1. Inleiding en samenvatting

Hoe ervaren inwoners van Nederland de leefbaarheid van hun woonomgeving? Voelen zij zich er veilig? Hoe vaak zijn ze slachtoffer van criminaliteit? Wat vinden ze van het functioneren van de politie? Welke maatregelen nemen mensen om criminaliteit te voorkomen? Hoe vaak ervaren ze respectloos gedrag en discriminatie? Welke ontwikkelingen op deze terreinen hebben zich in de afgelopen jaren voorgedaan en welke verschillen bestaan er tussen bevolkingsgroepen en tussen regio’s in ons land? Al deze vragen, en nog meer, worden in de Veiligheidsmonitor 2025 beantwoord.

De cijfers zijn gebaseerd op een grootschalige enquête onder de Nederlandse bevolking van 15 jaar of ouder. In 2025 hebben ruim 200 duizend personen de vragenlijst ingevuld. Dit grote aantal respondenten – de Veiligheidsmonitor is qua steekproefomvang een van de grootste slachtofferenquêtes ter wereld – maakt het mogelijk om tot op een gedetailleerd niveau uitspraken te doen over de veiligheid in Nederland.

De Veiligheidsmonitor wordt sinds 2005 jaarlijks en vanaf 2017 tweejaarlijks gehouden. In 2021 achtten het ministerie van Justitie en Veiligheid, het CBS en de betrokken partners bij de Veiligheidsmonitor (gemeenten, politie, en het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum) het noodzakelijk om de inhoud en opzet van de Veiligheidsmonitor tegen het licht te houden. Het onderzoeksterrein is immers continu in beweging: nieuwe vormen van criminaliteit ontstaan en ontwikkelen zich steeds sneller (denk aan online criminaliteit) en in het verlengde daarvan verandert ook de behoefte aan informatie vanuit bestuur en beleid.

Concreet betekent dit dat de vragenlijst van de Veiligheidsmonitor in 2021 grondig is herzien. Door deze aanpassingen in de vraagstellingen en door een andere manier van dataverzameling (het onderzoek werd voor het eerst uitsluitend als internetenquête uitgevoerd) zijn de uitkomsten van de Veiligheidsmonitor 2021 niet meer 1-op-1 vergelijkbaar met die van 2019 en eerdere edities. Voor een beperkt aantal kernindicatoren zoals slachtofferschap van traditionele criminaliteit en onveiligheidsgevoelens is dat wél het geval en kunnen dus langeretermijntrends worden weergegeven (zie de Onderzoeksbeschrijving voor meer informatie). 

De vragenlijst van de Veiligheidsmonitor 2025 is weinig veranderd ten opzichte van die van 2021 en 2023. De belangrijkste verandering ten opzichte van 2023 is de toevoeging van een nieuw thema over ervaringen met verdachte situaties in de buurt. Dat betekent dat de cijfers van 2025 goed vergelijkbaar zijn met die van twee en vier jaar eerder. Wel is het zo dat de cijfers in de Veiligheidsmonitor 2021, zoals die over overlast- en veiligheidsbeleving en slachtofferschap van criminaliteit, betrekking hebben op de coronaperiode, toen veel mensen aan huis gebonden waren en andere beperkende maatregelen golden. In de Onderzoeksbeschrijving wordt ingegaan op wat de mogelijke gevolgen hiervan zijn voor de vergelijkbaarheid van de onderzoeksuitkomsten van 2021 met die van 2023 en 2025.

De Veiligheidsmonitor bevat niet alleen cijfers over Nederland als geheel maar ook over de regio’s van het land. Er worden uitkomsten gepresenteerd voor de 10 regionale eenheden, 43 districten en 166 basisteams van de politie en voor de 59 grootste gemeenten van Nederland met meer dan 70 duizend inwoners. Ook wordt gekeken naar de G4 (Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en Utrecht) en naar de G40. De G40 is het netwerk van 41 (middel)grote steden in ons land, die elkaar vinden in stedelijke vraagstukken waar de leden van het netwerk voor staan.

De Veiligheidsmonitor is een samenwerking tussen het Centraal Bureau voor de Statistiek en het ministerie van Justitie en Veiligheid. De publicatie Veiligheidsmonitor 2025 is als webpublicatie en in pdf-vorm beschikbaar op de website van het CBS. Achterliggende cijfers zijn te vinden op StatLine, de elektronische databank van het CBS.

