6. Online criminaliteit
In dit hoofdstuk wordt beschreven hoeveel mensen in 2025 slachtoffer zijn geweest van online criminaliteit. Het gaat dan om delicten en incidenten die via internet, e-mail of app plaatsvinden. Het betreft strafbare feiten in de sfeer van oplichting en fraude (aan- en verkoopfraude, fraude betalingsverkeer, identiteitsfraude, phishing), hacken, stalken, shamesexting en om andere incidenten tussen mensen die niet altijd strafbaar zijn zoals bedreigen en pesten. Het slachtofferschap van online criminaliteit is in dit hoofdstuk beperkt tot gebeurtenissen die burgers zelf en in een privé-situatie hebben meegemaakt. Het gaat niet om online criminaliteit bij bedrijven.
Net als in hoofdstuk 5 over traditionele criminaliteit wordt ook hier behalve aan slachtofferschap aandacht besteed aan daderschap, gevolgen voor het slachtoffer, en melding en aangifte. Deze gegevens hebben betrekking op het laatste online delict waar mensen in de afgelopen twaalf maanden mee te maken hebben gehad. Verder staan in dit hoofdstuk geen cijfers over online ondervonden delicten, omdat bij sommige vormen van online criminaliteit niet altijd duidelijk is om hoeveel incidenten het gaat. Meer cijfers over het slachtofferschap van online criminaliteit naar regio en persoonskenmerken zijn te vinden op Statline.
6.1 Slachtoffers online criminaliteit
In 2025 is 17 procent van de bevolking van 15 jaar of ouder slachtoffer geweest van een of meer online delicten of incidenten. Dit zijn ongeveer 2,5 miljoen mensen. Van online oplichting en fraude werden zij het vaakst slachtoffer (10 procent), gevolgd door hacken (6 procent), online bedreiging en intimidatie (3 procent) en overige online delicten (1 procent).
Aankoopfraude en hacken komen het meest voor. Bij aankoopfraude worden online gekochte producten of diensten niet geleverd terwijl ze wel betaald zijn. In het geval van hacken breekt iemand met kwade bedoelingen zonder toestemming in op een apparaat (zoals een computer of tablet) of een account (zoals een e-mail- of bankaccount). Meer mensen zijn slachtoffer van het hacken van een account dan van het hacken van een apparaat (5 procent en 2 procent). Van zowel online pesten, online bedreiging als online stalken was in 2025 1 procent slachtoffer. Met shamesexting - het (dreigen met) online verspreiding van naaktfoto’s of -filmpjes - werd 0,5 procent geconfronteerd.
Het slachtofferschap van online criminaliteit is iets gestegen ten opzichte van 2023 (16 procent), maar is vergelijkbaar met 2021 (17 procent). De stijging ten opzichte van 2023 komt vooral doordat meer mensen te maken kregen met online oplichting en fraude, aankoopfraude in het bijzonder. Hacken komt minder voor dan in 2021.
| 2025 (% van personen van 15 jaar of ouder) | 2023 (% van personen van 15 jaar of ouder) | 2021 (% van personen van 15 jaar of ouder) | |
|---|---|---|---|
| Online criminaliteit totaal | 16,8 | 15,6 | 16,9 |
| Online oplichting en fraude | 10,3 | 9,3 | 9,7 |
| Aankoopfraude | 7,9 | 6,9 | 6,9 |
| Verkoopfraude | 1,5 | 1,4 | 1,4 |
| Fraude betalingsverkeer | 1,2 | 1,1 | 1,3 |
| Identiteitsfraude | 0,7 | 0,8 | 0,8 |
| Phishing | 0,9 | 0,8 | 0,8 |
| Hacken | 5,5 | 5,5 | 6,9 |
| Hacken account | 4,7 | 4,5 | 5,7 |
| Hacken apparaat | 2,3 | 2,4 | 2,9 |
| Online bedreiging en intimidatie | 2,6 | 2,5 | 2,3 |
| Online bedreiging | 0,9 | 0,9 | 0,9 |
| Online pesten | 1 | 0,9 | 0,8 |
| Online stalken | 0,9 | 0,8 | 0,8 |
| Shamesexting | 0,5 | 0,4 | 0,4 |
| Overige online delicten | 0,7 | 0,5 | 0,6 |
Slachtoffers online criminaliteit naar geslacht en leeftijd
Mannen en vrouwen zijn vrijwel even vaak slachtoffer van online criminaliteit. Ze krijgen doorgaans in gelijke mate met de verschillende online delictsoorten te maken.
