7. Verdachte situaties
Ook als mensen zelf geen slachtoffer zijn van criminaliteit, kunnen zij toch aanwijzingen hebben voor mogelijk criminele activiteiten in hun buurt, zoals drugsgerelateerde criminaliteit, illegale prostitutie of uitbuiting van (buitenlandse) arbeiders. Dit soort activiteiten zijn niet altijd direct zichtbaar, maar mensen kunnen er wel een vermoeden van hebben, bijvoorbeeld omdat zij drugsafval vinden of winkels zien die nauwelijks klanten krijgen. Ook kunnen mensen meer dan een vermoeden hebben en er zeker over zijn dat er criminele activiteiten plaatsvinden, omdat ze die zelf hebben waargenomen (zoals het dealen van drugs) of er uit betrouwbare bron over hebben gehoord. In dit hoofdstuk wordt beschreven in welke mate inwoners van Nederland een vermoeden hebben of zeker zijn van verdachte situaties of problemen in hun buurt. Het gaat hier om een eigen inschatting: er hoeft niet daadwerkelijk sprake te zijn van criminele activiteiten. Ook wordt ingegaan op het al dan niet melding doen bij officiële instanties.
7.1 Voorkomen van verdachte situaties
In 2025 gaf 49 procent aan dat er zeker of vermoedelijk een of meerdere verdachte situaties in hun buurt voorkwamen in de afgelopen twaalf maanden. Vooral het dealen van drugs in de buurt wordt vaak vermeld (8 procent zeker, 17 procent vermoedelijk). Ook bedrijven waar bijna nooit klanten komen (6 procent zeker, 17 procent vermoedelijk) en buurtbewoners met onrealistisch dure spullen (4 procent zeker, 12 procent vermoedelijk) worden relatief vaak genoemd. Dit geldt het minst voor drugslabs en illegale prostitutie.
| Zeker (% van personen van 15 jaar of ouder) | Vermoeden (% van personen van 15 jaar of ouder) | Nee (% van personen van 15 jaar of ouder) | Geen antwoord (% van personen van 15 jaar of ouder) | |
|---|---|---|---|---|
| Dealen van drugs | 7,8 | 17,2 | 44,1 | 30,9 |
| Bedrijven waar bijna nooit klanten komen | 5,7 | 16,7 | 44,1 | 33,5 |
| Buurtbewoners met onrealistisch dure spullen | 3,8 | 12,2 | 51,2 | 32,8 |
| Bedrijven waar je alleen met contant geld kunt betalen | 5,5 | 6,4 | 59 | 29,1 |
| Horecagelegenheden waar criminelen elkaar ontmoeten | 2,1 | 7,8 | 47,1 | 43,1 |
| Slecht onderhouden woningen waar veel mensen wonen / illegale verhuur | 2,1 | 7,7 | 56,2 | 33,9 |
| Arbeiders die onder slechte omstandigheden wonen en werken | 1,9 | 7,7 | 51 | 39,4 |
| Jongeren die illegale klusjes doen | 1,6 | 6,6 | 50 | 41,8 |
| Hennepplantage | 1,7 | 4,4 | 53,7 | 40,1 |
| Dumpen van drugsafval | 2,5 | 3,3 | 62,8 | 31,3 |
| Locaties waar illegaal gegokt wordt | 0,8 | 3 | 48,7 | 47,5 |
| Plekken waar drugs worden gemaakt of opgeslagen (drugslabs) | 0,8 | 2,4 | 58,9 | 37,9 |
| Illegale prostitutie | 0,6 | 1,7 | 58,7 | 39,1 |
| Iets anders verdachts | 1,2 | 3,9 | 63,1 | 31,8 |
Verdachte situaties naar stedelijkheid
Hoeveel mensen zeker zijn van verdachte situaties of dit vermoeden, hangt af van de stedelijkheid van de buurt waarin zij wonen. Hoe meer verstedelijkt de buurt, hoe meer bewoners zeggen dat dit soort situaties voorkomen. In zeer sterk stedelijke buurten geeft 59 procent aan dit te weten of te vermoeden, tegenover 38 procent in niet-stedelijke buurten.