1.1 Samenvatting

Deze samenvatting bevat de onderzoeksresultaten van de Veiligheidsmonitor 2025 voor de diverse thema’s op hoofdlijnen. Eerst wordt een overzicht gegeven van de belangrijkste landelijke uitkomsten. Daarna volgt een samenvatting van de regionale uitkomsten. Deze uitkomsten van de afzonderlijke regio’s worden schematisch afgezet tegen het landelijk gemiddelde als referentiepunt. De uitkomsten in de samenvatting gaan over de bevolking van 15 jaar of ouder.

Landelijke uitkomsten

Leefbaarheid en overlast in woonbuurt

• Het rapportcijfer voor de leefbaarheid in de buurt bedraagt, net als in 2023 en 2021, een 7,6.
• In twintig jaar tijd, vanaf 2005, is de ervaren sociale cohesie in de buurt weinig veranderd. Op een schaal van 0 tot 10 scoort de sociale cohesie in de buurt in 2025 een 6,4. De sociale cohesie loopt uiteen van een 5,8 in zeer sterk stedelijke buurten tot een 7,1 in niet-stedelijke buurten.
• 42 procent van de mensen is (zeer) tevreden over de aanpak van leefbaarheid en veiligheid in de buurt door de eigen gemeente. Dat is lager dan in 2023 en 2021.
• Volgens bijna een derde (32 procent) zijn gemeentelijke handhavers vaak of soms zichtbaar in de eigen buurt. 58 procent geeft aan dat dit het geval is voor andere plekken in de gemeente. Bijna een kwart (24 procent) is (zeer) tevreden over het functioneren van de handhavers in de eigen gemeente, 11 procent is (zeer) ontevreden. Zowel de zichtbaarheid als de tevredenheid daarover is in meer verstedelijkte buurten groter dan in minder verstedelijkte buurten.
• Bijna 9 op de 10 mensen geven aan (een beetje of veel) overlast in de buurt te ervaren, bij bijna de helft (46 procent) gaat het om veel overlast. Het vaakst ondervinden mensen veel verkeersoverlast (33 procent). Ook ervaart 22 procent veel fysieke verloedering, 14 procent veel sociale overlast en 12 procent veel milieuoverlast. 
• Vooral het ervaren van veel sociale overlast komt in 2025 meer voor dan in de voorgaande jaren. Zo wordt er meer overlast ervaren van rondhangende jongeren, maar ook van dronken mensen op straat, verwarde personen, drugsgebruik en mensen die worden lastiggevallen op straat. 

Veiligheidsbeleving

• Van de inwoners van Nederland voelt 37 procent zich weleens onveilig in het algemeen. Dat is meer dan in 2023 (35 procent) en 2021 (33 procent). 3 procent voelt zich vaak onveilig. 
• De algemene onveiligheidsgevoelens zijn ten opzichte van 2005, het eerste vergelijkbare meetjaar, met 26 procent gedaald.
• 17 procent van de mensen voelt zich weleens onveilig in de eigen buurt. Dat is meer dan in 2023 (15 procent) en 2021 (14 procent). Ruim 2 procent voelt zich vaak onveilig in de eigen buurt.
• In 2025 zijn de onveiligheidsgevoelens in de buurt 6 procent hoger dan in 2008, het eerste jaar dat deze op een vergelijkbare manier gemeten zijn.
• Vrouwen voelen zich vaker onveilig dan mannen en jongeren vaker dan ouderen. Homoseksuele en biseksuele mannen voelen zich vaker onveilig dan heteroseksuele mannen, en biseksuele vrouwen vaker dan heteroseksuele vrouwen. 
• ’s Avonds doet 9 procent vaak niet open omdat zij dat niet veilig vinden. 4 procent voelt zich ’s avonds vaak onveilig op straat in de eigen buurt en 3 procent rijdt of loopt vaak om vanwege onveilige plekken in de buurt. Verder is 2 procent vaak bang om zelf slachtoffer te worden van criminaliteit in de buurt, en voelt zich ’s avonds alleen thuis vaak onveilig.
• 9 procent van de mensen heeft het idee dat er veel criminaliteit in de eigen buurt voorkomt. Het grootste deel (63 procent) denkt dat er weinig criminaliteit plaatsvindt, en 21 procent denkt dat er geen criminaliteit voorkomt.
• Het percentage dat denkt dat de criminaliteit in de buurt in de afgelopen twaalf maanden is toegenomen, is groter dan het percentage dat denkt dat deze is afgenomen (13 tegen 4 procent). De meesten (59 procent) denken dat de criminaliteit gelijk gebleven is.
• Mensen waarderen de veiligheid in hun buurt met een gemiddeld rapportcijfer van 7,4, wat samenhangt met de stedelijkheid van de woonbuurt. Het rapportcijfer klimt op van 7,0 in zeer sterk stedelijke buurten naar 7,9 in niet-stedelijke buurten.
• 18 procent van de mensen denkt dat de kans heel groot of groot is om slachtoffer te worden van oplichting via internet. 6 procent schat de kans op inbraak in de eigen woning (heel) groot in, en 3 procent denkt dat het risico op mishandeling, zakkenrollerij of beroving (heel) groot is.

