5,1-9,2
Westervoort-23,7-6,4-3,7-16,5
Winterswijk-9,1-2,7-7,9-19,4
Wijchen-28,8-7,2-3,5-14,4
Zevenaar-11,5-27,3-4,3-16,4
Zutphen-9,7-3,2-4,4-11,7
Nunspeet-14,1-3,8-11,2
Dronten-7,89,5-4,5-22,1
Amersfoort-10,1-5,9-6,5-9,4
De Bilt-11,9-40,6-6,9-15
Eemnes-18,93,4-15,3-28,7
Houten-8,8-18,5-5,3-12,3
Leusden-8,6-2,2-5,72,6
Lopik-6-8,2-8,4-6,7
Montfoort1,7-5,4-4,6-12,1
Renswoude-6,16,4-0,7-13
Rhenen-15,2-1-3,6-8,6
Utrecht (gemeente)-3-9,6-3,5-5,8
Veenendaal-9,5-3,5-2,3-12,2
Woudenberg-4,2-0,9-6,5-17,9
Wijk bij Duurstede-23,5-4,2-7,5-9,2
Aalsmeer-11,7-11-2,9-0,4
Amstelveen-15,4-9-6-2,3
Amsterdam-8,2-1,71,62,2
Bergen (NH.)-55-12,4-3,8-20,3
Blaricum-4,1-9,5-5,8-23,1
Bloemendaal-9,7-6,2-2,6-7,9
Castricum-15-5,64,5-12,6
Diemen-19,7-9,7-27,5-22,3
Edam-Volendam-20,7-18,5-5,5-11
Haarlem-22,2-4,3-3,8-2,6
Haarlemmermeer-47,7-10,4-3,9-8,4
Heemstede-39,4-13-2,9-15,3
Heiloo0,2-7-10,6-12,9
Den Helder54,4-2,6-3,1-11,6
Hilversum-4,2-9,5-5,8-23
Landsmeer-34,815,4-8,7-16
Laren (NH.)6-9,5-5,8-23
Oostzaan-13,5-3,1-16-9,2
Opmeer-20,4-9-3,2-9,9
Purmerend-16,6-7,6-4,61,1
Schagen-16,8-11,5-5,5-17,7
Uitgeest-70,9-7,4-9,4-20,1
Velsen-24-14,7-5,1-9,9
Zandvoort-14,1-5,9-3,6-5,9
Zaanstad-11,6-5,3-5,9-8
Alblasserdam-6,6-7,6-7,9-6,4
Barendrecht-27,6-20,1-135,4
Brielle-12,3-27,8-5,5-7,1
Capelle aan den IJssel-28,8-5,95,4-3,8
Dordrecht-18,6-11-8,7-4,9
Gorinchem-18,4-23,1-2,5-9
Gouda-12-9,1-5,5-8,5
's-Gravenhage (gemeente)-23,4-1,1-1,7-1,5
Hardinxveld-Giessendam-16-20,5-3,5-7,8
Hellevoetsluis-17,2-30,6-3,9-5,6
Hendrik-Ido-Ambacht-33,9-11,5-6,5
Hillegom-20,6-1,6-4,914,1
Leiden-24,9-3,4-2,2-1,9
Maassluis-1614,2-0,1-6,9
Nieuwkoop-9-16,2-20-8,4
Noordwijk-9,6-2-32,5-10,2
Oegstgeest-32,3-3,4-6,4-10,5
Oudewater-9,5-4,30,6-17
Papendrecht-8,3-38,5-6,1-8,7
Ridderkerk-61,2-14,5-12,8-8,7
Rijswijk (ZH.)-56,8-1,9-4,1-8,2
Schiedam-31,6-2,2-3,3-5,2
Sliedrecht-14,1-18,9-5,3-8,4
Albrandswaard-45,3-8,1-12-6,9
Westvoorne-16,7-14,2-6,2-18,2
Vlaardingen-21,5-4,1-3,5-2,6
Waddinxveen-12,2-8,4-17,5-9,8
Woerden-6,3-0,9-4,2-7,4
Zoetermeer-20,51,3-3,5-7,8