| 2025 (% van personen van 15 jaar of ouder) | |
|---|---|
| Zeer sterk stedelijk | 58,6 |
| Sterk stedelijk | 50,5 |
| Matig stedelijk | 46,7 |
| Weinig stedelijk | 43,3 |
| Niet stedelijk | 38,4 |
Verdachte situaties naar politieregio
In bepaalde regionale eenheden van de politie komen verdachte situaties volgens de inwoners meer voor dan in andere. Het aandeel mensen dat aangeeft zeker te zijn van verdachte situaties in de buurt of dit te vermoeden, varieert van 42 procent in Noord-Nederland tot 57 procent in Amsterdam.
| 2025 (% van personen van 15 jaar of ouder) | |
|---|---|
| Amsterdam | 57,2 |
| Rotterdam | 52,7 |
| Limburg | 52,2 |
| Zeeland - West-Brabant | 51 |
| Midden-Nederland | 50,2 |
| Den Haag | 49,8 |
| Noord-Holland | 47,9 |
| Oost-Brabant | 47,3 |
| Oost-Nederland | 45,5 |
| Noord-Nederland | 41,7 |
Ook de basisteams van de politie verschillen onderling in hoeverre inwoners aangeven dat er verdachte situaties voorkomen in hun buurt. Dit komt het minst voor in Sneek en Noordoost-Fryslân met 34 procent, en het meest in het Amsterdamse Centrum-Burgwallen met 81 procent.
| Basisteam | % van personen van 15 jaar of ouder (%) |
|---|---|
| Noordwest-Fryslân | 35,6 |
| Noordoost-Fryslân | 34,0 |
| Oost-Fryslân | 37,4 |
| Zuidoost-Fryslân | 39,0 |
| Sneek | 34,0 |
| Leeuwarden | 44,1 |
| Westerkwartier | 34,8 |
| Ommelanden-Noord | 40,8 |
| Ommelanden-Oost | 46,3 |
| Ommelanden-Midden | 47,7 |
| Groningen-Zuid | 38,7 |
| Groningen-Centrum | 57,8 |
| Groningen-Noord | 49,8 |
| Noord-Drenthe | 41,6 |
| Zuidoost-Drenthe | 46,1 |
| Zuidwest-Drenthe | 42,3 |
| IJsselland-Noord | 38,4 |
| Zwolle | 48,4 |
| Vechtdal | 39,1 |
| IJsselland-Zuid | 44,9 |
| Twente-West | 38,7 |
| Twente-Noord | 42,7 |
| Twente-Midden | 46,4 |
| Noordoost-Twente | 35,5 |
| Enschede | 57,9 |
| Achterhoek-Oost | 43,8 |
| Achterhoek-West | 45,5 |
| IJsselstreek | 42,2 |
| Apeldoorn | 46,4 |
| Veluwe-Noord | 41,6 |
| Veluwe-West | 45,6 |
| Veluwe Vallei-Noord | 40,6 |
| Ede | 46,2 |
| Veluwe Vallei-Zuid | 42,5 |
| Arnhem-Noord | 60,9 |
| Arnhem-Zuid | 46,1 |
| Rivierenland-West | 36,5 |
| IJsselwaarden | 45,7 |
| Rivierenland-Oost | 43,1 |
| Nijmegen-Noord | 53,7 |
| Nijmegen-Zuid | 58,8 |
| Tweestromenland | 40,9 |
| De Waarden | 51,4 |
| Gooi en Vechtstreek-Noord | 48,4 |
| Gooi en Vechtstreek-Zuid | 51,1 |
| Dronten / Noordoostpolder / Urk | 55,5 |
| Lelystad / Zeewolde | 50,9 |
| Almere Buiten Hout | 47,7 |
| Almere-Stad Haven | 51,8 |
| Almere-West-Poort | 51,7 |
| Amersfoort | 51,9 |
| De Bilt / Eemdal / Soest | 48,3 |
| Zeist / Bunnik / Leusden / Woudenberg | 43,9 |
| Heuvelrug | 45,2 |
| Utrecht-West | 47,4 |
| Utrecht-Noord | 67,8 |
| Utrecht-Centrum | 56,1 |
| Utrecht-Zuid | 65,1 |
| Stichtse Vecht / De Ronde Venen | 46,9 |
| De Copen | 48,2 |
| Lekpoort | 41,5 |
| Den Helder | 42,5 |
| Alkmaar | 48,1 |
| Hoorn | 47,8 |
| Heerhugowaard | 44,9 |
| Zaanstad | 52,4 |
