Veiligheidsmonitor 2025

9. Preventie

In dit hoofdstuk komen verschillende aspecten van preventie aan bod. Eerst komt preventief gedrag aan de orde: wat doen mensen om te voorkomen dat ze slachtoffer worden van criminaliteit? Daarna gaat het om voorzorgsmaatregelen om de eigen woning te beveiligen, gevolgd door buurtpreventie. Afgesloten wordt met digitale preventie: welke maatregelen nemen burgers om te voorkomen dat ze slachtoffer worden van online criminaliteit? Meer cijfers over preventie, uitgesplitst naar regio en persoonskenmerken zijn beschikbaar op StatLine.

9.1 Preventief gedrag

In de Veiligheidsmonitor is gevraagd in hoeverre mensen maatregelen nemen om zichzelf en de eigen bezittingen te beschermen. Vier specifieke preventiemaatregelen zijn voorgelegd: 1) ’s avonds het licht laten branden bij afwezigheid, 2) het gebruikmaken van een bewaakte fietsenstalling als die mogelijkheid er is, 3) het meenemen van waardevolle spullen uit de auto, en 4) het thuislaten van waardevolle spullen om diefstal op straat te voorkomen.

Het meenemen van waardevolle spullen uit de auto gebeurt het meest. In 2025 geeft ruim drie kwart aan dit vaak of altijd te doen. De helft zegt vaak of altijd de fiets in een bewaakte stalling te zetten als die mogelijkheid er is. Verder zegt 45 procent ’s avonds het licht te laten branden wanneer er niemand thuis is en 43 procent laat waardevolle spullen thuis om diefstal op straat te voorkomen.

Het percentage dat vaak of altijd de fiets in een bewaakte fietsenstalling plaatst, is toegenomen van 47 procent in 2021 naar 50 procent in 2025. ’s Avonds het licht laten branden bij afwezigheid werd in 2021 iets vaker aangegeven dan in de jaren daarna.

Preventief gedrag naar stedelijkheid

Het preventieve gedrag verschilt naar de stedelijkheid van de woongemeente. Zo zegt 34 procent van de inwoners van zeer sterk stedelijke gemeenten dat zij ’s avonds het licht laten branden bij afwezigheid, tegen ruim de helft van de inwoners van weinig of niet-stedelijke gemeenten. Inwoners van zeer sterk stedelijke gemeenten nemen ook minder vaak waardevolle spullen mee uit de auto en laten waardevolle spullen minder vaak thuis als ze op pad gaan. De fiets in een bewaakte fietsenstalling zetten waar mogelijk doen juist stedelingen vaker.

9.2 Preventieve voorzieningen in en rond de woning

Behalve preventief gedrag is in de Veiligheidsmonitor ook gevraagd welke voorzieningen mensen treffen om hun woning te beveiligen. Zo geeft 59 procent aan dat extra veiligheidssloten of grendels op ramen en/of deuren aanwezig zijn en 48 procent heeft buitenverlichting met sensor. Minder vaak zijn er camerabewaking (29 procent), (rol)luiken voor ramen en/of deuren (23 procent) en een alarminstallatie (14 procent). Verder geeft 8 procent aan een raamsticker of certificaat van het Politiekeurmerk Veilig Wonen (PKVW) te hebben. Vooral het gebruik van camerabewaking is toegenomen: van 17 procent in 2021 naar 29 procent in 2025. Extra veiligheidssloten worden juist minder vaak getroffen.

Preventieve voorzieningen in en rond de woning naar stedelijkheid

Mensen in zeer sterk stedelijke buurten treffen naar verhouding minder vaak voorzieningen om hun woning te beveiligen. Vooral buitenverlichting met een sensor is bij hen minder vaak aanwezig. In zeer sterk stedelijke buurten zegt 28 procent van de bewoners dat buitenverlichting met een sensor rond hun woning aanwezig is, tegen 64 procent in niet-stedelijke buurten. Maar ook rolluiken voor ramen en/of deuren, extra veiligheidssloten of grendels, camerabewaking, alarminstallaties, en raamstickers of certificaten van PKVW zijn doorgaans minder vaak aanwezig in zeer sterk stedelijke buurten.