| Mannen (% van personen van 15 jaar of ouder) | Vrouwen (% van personen van 15 jaar of ouder) | |
|---|---|---|
| Online criminaliteit totaal | 16,8 | 16,7 |
| Online oplichting en fraude | 10,4 | 10,2 |
| Aankoopfraude | 7,8 | 8 |
| Verkoopfraude | 1,6 | 1,4 |
| Fraude betalingsverkeer | 1,3 | 1,1 |
| Identiteitsfraude | 0,7 | 0,6 |
| Phishing | 0,9 | 0,9 |
| Hacken | 5,5 | 5,5 |
| Hacken account | 4,7 | 4,8 |
| Hacken apparaat | 2,4 | 2,2 |
| Online bedreiging en intimidatie | 2,8 | 2,5 |
| Online bedreiging | 0,9 | 0,9 |
| Online pesten | 1 | 1 |
| Online stalken | 0,8 | 1 |
| Shamesexting | 0,7 | 0,3 |
| Overige online delicten | 0,6 | 0,7 |
Evenals het slachtofferschap van traditionele criminaliteit (zie paragraaf 5.1) varieert het slachtofferschap van online criminaliteit naar leeftijd. 65-plussers kwamen in 2025 met 12 procent het minst vaak in aanraking met online criminaliteit. Bij de andere leeftijdsgroepen ligt dit tussen 17 en 19 procent. Jongeren van 15 tot 25 jaar hebben relatief vaak te maken met online bedreiging en intimidatie. De 25- tot 45-jarigen worden vaker dan de andere leeftijdsgroepen slachtoffer van hacken, en de 45- tot 65- jarigen krijgen juist vaker te maken met aankoopfraude.
| 15 tot 25 jaar (% van personen van 15 jaar of ouder) | 25 tot 45 jaar (% van personen van 15 jaar of ouder) | 45 tot 65 jaar (% van personen van 15 jaar of ouder) | 65 jaar of ouder (% van personen van 15 jaar of ouder) | |
|---|---|---|---|---|
| Online criminaliteit totaal | 17,1 | 18,6 | 18,4 | 12,3 |
| Online oplichting en fraude | 8,3 | 11 | 12,4 | 8 |
| Aankoopfraude | 6,6 | 8,2 | 9,7 | 6 |
| Verkoopfraude | 1,5 | 1,8 | 1,7 | 0,9 |
| Fraude betalingsverkeer | 0,6 | 1,2 | 1,5 | 1,2 |
| Identiteitsfraude | 0,6 | 0,9 | 0,7 | 0,4 |
| Phishing | 0,4 | 0,8 | 1 | 1,1 |
| Hacken | 5,6 | 6,4 | 5,7 | 4,1 |
| Hacken account | 4,9 | 6 | 4,8 | 2,9 |
| Hacken apparaat | 1,8 | 1,9 | 2,5 | 2,7 |
| Online bedreiging en intimidatie | 5,4 | 3,2 | 2,1 | 1,1 |
| Online bedreiging | 2,3 | 1 | 0,6 | 0,2 |
| Online pesten | 2,1 | 1,2 | 0,7 | 0,3 |
| Online stalken | 1,4 | 1 | 0,7 | 0,6 |
| Shamesexting | 1,1 | 0,7 | 0,4 | 0,1 |
| Overige online delicten | 0,5 | 0,6 | 0,8 | 0,6 |
6.2 Daders online bedreiging en intimidatie
Aan slachtoffers van online bedreiging en intimidatie is gevraagd of zij bekend waren met de dader(s) en zo ja, welke relatie zij met de dader(s) hebben. Bij 20 procent van de slachtoffers van stalken is de ex-partner de dader. Ook shamesexting en online bedreiging wordt relatief vaak door de ex-partner gepleegd (7 procent). Online pesterijen gebeuren het vaakst door medestudenten- of scholieren (14 procent).
| Online bedreiging (% van slachtoffers van 15 jaar of ouder) | Online pesten (% van slachtoffers van 15 jaar of ouder) | Online stalken (% van slachtoffers van 15 jaar of ouder) | Shamesexting (% van slachtoffers van 15 jaar of ouder) | |
|---|---|---|---|---|
| Partner | 0,5 | 0,3 | 0,5 | 0,8 |
| Ex-partner | 7,2 | 5,5 | 20,5 | 7,4 |
| Familielid | 2,6 | 2,8 | 4,1 | 0,0 |
| Buurtgenoot | 4,8 | 7,4 | 4,6 | 2,3 |
| Vriend/ vriendin | 5,8 | 7,0 | 5,3 | 3,7 |
| Collega | 1,1 | 5,5 | 1,9 | 1,1 |
| Leidinggevende | 0,4 | 2,0 | 0,6 | 0,0 |
| Medestudent /-scholier | 4,7 | 14,2 | 2,0 | 3,5 |
| Docent of andere leraar | 0,0 | 0,5 | 0,1 | 0,0 |
| Bekende van sport of hobby | 2,2 | 2,9 | 1,2 | 0,4 |
| Zorgverlener | 0,2 | 0,7 | 0,0 | 0,1 |
| 1) Meerdere antwoorden mogelijk | ||||
6.3 Gevolgen online criminaliteit voor slachtoffers
Van de slachtoffers van online criminaliteit geeft 21 procent aan dat het online delict heeft geleid tot emotionele of psychische problemen en/of financiële problemen. Emotionele of psychische problemen worden het vaakst genoemd: 17 procent had hier last van, 8 procent kreeg financiële problemen.