| Purmerend | 42,6 |
| IJmond | 50,9 |
| Haarlem | 54,3 |
| Kennemer Kust | 41,2 |
| Haarlemmermeer | 48,3 |
| Centrum-Burgwallen | 81,5 |
| Centrum-Amstel | 59,7 |
| Centrum-Jordaan | 63,9 |
| Boven IJ | 57,8 |
| Oost-Zeeburg | 57,1 |
| Oost-Watergraafsmeer | 63,5 |
| Amstelland-Oost | 47,7 |
| Zuidoost-Bijlmermeer | 54,1 |
| Zuidoost-Gaasperdam | 50,2 |
| Zuid de Pijp | 63,0 |
| Zuid Buitenveldert | 54,0 |
| Amstelveen | 48,0 |
| Aalsmeer - Uithoorn | 51,3 |
| West-Haarlemmerweg | 70,4 |
| West-Overtoomsesluis | 68,2 |
| Nieuw West-Zuid | 52,1 |
| Nieuw West-Noord | 51,8 |
| Jan Hendrikstraat | 64,8 |
| De Heemstraat | 57,5 |
| Hoefkade | 68,0 |
| Overbosch | 48,4 |
| Loosduinen | 46,0 |
| Scheveningen | 54,0 |
| Segbroek | 61,1 |
| Laak | 62,9 |
| Beresteinlaan | 52,2 |
| Zuiderpark | 59,9 |
| Leidschenveen - Ypenburg | 44,9 |
| Zoetermeer | 46,7 |
| Leidschendam - Voorburg | 43,6 |
| Wassenaar | 40,4 |
| Pijnacker - Nootdorp | 44,4 |
| Rijswijk | 50,9 |
| Westland | 44,7 |
| Delft | 47,2 |
| Hillegom-Lisse-Teylingen | 50,2 |
| Katwijk-Noordwijk | 46,7 |
| Leiden-Noord | 45,0 |
| Leiden-Zuid | 45,6 |
| Leiden-Midden | 60,8 |
| Alphen aan den Rijn | 46,1 |
| Kaag en Braassem | 46,6 |
| Gouda | 54,2 |
| Waddinxveen / Zuidplas | 43,6 |
| Krimpenerwaard | 50,5 |
| Waterweg | 58,4 |
| Schiedam | 59,5 |
| Midden-Schieland | 52,1 |
| Delfshaven | 67,3 |
| Centrum | 68,4 |
| Maas-Rotte | 61,9 |
| IJsselland | 47,1 |
| Charlois | 57,3 |
| Feijenoord | 55,5 |
| IJsselmonde | 54,8 |
| Haringvliet | 48,8 |
| Nissewaard | 45,5 |
| Oude Maas | 50,0 |
| Hoeksche Waard | 47,7 |
| Drechtsteden Buiten | 49,3 |
| Drechtsteden Binnen | 51,1 |
| Lek en Merwede | 45,0 |
| Havens (RT) | |
| Walcheren | 44,4 |
| Zeeuws-Vlaanderen | 49,9 |
| Oosterscheldebekken | 43,3 |
| Bergen op Zoom | 61,5 |
| Roosendaal | 58,3 |
| Weerijs | 51,9 |
| Markdal | 55,7 |
| Dongemond | 44,2 |
| Tilburg-Centrum | 63,8 |
| Leijdal | 48,7 |
| Groene Beemden | 39,6 |
| Langstraat | 48,5 |
| 's-Hertogenbosch | 53,8 |
| Meierij | 42,3 |
| Maasland | 44,2 |
| Maas en Leijgraaf | 46,9 |
| Eindhoven-Zuid | 53,9 |
| Eindhoven-Noord | 60,1 |
| De Kempen | 40,5 |
| Dommelstroom | 44,3 |
| Peelland | 46,3 |
| Venray / Gennep | 47,4 |
| Horst / Peel en Maas | 45,5 |
| Venlo / Beesel | 58,2 |
| Weert | 48,1 |
| Roermond | 59,5 |
| Echt | 44,4 |
| Brunssum / Landgraaf | 53,6 |
| Kerkrade | 60,7 |
| Heerlen | 60,9 |
| Heuvelland | 42,7 |
| Maastricht | 54,5 |
| Westelijke Mijnstreek | 53,1 |
Verdachte situaties in 70-duizend-plus-gemeenten
In gemeenten met meer dan 70 duizend inwoners komen verdachte situaties volgens de inwoners vaker voor dan landelijk gemiddeld (53 tegen 49 procent). In de G4 geeft 58 procent van de inwoners aan zeker te zijn van een verdachte situatie of hiervan een vermoeden te hebben. Dat is hoger dan in de G40 (52 procent) en de overige 70-duizend-plus gemeenten (47 procent).