Respectloos gedrag en discriminatie

• 18 procent van de inwoners van Nederland zegt vaak of soms respectloos behandeld te worden door onbekenden op straat. Ruim 10 procent zegt vaak of soms door onbekenden in het openbaar vervoer respectloos te zijn behandeld, en een bijna vergelijkbaar deel door personeel van winkels of bedrijven. Het minst wordt respectloze behandeling ervaren van personeel van overheidsinstanties en van bekenden zoals partner, familie of vrienden (beide 7 procent).
• Ruim 1 op de 10 (12 procent) zegt zich gediscrimineerd te hebben gevoeld. Dat is iets meer dan in 2023.
• 41 procent van de mensen die in 2025 een of meer ervaringen met discriminatie hebben gehad, zegt dat dit was op grond van ras of huidskleur. In 2023 was dat met 39 procent iets minder. Bij 34 procent van de mensen met discriminatie-ervaring ging het om nationaliteit, bij 29 procent om geslacht, en bij 17 procent om leeftijd. Discriminatie op grond van godsdienst of levensovertuiging werd in 2025 door 19 procent van de mensen met discriminatie-ervaring genoemd, in 2023 was dat 16 procent.
• 57 procent van de mensen met discriminatie-ervaring geven aan dat dit kwam door ongelijke behandeling, benadeling of het voortrekken van bepaalde groepen. 47 procent zegt dat dit door discriminerende opmerkingen kwam, in 2023 werd dit minder vaak genoemd (44 procent).
• 40 procent van de mensen die discriminatie ervoeren, zegt dat dit op straat gebeurde. Dit is meer dan in 2023 toen 37 procent dit aangaf. Een kwart zegt dat dit op het werk plaatsvond en eveneens een kwart geeft aan dat het in een winkel gebeurde.
• 39 procent van de mensen met discriminatie-ervaring zegt dat dit door instanties of professionals gebeurde, bijvoorbeeld de landelijke overheid, een politicus, de gemeente of de politie.
• Ruim de helft (53 procent) van de mensen met discriminatie-ervaring geeft aan hierdoor minder vertrouwen in mensen te hebben. Ruim een kwart (26 procent) voelde zich er minder veilig door. In 2023 lag dit percentage lager (21 procent). Verder kreeg 14 procent depressieve klachten en 11 procent slaapproblemen.
• 11 procent van de mensen die zich gediscrimineerd voelden, hebben dit gemeld bij een of meer instanties. 2 procent van degenen die zich gediscrimineerd voelden, deed aangifte bij de politie. Dit komt overeen met 2023.