Online bedreiging en intimidatie veroorzaken het vaakst emotionele of psychische problemen. Maar ook online oplichting en fraude, hacken, en andere online delicten bezorgen slachtoffers emotionele schade. Het percentage slachtoffers dat financieel in de problemen kwam is relatief hoog bij phishing. Aankoopfraude en het hacken van accounts bezorgen slachtoffers het minst vaak problemen.
| Totaal (% van slachtoffers van 15 jaar of ouder) | Emotionele of psychische problemen (% van slachtoffers van 15 jaar of ouder) | Financiële problemen (% van slachtoffers van 15 jaar of ouder) | |
|---|---|---|---|
| Online criminaliteit totaal | 20,7 | 16,7 | 7,7 |
| Online oplichting en fraude | 17,4 | 11,6 | 9,3 |
| Aankoopfraude | 14,7 | 9,3 | 8,0 |
| Verkoopfraude | 22,1 | 13,1 | 13,8 |
| Fraude betalingsverkeer | 20,1 | 14,1 | 9,3 |
| Identiteitsfraude | 23,9 | 21,3 | 5,2 |
| Phishing | 33,6 | 25,2 | 19,0 |
| Hacken | 16,7 | 14,5 | 4,4 |
| Hacken account | 14,7 | 12,9 | 3,3 |
| Hacken apparaat | 24,7 | 20,6 | 7,5 |
| Online bedreiging en intimidatie | 41,4 | 40,0 | 6,0 |
| Online bedreiging | 39,0 | 36,8 | 6,7 |
| Online pesten | 50,0 | 49,1 | 5,5 |
| Online stalken | 42,5 | 41,9 | 7,5 |
| Shamesexting | 35,5 | 34,0 | 4,7 |
| Overige online delicten | 31,2 | 26,6 | 9,2 |
| 1) Meerdere antwoorden mogelijk | |||
6.4 Melding en aangifte online criminaliteit
Van alle slachtoffers van online criminaliteit heeft 52 procent bij de politie of een instantie gemeld wat hen overkomen is, 15 procent heeft aangifte gedaan bij de politie. Bij online pesten, stalken en shamesexting kan het ook gaan om een melding bij een persoon, bijvoorbeeld familieleden, vrienden, leerkracht of werkgever.
Fraude in het betalingsverkeer wordt door 82 procent van de slachtoffers bij een instantie (bijvoorbeeld bank, politie, Fraudehelpdesk) gemeld, 16 procent doet aangifte bij de politie. Slachtoffers van phishing doen met 35 procent het vaakst aangifte. Van online pesten en hacken wordt met ongeveer 10 procent relatief weinig aangifte gedaan.
| Melding (% van slachtoffers van 15 jaar of ouder) | Aangifte (% van slachtoffers van 15 jaar of ouder) | |
|---|---|---|
| Online criminaliteit totaal | 51,8 | 15,1 |
| Online oplichting en fraude | 55,2 | 16,9 |
| Aankoopfraude | 51,4 | 14,3 |
| Verkoopfraude | 41,1 | 16,7 |
| Fraude betalingsverkeer | 81,9 | 16,3 |
| Identiteitsfraude | 56,0 | 27,3 |
| Phishing | 59,5 | 34,8 |
| Hacken | 38,5 | 9,3 |
| Hacken account | 39,1 | 8,6 |
| Hacken apparaat | 30,2 | 12,4 |
| Online bedreiging en intimidatie | 53,4 | 15,2 |
| Online bedreiging¹⁾ | 26,9 | 19,5 |
| Online pesten | 60,8 | 10,5 |
| Online stalken | 66,6 | 18,3 |
| Shamesexting | 49,3 | 16,5 |
| Overige online delicten | 49,6 | 25,0 |
| 1) Het gaat hier uitsluitend om melding bij de politie. | ||