Binnen de 70-duizend-plus-gemeenten loopt het percentage uiteen van 36 procent in Súdwest-Fryslân tot 66 procent in Bergen op Zoom en Roosendaal.
| Gemeente | % van personen van 15 jaar of ouder (%) |
|---|---|
| Groningen | 47,9 |
| Almere | 50,5 |
| Leeuwarden | 44,1 |
| Assen | 50,6 |
| Emmen | 51,6 |
| Almelo | 48,7 |
| Deventer | 48,7 |
| Enschede | 57,9 |
| Hengelo | 51,7 |
| Zwolle | 48,4 |
| Apeldoorn | 46,4 |
| Arnhem | 53,9 |
| Ede | 46,2 |
| Nijmegen | 56,5 |
| Amersfoort | 51,9 |
| Utrecht | 58,8 |
| Veenendaal | 49,1 |
| Alkmaar | 56,5 |
| Amstelveen | 48 |
| Amsterdam | 58,8 |
| Haarlem | 54,3 |
| Haarlemmermeer | 48,3 |
| Hilversum | 54,1 |
| Hoorn | 45,7 |
| Purmerend | 44,3 |
| Velsen | 50 |
| Zaanstad | 53,5 |
| Alphen aan den Rijn | 46,1 |
| Delft | 47,2 |
| Dordrecht | 51,1 |
| Gouda | 57,1 |
| 's-Gravenhage | 56 |
| Leiden | 57,4 |
| Rotterdam | 57,9 |
| Schiedam | 59,5 |
| Vlaardingen | 59,5 |
| Zoetermeer | 46,7 |
| Bergen op Zoom | 66,4 |
| Breda | 55,3 |
| Eindhoven | 57,1 |
| Helmond | 53,3 |
| 's-Hertogenbosch | 53,8 |
| Oss | 47,8 |
| Tilburg | 53,2 |
| Heerlen | 60,9 |
| Maastricht | 54,5 |
| Venlo | 60,2 |
| Lelystad | 50 |
| Roosendaal | 66 |
| Westland | 45,5 |
| Sittard-Geleen | 58,3 |
| Súdwest-Fryslân | 35,7 |
| Leidschendam-Voorburg | 43,6 |
| Nissewaard | 45,5 |
| Meierijstad | 41,6 |
| Hoeksche Waard | 47,7 |
| Dijk en Waard | 45,1 |
| Land van Cuijk | 46,4 |
| Voorne aan Zee | 48,4 |
7.2 Melding van verdachte situaties
Wanneer iemand zeker weet dat er een verdachte situatie is in de buurt of dit vermoedt, kan deze persoon hiervan melding doen bij instanties zoals de politie of de gemeente. Van de mensen die aangaven dat een of meer verdachte situaties voorkwamen in hun buurt, deed 10 procent hiervan melding. Het merendeel deed geen melding (76 procent) of heeft de vraag niet beantwoord (14 procent).
