Veiligheidsmonitor 2025

3. Veiligheidsbeleving

In dit hoofdstuk staat centraal hoe mensen veiligheid ervaren. Het gaat om gevoelens van onveiligheid in het algemeen en in de eigen woonbuurt. Daarna komt aan de orde hoe mensen de criminaliteit in hun buurt beoordelen en hoe ze de kans inschatten om zelf slachtoffer van criminaliteit te worden. Meer achtergrondcijfers over verschillen in veiligheidsbeleving naar regio en naar persoonskenmerken zijn te vinden op StatLine.

3.1 Onveiligheidsgevoelens in buurt en in algemeen

Van de inwoners van Nederland voelt 17 procent zich weleens onveilig in de eigen buurt. Dat is meer dan in 2023 (15 procent) en 2021 (14 procent). In 2025 gaf ruim 2 procent aan zich vaak onveilig te voelen in de buurt. Dit betreft ongeveer 377 duizend 15-plussers.

In algemene zin voelt 37 procent zich weleens onveilig. Dat is meer dan het dubbele van de onveiligheidsgevoelens in de eigen buurt. Het percentage dat zich weleens onveilig voelt is in 2025 hoger dan in 2023 (35 procent) en 2021 (33 procent). Verder voelt 3 procent zich in 2025 in algemene zin vaak onveilig.

Trends in onveiligheidsgevoelens

In twintig jaar tijd heeft de algemene veiligheidsbeleving zich per saldo gunstig ontwikkeld. De daling van de onveiligheidsgevoelens was het sterkst in de periode 2005-2008. Tussen 2019 en 2021 is het beeld stabiel, daarna is er een stijging. In 2025 waren de onveiligheidsgevoelens terug op het niveau van 2015. Ten opzichte van 2005 zijn de algemene onveiligheidsgevoelens met 26 procent afgenomen (index 2025=74).

De buurtgerelateerde onveiligheidsgevoelens (gemeten vanaf 2008) laten na een aanvankelijke stijging in 2009 een fluctuerend beeld zien tot ongeveer 2015. Daarna is er een dalende trend zichtbaar die vanaf 2019 ombuigt in een stijgende trend. Ten opzichte van 2008 zijn de onveiligheidsgevoelens in de buurt met 6 procent toegenomen (index 2025 = 106).

Onveiligheidsgevoelens naar geslacht, leeftijd en seksuele oriëntatie

De veiligheidsbeleving verschilt naar geslacht, leeftijd en seksuele oriëntatie. Meer vrouwen dan mannen voelen zich onveilig, zowel in de eigen buurt (21 tegen 13 procent) als in het algemeen (48 tegen 26 procent). De jongere leeftijdsgroepen (15- tot 25-jarigen en 25- tot 45-jarigen) voelen zich vaker onveilig dan 45- tot 65-jarigen en vooral 65-plussers.

Het meest onveilig voelen zich jonge vrouwen van 15 tot 25 jaar. Van hen voelt 28 procent zich weleens onveilig in de eigen buurt, 60 procent voelt zich weleens onveilig in het algemeen. Deze percentages zijn ruim twee keer zo hoog als die van de mannen in dezelfde leeftijdsgroep (respectievelijk 13 procent en 27 procent). In elke leeftijdsgroep voelen vrouwen zich vaker onveilig dan mannen, maar dit verschil is kleiner bij oudere leeftijdsgroepen.

Homoseksuele en bi-plus mannen voelen zich vaker onveilig dan heteroseksuele mannen, en bi-plus vrouwen voelen zich vaker onveilig dan heteroseksuele vrouwen, zowel in de buurt als in het algemeen. Vooral bi-plus vrouwen voelen zich vaak onveilig: 27 procent voelt zich weleens onveilig in de buurt, 60 procent weleens in het algemeen. Homoseksuele vrouwen en heteroseksuele vrouwen verschillen minder in hun veiligheidsbeleving.

Onveiligheidsgevoelens naar politieregio

Tussen de tien regionale eenheden van de politie varieert het aandeel inwoners dat zich weleens onveilig voelt in de eigen buurt van 14 procent in Oost-Nederland en Noord-Nederland tot 25 procent in Amsterdam. In alle regionale eenheden zijn de onveiligheidsgevoelens in de buurt toegenomen tussen 2021 en 2025. Vooral de eenheid Noord-Nederland laat een relatief grote stijging zien in vergelijking met vier jaar eerder.

Op het niveau van de 166 basisteams van de politie lopen de onveiligheidsgevoelens in de buurt uiteen van 5 procent in Noordoost-Twente tot 49 procent in het Amsterdamse Centrum-Burgwallen.