Traditionele criminaliteit

• In 2025 is 7 procent van de inwoners van Nederland in de afgelopen twaalf maanden slachtoffer geweest van geweld (mishandeling, bedreiging, seksueel geweld), 11 procent van vermogensdelicten (diefstal en inbraak) en 7 procent van vernielingen.
• In totaal is 20 procent slachtoffer geweest van één of meer van deze vormen van traditionele criminaliteit. Dat is evenveel als in 2023, maar meer dan in 2021 (17 procent). De toename in het slachtofferschap ten opzichte van 2021 is relatief het sterkst bij de geweldsdelicten.
• Vanaf 2005 is het slachtofferschap van traditionele criminaliteit met 52 procent afgenomen.
• Mannen zijn iets vaker slachtoffer van traditionele criminaliteit dan vrouwen. Jongeren zijn vaker slachtoffer dan ouderen.
• Ruim een kwart van de slachtoffers van traditionele criminaliteit geeft aan emotionele of psychische problemen, lichamelijke verwondingen of letsel en/of financiële problemen te (hebben) ervaren als gevolg van hun slachtofferschap.
• In 2025 deed 37 procent van de slachtoffers van traditionele criminaliteit melding bij de politie van wat hen overkomen was. Bijna 1 op de 3 slachtoffers (31 procent) deed aangifte. Dit is vergelijkbaar met 2023 en 2021.
• De belangrijkste reden voor slachtoffers om het delict niet bij de politie te melden of aan te geven is dat ‘het niets helpt’. Bij 4 op de 10 delicten werd dit genoemd als (een van) de reden(en).

Online criminaliteit

• In 2025 is 10 procent in de afgelopen twaalf maanden slachtoffer geweest van online oplichting en fraude, 6 procent van hacken, 3 procent van online bedreiging en intimidatie, en 1 procent van overige online delicten.
• In totaal is 17 procent in 2025 slachtoffer geweest van een of meer van deze vormen van online criminaliteit, dat is iets meer dan in 2023 (16 procent), maar evenveel als in 2021 (17 procent). Minder mensen zijn slachtoffer van hacken sinds 2021. Het slachtofferschap van online oplichting en fraude is iets toegenomen, met name aankoopfraude.
• 65-plussers zijn het minst vaak slachtoffer van online criminaliteit. Jongeren tussen de 15 en 25 jaar hebben relatief vaak te maken met online bedreiging en intimidatie.
• 21 procent van de slachtoffers van online criminaliteit geeft aan dat het online delict heeft geleid tot emotionele of psychische problemen en/of financiële problemen. Emotionele of psychische problemen worden het vaakst genoemd: 17 procent had hier last van. 8 procent kreeg financiële problemen.
• Van alle slachtoffers van online criminaliteit heeft 52 procent bij een instantie gemeld wat hen overkomen is, 15 procent heeft aangifte gedaan bij de politie.

Verdachte situaties

• In 2025 gaf 49 procent aan dat er zeker of vermoedelijk een of meer verdachte situaties in hun buurt voorkwamen in de afgelopen twaalf maanden.
• Vooral het dealen van drugs in de buurt wordt vaak vermeld. Ook bedrijven waar bijna nooit klanten komen en buurtbewoners met onrealistisch dure spullen worden relatief vaak genoemd als verdachte situaties.
• 10 procent van de mensen die een verdachte situatie opmerkt, maakte hier ergens melding van. Het vaakst werd het gemeld bij de politie (4 procent), de gemeente (3 procent) of de wijkagent (eveneens 3 procent).