Het (vermoedelijk) dumpen van drugsafval werd het vaakst gemeld (10 procent). Ook het voorkomen van illegale prostitutie (8 procent) en het dealen van drugs (7 procent) werd relatief vaak bij een instantie gemeld. Bedrijven waar bijna nooit klanten komen of bedrijven waar je alleen met contant geld kan betalen zijn verdachte situaties die het minst werden gemeld.
| Totaal (% van 15-plussers die verdachte situatie vermoedden of zeker wisten) | Zeker (% van 15-plussers die verdachte situatie vermoedden of zeker wisten) | Vermoeden (% van 15-plussers die verdachte situatie vermoedden of zeker wisten) | |
|---|---|---|---|
| Dumpen van drugsafval | 10,1 | 15,8 | 5,7 |
| Illegale prostitutie | 7,5 | 12 | 6 |
| Dealen van drugs | 7,2 | 14,2 | 4,1 |
| Slecht onderhouden woningen waar veel mensen wonen / illegale verhuur | 6 | 12,4 | 4,3 |
| Hennepplantage | 5,2 | 6,1 | 4,8 |
| Plekken waar drugs worden gemaakt of opgeslagen (drugslabs) | 3,9 | 5,7 | 3,3 |
| Jongeren die illegale klusjes doen | 3,8 | 8,3 | 2,7 |
| Arbeiders die onder slechte omstandigheden wonen en werken | 3,5 | 8,4 | 2,2 |
| Buurtbewoners met onrealistisch dure spullen | 2,1 | 4,6 | 1,3 |
| Locaties waar illegaal gegokt wordt | 2 | 4,1 | 1,4 |
| Horecagelegenheden waar criminelen elkaar ontmoeten | 1,5 | 3,6 | 1 |
| Bedrijven waar bijna nooit klanten komen | 1,4 | 3,1 | 0,8 |
| Bedrijven waar je alleen met contant geld kunt betalen | 0,8 | 0,9 | 0,8 |
| Iets anders verdachts | 6,7 | 12 | 5,1 |
Voor bijna alle verdachte situaties geldt dat mensen die zeker weten dat een verdachte situatie heeft plaatsgevonden, vaker melding doen dan mensen die een vermoeden hebben. Zo zegt 16 procent van degenen die zeker weten dat drugsafval is gedumpt hiervan melding te hebben gedaan. Van degenen die dit vermoedden, heeft 6 procent melding gedaan. Alleen bij een hennepplantage en bedrijven waar je alleen met contant geld kan betalen, verschilt de meldingsbereidheid niet tussen deze twee groepen.
Waar melding gedaan?
Verdachte situaties die voorkomen in de buurt worden het vaakst gemeld bij de politie (4 procent). Ook bij de gemeente of wijkagent wordt relatief vaak melding gedaan (beide 3 procent). Bij de woningcorporatie is dat aandeel 2 procent, en bij Meld Misdaad Anoniem (M.) en bij een BOA (handhaver) ongeveer 1 procent.
| Melding (% van 15-plussers die verdachte situatie vermoedden of zeker wisten) | |
|---|---|
| Politie | 3,8 |
| Gemeente | 3,3 |
| Wijkagent | 2,5 |
| Woningcorporatie | 1,5 |
| Meld Misdaad Anoniem (M.) | 1,1 |
| BOA (handhaver) | 1,0 |
| Andere instantie | 0,7 |
| 1)Meerdere antwoorden mogelijk. | |
Redenen om niet te melden
De voornaamste reden om geen melding te doen van een verdachte situatie, was dat men niet zeker wist of er echt iets aan de hand was. De helft van de mensen die geen melding hebben gedaan van een (vermoedelijk) verdachte situatie geeft dit als reden aan. Ook dat men er niet aan gedacht had of het niet zo belangrijk vond (19 procent) en dat men het niet hun taak of verantwoordelijkheid vond (18 procent) worden relatief vaak genoemd.
| 2025 (% van 15-plussers die verdachte situatie niet meldden) | |
|---|---|
| Niet zeker of er echt iets aan de hand was | 49,8 |
| Niet aan gedacht / was niet zo belangrijk | 19,0 |
| Niet mijn taak of verantwoordelijkheid | 17,6 |
| Het helpt toch niets | 13,9 |
| Weet niet hoe of waar ik dit kan melden | 10,5 |
| Uit angst voor vervelende reactie of wraak | 10,4 |
| Geen zin of tijd voor gehad / te veel moeite | 7,9 |
| Was al opgelost of anderen deden al iets | 6,7 |
| Nog niet aan toegekomen, ga nog wel doen | 0,6 |
| Andere reden | 9,4 |
| 1)Meerdere antwoorden mogelijk. | |