Zoeterwoude-6-2-12,8-19,9
Borsele-19,7-23-5,1-25,6
Goes-30,3-22,4-5,6-16,8
Hulst-12,1-49,5-0,3-23,9
Kapelle-19,9-22,4-12,5-21
Middelburg (Z.)-17,4-22,4-14,5-11,3
Reimerswaal-11,1-21,8-3,9-12
Tholen-25,4-22,1-4,3-13,8
Veere-78,3-22,4-3-7,7
Vlissingen-36,2-18-2,1-8,7
De Ronde Venen-13,6-4,80,7-9
Tytsjerksteradiel-11,2-4,5-5,4-25,6
Asten-3,2-2,6-6,7-13,8
Baarle-Nassau-86,5-4,4-12,9-16,7
Bergen op Zoom-15,3-23-5,4-11,1
Best-2,1-24,4-5,7-22,7
Boekel-7-20,2-5,8-76,7
Breda-18,8-3,5-7-13,7
Deurne-16,61,70,9-5,8
Dongen-5,2-16,6-5,9-13,8
Eersel-7-9,6-5,6-8,9
Etten-Leur-5,5-13,5-7,2-16,1
Geertruidenberg-36,5-8,9-5,3-3,7
Gilze en Rijen1,6-6,91,8-4,9
Helmond-14,4-8,4-5,1-11,3
Heusden2,8-3,4-6,3-21,8
Hilvarenbeek-16,8-6,8-4,3-5,1
Loon op Zand-16,9-2,9-2,7-19,2
Oirschot-3,8-11,6-4,3-6,4
Oisterwijk-12,4-11,9-10,1-11,6
Oosterhout-12,6-41,9-5,6-11,1
Oss-13,9-0,8-0,5-1
Rucphen2,90,2-2,8-10
Sint-Michielsgestel-49,5-9,6-7,224,3
Someren-12,7-0,2-5,4-10,9
Steenbergen-18,1-8,1-6,3-18,2
Waterland-3,1-4,4-4,7-13
Tilburg-11,7-18,3-6,3-11,6
Valkenswaard-8-3,5-3,4-21,7
Veldhoven0,6-28,9-4,7-22,1
Waalre-9,7-9,8-3,8-25
Waalwijk-8,1-7-1,5-5,1
Woensdrecht-13,61,2-6,5-15,7
Zundert-2,2-23,8-3,4-21,4
Wormerland-81,9-10,7-2,33,8
Landgraaf-12,2-8,8-5,5-24,5
Beek (L.)-5,9-1,8-3,9-6,1
Beesel6,6-0,6-2,9-18,1
Bergen (L.)-12,6-16,7-4,5-7,1
Gennep-23,4-22,5-8,2-4,1
Heerlen-10-9,4-6,6-15,1
Kerkrade-13,4-9,6-6,6-16,8
Maastricht-19,5-15,7-5,8-13,5
Meerssen-12,2-17,4-6,1-91,3
Mook en Middelaar-14,9-1,3-5,3-7,8
Nederweert-34,2-2,94
Roermond-14-17-5,7-7
Stein (L.)-3,2-5,8-9,3-7,7
Vaals-12,1-10,5-4,7-28,8
Venlo-10,9-13,2-8,7-17,2
Venray-42,7-13,6-6,258,1
Valkenburg aan de Geul-8-17,1-2,8-27,6
Horst aan de Maas-11-5,6-9,1-5,3
Oude IJsselstreek-5,3-0,2-3-30,5
Utrechtse Heuvelrug1,7-0,1-7,7-15,1
Oost Gelre4,128,7-7,4-26,9
Koggenland-8,1-11,5-12,5
Lansingerland-15,4-6,2-1,8-8,7
Leudal-60,1-1-5,329,5
Maasgouw-70,6-12-2,433,5
Gemert-Bakel-25,1-30,5-8,4-23,4
Halderberge-14-18,8-4,3-16,8
Heeze-Leende-5,5-12,5-6,8-12,4
Laarbeek-17,3-16,1-7-6,6
Reusel-De Mierden-3,4-7