Gemiddeld aantal preventieve voorzieningen

Het aantal preventieve voorzieningen dat mensen in en rond de woning heeft getroffen, varieert van 0 tot en met 6. Een score van 0 betekent dat er thuis geen van de onderzochte voorzieningen zijn getroffen om de woning te beveiligen en een score van 6 betekent dat alle zes onderzochte voorzieningen thuis aanwezig zijn. Gemiddeld hebben inwoners van Nederland thuis 1,8 voorzieningen getroffen voor de beveiliging van de woning.

Preventieve voorzieningen in en rond woning naar politieregio

Op het schaalniveau van de tien regionale eenheden van de politie varieert het gemiddeld aantal van de zes onderzochte preventieve voorzieningen van 1,2 in Amsterdam tot 2,3 in Limburg. Voor vrijwel alle regionale eenheden geldt dat het gemiddeld aantal preventieve voorzieningen in 2025 iets hoger ligt dan in 2021.

Het gemiddeld aantal preventieve voorzieningen loopt op het niveau van de 166 basisteams van de politie uiteen van 0,7 in Groningen-Centrum tot 2,6 in Echt en Brunssum/ Landgraaf. In grote lijnen is het beeld dat in het oosten en vooral het zuiden van het land vaker preventieve voorzieningen in en rond de woning aanwezig zijn dan in het noorden en vooral in het westen.

In tabellenbijlage II is weergegeven in welke regionale eenheden, politiedistricten en basisteams het gemiddeld aantal preventieve voorzieningen – rekening houdend met de betrouwbaarheidsintervallen rond de uitkomsten – in 2025 hoger of lager is dan het landelijk gemiddelde, en hoger of lager is dan in 2023 en 2021.

9.3 Buurtpreventie

Preventie van criminaliteit kan ook op buurtniveau plaatsvinden door voorzieningen als een buurtpreventie-app, Burgernet (een landelijk communicatienetwerk dat burgers via telefoon, e-mail of app betrekt bij het politiewerk) en/of een buurt- of burgerwacht. In de Veiligheidsmonitor is gevraagd naar de aanwezigheid en het gebruik van deze voorzieningen.

Van de inwoners van Nederland zegt een derde (33 procent) dat Whatsapp-buurtpreventie in hun woonbuurt aanwezig is. Bijna een kwart (24 procent) neemt zelf deel, of geeft aan dat een andere persoon uit het huishouden deelneemt, aan deze buurtapp. Een kleiner deel (7 procent) zegt dat er een buurt- of burgerwacht is in de eigen buurt is. De deelname hieraan is in de Veiligheidsmonitor niet onderzocht. Wel is gevraagd wie deelneemt aan Burgernet. Een kwart zegt dit te doen. Over het algemeen liggen deze aandelen iets lager dan in 2023 en 2021, met uitzondering van de deelname aan de buurtpreventie-app, die juist iets hoger ligt.

Preventieve voorzieningen in de buurt naar stedelijkheid

In niet of weinig stedelijke buurten is meer buurtpreventie dan in stedelijke buurten. In niet-stedelijke buurten is het percentage dat zegt dat er een buurtpreventie-app is ongeveer 2,5 keer zo hoog als in zeer sterk stedelijke buurten (49 tegen 19 procent). Ook de deelname aan Whatsapp-buurtpreventie is in minder verstedelijkte buurten groter dan in meer verstedelijkte buurten. Dit geldt ook voor de deelname aan Burgernet. De aanwezigheid van buurt- of burgerwachten verschilt minder naar stedelijkheidsgraad. Wel komen deze minder vaak voor in zeer sterk stedelijke buurten.

9.4 Digitale gegevensbescherming

In de Veiligheidsmonitor is ook gevraagd welke maatregelen mensen nemen om de eigen digitale gegevens te beschermen. Mensen kiezen vanuit dit oogpunt het meest voor een sterk wachtwoord (74 procent). Ook gebruikt bijna de helft tweetrapsverificatie (49 procent), een virusscanner (47 procent) of voert updates uit of maakt back-ups (46 procent. Minder vaak gebruikte maatregelen om eigen digitale gegevens te beschermen zijn een firewall (33 procent), het regelmatig veranderen van wachtwoorden (24 procent), het gebruik van een wachtwoordmanager (22 procent) en het gebruik van een VPN-verbinding (16 procent). 3 procent geeft aan geen van de onderzochte digitale beschermingsmaatregelen te gebruiken.