Burgers en politie

• In 2025 geeft ruim een kwart van de inwoners van Nederland aan in de afgelopen twaalf maanden een of meerdere keren contact te hebben gehad met de politie. Dit is bijna hetzelfde als in 2023 en 2021.
• Hiervan hadden bijna 6 op de 10 het contact met de politie in de eigen buurt. Bijna 2 op de 10 hadden het contact elders in de eigen gemeente of buiten de eigen gemeente.
• De tevredenheid over het contact met de politie verschilt weinig naar de plek waar dit plaatsvond: ongeveer 2 op de 3 zijn (zeer) tevreden over dit contact, zowel in de eigen buurt, elders in de eigen gemeente als daarbuiten.
• Op de lange termijn, vanaf 2005, is de tevredenheid over het contact met de politie in de eigen gemeente met 20 procent toegenomen.
• 8 procent van de inwoners van Nederland geeft aan dat zij in de afgelopen twaalf maanden gecontroleerd zijn door de politie. Een ruime meerderheid van hen (81 procent) zegt dat de politie hen bij de controle rustig, respectvol en correct heeft behandeld.
• 10 procent van de personen die in de afgelopen twaalf maanden zijn gecontroleerd door de politie denkt dat hun afkomst, huidskleur of uiterlijk een reden was voor de controle.
• Ruim 1 op de 3 (35 procent) is (zeer) tevreden over het functioneren van de politie in de buurt. 8 procent is (zeer) ontevreden en 29 procent is niet tevreden en niet ontevreden. 28 procent geeft aan dit niet te kunnen beoordelen.
• Bijna de helft (48 procent) is (zeer) tevreden over het functioneren van de politie in het algemeen. 10 procent is (zeer) ontevreden en 29 procent is niet tevreden en niet ontevreden. De rest (13 procent) zegt dit niet te kunnen beoordelen.
• Vergeleken met 2005 is de tevredenheid over het functioneren van de politie in de buurt met 4 procent gestegen. Vanaf 2019 is wel een afname zichtbaar.
• 9 procent zegt de politie vaak in de eigen buurt te zien, 35 procent soms, 42 procent zelden en 14 procent nooit. Een meerderheid (56 procent) geeft dus aan de politie zelden of nooit in de eigen buurt te zien. Dit is vrij vergelijkbaar met 2023 en 2021.
• Ruim 3 op de 10 zijn (zeer) tevreden over de zichtbaarheid van de politie in de eigen buurt; ruim 2 op de 10 zijn (zeer) ontevreden hierover. De rest is tevreden noch ontevreden (36 procent) of heeft geen oordeel over de zichtbaarheid van de politie in de buurt (12 procent). De tevredenheid over de zichtbaarheid van de politie in de buurt is in 2025 bijna hetzelfde als in 2023 en 2021.
• De zichtbaarheid van de politie in de buurt en de tevredenheid hierover is in meer verstedelijkte buurten groter dan in minder verstedelijkte buurten.

Preventie

• Driekwart van de inwoners van Nederland geeft aan vaak of altijd waardevolle spullen mee uit de auto te nemen om diefstal te voorkomen. Dit is vergelijkbaar met 2023 en 2021.
• De helft plaatst vaak of altijd de fiets in de bewaakte fietsenstalling als die mogelijkheid er is. Dat is iets meer dan in 2023 en 2021. 
• 59 procent heeft extra veiligheidssloten of -grendels op ramen en deuren, 48 procent heeft buitenverlichting met een sensor, en 29 procent heeft thuis camerabewaking. Vooral het gebruik van camerabewaking is toegenomen tussen 2021 en 2025.
• Bijna een kwart geeft aan dat zijzelf of iemand anders van het huishouden deelneemt aan Whatsapp-buurtpreventie.
• De meest gebruikte maatregelen die mensen nemen om hun digitale gegevens te beschermen zijn sterke, moeilijk te raden wachtwoorden kiezen (74 procent). Ook gebruikt bijna de helft tweetrapsverificatie (49 procent), een virusscanner (47 procent), of voert updates uit of maakt back-ups (46 procent). 

Regionale uitkomsten

70-duizend-plus-gemeenten

• Iets meer dan de helft (52 procent) van de inwoners van de 70-duizend-plus-gemeenten ervaart veel buurtoverlast, tegen 46 procent landelijk gemiddeld. Vooral in de vier grootste steden, de G4, wordt veel overlast ervaren (60 procent).
• 21 procent van de inwoners van de 70-duizend-plus-gemeenten voelt zich weleens onveilig in de eigen buurt, tegen 17 procent gemiddeld in Nederland. In de G4 voelt 28 procent zich weleens onveilig in de eigen buurt.
• Een kwart van de inwoners van de 70-duizend-plus-gemeenten is in 2025 slachtoffer geweest van één of meer vormen van traditionele criminaliteit (landelijk 20 procent). Het slachtofferschap is het grootst in de G4 (32 procent).
• In de 70-duizend-plus-gemeenten was 53 procent van de inwoners zeker of had een vermoeden van verdachte situaties in hun buurt. Dat is meer dan landelijk gemiddeld (49 procent). In de G4 geven inwoners het vaakst aan zeker te zijn van een verdachte situatie of hiervan een vermoeden te hebben (58 procent).
• De tevredenheid over het functioneren van de politie in de buurt is in de 70-duizend-plus-gemeenten met 35 procent gelijk aan het landelijke gemiddelde. In de G4 is men hierover iets positiever (36 procent).