In tabellenbijlage II is weergegeven in welke regionale eenheden, politiedistricten en basisteams de onveiligheidsgevoelens in de buurt – rekening houdend met de betrouwbaarheidsintervallen rond de uitkomsten – in 2025 hoger of lager zijn dan het landelijke gemiddelde, en hoger of lager zijn dan in 2023 en 2021.

Onveiligheidsgevoelens in 70-duizend-plus-gemeenten

Van de inwoners van de 70-duizend-plus-gemeenten voelt 21 procent zich weleens onveilig in de eigen buurt, tegen 17 procent landelijk gemiddeld. Deze onveiligheidsgevoelens zijn met 28 procent het hoogst in de G4, gevolgd door de G40 met 20 procent en de overige 70-duizend-plus-gemeenten met 15 procent. Op het niveau van de 59 afzonderlijke 70-duizend-plus-gemeenten varieert het aandeel inwoners dat zich weleens onveilig voelt in de buurt van 9 procent in Westland en Súdwest-Fryslân tot 31 procent in Rotterdam.

In tabellenbijlage III is weergegeven in welke 70-duizend-plus-gemeenten de onveiligheidsgevoelens in de buurt hoger of lager zijn dan het gemiddelde van deze gemeenten, en hoger of lager zijn dan in 2023 en 2021.

3.2 Onveiligheidsgevoelens ’s avonds en vermijdingsgedrag

’s Avonds doet 9 procent vaak niet open omdat zij dat niet veilig vinden, 19 procent doet dat soms niet. 4 procent van de mensen voelt zich ’s avonds vaak onveilig op straat in de eigen buurt en 3 procent rijdt of loopt vaak om vanwege onveilige plekken in de buurt. Verder is 2 procent vaak bang om zelf slachtoffer te worden van criminaliteit in de buurt, en voelt een vergelijkbaar deel zich ’s avonds alleen thuis vaak onveilig. Meer mensen zeggen dit soort onveiligheidsgevoelens en vermijdingsgedrag soms te hebben.

In 2025 geven meer mensen aan ’s avonds in hun eigen buurt onveiligheidsgevoelens te ervaren dan in voorgaande jaren. Waar in 2021 nog 8 procent ’s avonds de deur vaak niet open deed en 17 procent dit soms niet deed, was dit in 2025 hoger met respectievelijk 9 en 19 procent. Ook bij de andere onveiligheidsgevoelens en vormen van vermijdingsgedrag zijn de percentages in 2025 hoger dan in de jaren daarvoor.

3.3 Oordeel (ontwikkeling) criminaliteit in woonbuurt

Bijna 1 op de 10 mensen heeft het idee dat er veel criminaliteit in de eigen buurt voorkomt. Het grootste deel (63 procent) denkt dat er weinig criminaliteit plaatsvindt, en 21 procent denkt dat er géén criminaliteit voorkomt.

Wat betreft de ontwikkeling van de criminaliteit in de buurt denkt 13 procent dat de criminaliteit in de afgelopen twaalf maanden is toegenomen en 4 procent denkt dat deze is afgenomen. De meesten (59 procent) denken dat de criminaliteit gelijk gebleven is.

Inwoners van Nederland waarderen de veiligheid in hun buurt met een gemiddeld rapportcijfer van 7,4, wat samenhangt met de stedelijkheid van de woonbuurt. Het rapportcijfer klimt op van 7,0 in zeer sterk stedelijke buurten naar 7,9 in niet-stedelijke buurten.

3.4 Inschatting kans op slachtofferschap

In de Veiligheidsmonitor is gevraagd hoe groot mensen de kans inschatten dat zij zelf in de komende twaalf maanden slachtoffer worden van verschillende vormen van criminaliteit. 18 procent acht de kans (heel) groot dat zijzelf slachtoffer worden van oplichting via internet. Verder schat 6 procent de kans op inbraak in de eigen woning (heel) groot in, en 3 procent denkt dat het risico op mishandeling, zakkenrollerij of beroving (heel) groot is.

De inschatting van de kans om slachtoffer te worden van delicten op het gebied van traditionele criminaliteit (zakkenrollerij, beroving, woninginbraak, mishandeling) neemt af met de stedelijkheid van de gemeente. Stedelingen achten die kans groter dan mensen die niet in een stad wonen. Bij de inschatting van de kans om opgelicht te worden via internet, een vorm van online criminaliteit, bestaat er geen verband met stedelijkheid.