Wijk- en buurtkaart
De Wijk- en buurtkaart bevat de digitale grenzen van alle gemeenten, wijken en buurten in Nederland. Met het bestand kan de wijk- en buurtindeling worden weergegeven in een geografisch informatiesysteem (GIS). Ook kunnen gegevens aan gebieden worden gekoppeld en ruimtelijk worden geanalyseerd. Afhankelijk van het verslagjaar en de versie bevat de kaart ook kerncijfers over buurten en geaggregeerde kerncijfers over wijken en gemeenten.
Wijken en buurten
Gemeenten delen hun grondgebied in wijken en buurten in. Een wijk is een onderdeel van een gemeente en bestaat uit één of meer aaneengesloten buurten. Een buurt is het laagste regionale niveau binnen een gemeente. Buurten worden zo afgebakend dat zij zo veel mogelijk samenhang vertonen in bebouwing of sociaaleconomische structuur. Zo kan een buurt vooral bestaan uit woningen, bedrijven, recreatieterrein of een combinatie daarvan.
Gemeenten beheren hun eigen wijk- en buurtindeling en leveren deze aan het CBS. Zij stellen de grenzen en namen van hun wijken en buurten vast. Het CBS coördineert de indelingen landelijk, voegt ze samen tot één landelijke wijk- en buurtindeling en stelt voor iedere gemeente, wijk en buurt een unieke code vast. Gemeenten kunnen bij het vaststellen en wijzigen van hun indeling gebruikmaken van de richtlijnen voor de wijk- en buurtindeling.
Codering
De wijk- en buurtcodes zijn hiërarchisch opgebouwd. Aan de code is te zien tot welke gemeente en, bij een buurt, tot welke wijk het gebied behoort. De posities voor de wijk en buurt kunnen cijfers of letters bevatten.
| Gebied | Opbouw van de code | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Gemeente | GM, gevolgd door vier cijfers | GM0003 |
| Wijk | WK, gevolgd door de vier cijfers van de gemeentecode en twee posities voor de wijk | WK000301 |
| Buurt | BU, gevolgd door de vier cijfers van de gemeentecode, twee posities voor de wijk en twee posities voor de buurt | BU00030102 |
| De code BU00030102 verwijst dus naar buurt 02 in wijk 01 van gemeente 0003. | ||
Bronnen en geometrie
De Wijk- en buurtkaart wordt samengesteld met gegevens uit verschillende bronnen:
- de gemeentegrenzen zijn afkomstig uit het bestand Burgerlijke Gemeentegrenzen van het Kadaster, dat is afgeleid uit de Basisregistratie Kadaster (BRK);
- de buurtgrenzen zijn gebaseerd op de wijk- en buurtindelingen die gemeenten aan het CBS aanleveren; de wijkgrenzen worden afgeleid uit de grenzen van de bijbehorende buurten;
- de grens tussen land en grotere wateroppervlakten is gebaseerd op het laatst gepubliceerde Bestand Bodemgebruik van het CBS. Via die pagina is ook meer informatie beschikbaar over de bepaling van de grens tussen land en water.
De kaarten vanaf 2010 bevatten de volledige geometrie. De grenzen zijn daarin niet vereenvoudigd of gegeneraliseerd. In de kaarten van 2009 en eerder zijn de grenzen wel gegeneraliseerd.
Bij het samenvoegen van de bronnen worden voor sommige gemeenten fictieve buurten toegevoegd. Hierdoor worden ook grotere wateroppervlakten binnen de gemeentegrenzen bij een buurt ingedeeld. De laatste vier posities van deze buurtcodes zijn 9997 voor gebieden in onder meer het IJsselmeer en het Markermeer. Voor gebieden in onder meer de Noordzee, de Waddenzee en de Ooster- en Westerschelde zijn de laatste vier posities 9998.
Daarnaast bevat de kaart de fictieve buurt BU09989999, met de naam Buitenland. Deze buurt betreft Belgisch grondgebied rond Baarle-Nassau.
Kerncijfers en versies
Kaartversies met kerncijfers bevatten cijfers op buurtniveau en geaggregeerde cijfers op wijk- en gemeenteniveau. Niet alle kerncijfers zijn bij de eerste publicatie van een verslagjaar beschikbaar. Daarom kunnen van een Wijk- en buurtkaart meerdere versies verschijnen. Een latere versie kan aanvullende kerncijfers bevatten.
De toelichting bij iedere kaart vermeldt welke onderwerpen in de betreffende versie zijn opgenomen. Daarin staan ook de definities van de variabelen en de betekenis van bijzondere waarden.
Voor de meest actuele kerncijfers is Kerncijfers wijken en buurten in StatLine leidend. Aanvullingen, bijstellingen en correcties worden daar eerst verwerkt en later ook in de geografische bestanden en geoservices.
Vergelijking tussen jaren
De wijk- en buurtindeling kan van jaar tot jaar veranderen door gemeentelijke herindelingen, grenswijzigingen of aanpassingen die gemeenten in hun wijk- en buurtindeling aanbrengen. Ook kunnen codes veranderen. Cijfers van een wijk of buurt zijn daardoor niet altijd rechtstreeks vergelijkbaar met die van een eerder jaar.
In de kaarten met kerncijfers geeft de indicator Indelingswijziging gemeente, wijk, buurt aan of de codering of afbakening ten opzichte van het voorgaande jaar is gewijzigd. De precieze veranderingen worden zichtbaar door de kaarten van twee opeenvolgende jaren met elkaar te vergelijken.
Bestandsformaat en gebruik
De Wijk- en buurtkaart 2026 wordt aangeboden als GeoPackage. De coördinaten zijn vastgelegd in het stelsel van de Rijksdriehoeksmeting (EPSG: 28992). Oudere jaargangen kunnen in een ander bestandsformaat zijn aangeboden, zoals het ESRI-shapeformaat. De bestanden kunnen worden gebruikt in GIS-programma’s zoals ArcGIS en QGIS.
Recente jaargangen met kerncijfers worden daarnaast als WMS- en WFS-geoservices beschikbaar gesteld via PDOK. Een deel van de gegevens kan online worden bekeken via Cijfers op de Kaart.
De grenzen van de gebieden zijn in deze online visualisatie gegeneraliseerd en daardoor minder gedetailleerd dan in het downloadbestand.
Bronvermelding
Publicatie van de digitale geometrie is toegestaan, mits het CBS en het Kadaster als bronnen worden vermeld.