6. Referenties
CBS StatLine tabellen
Infrastructuur
CBS (2025a). StatLine - Lengte van spoortrajecten; spoortrajectkenmerken, provincie
CBS (2025b) StatLine - Zuivering van stedelijk afvalwater; technische kenmerken installaties
CBS (2026a). StatLine - Lengte van wegen; wegkenmerken, regio
Energiesysteem
CBS (2024b) StatLine - Woningen; hoofdverwarmingsinstallaties, regio 2017-2022
CBS (2025c) Huishoudens; grootte, samenstelling, positie in het huishouden, 1 januari | CBS
CBS (2026b) StatLine - Hernieuwbare elektriciteit; productie en vermogen
CBS (2026c) StatLine - Elektriciteit; productie en productiemiddelen (cbs.nl)
Transport
CBS (2026d) StatLine - Personenauto's actief; voertuigkenmerken, regio's, 1 januari
CBS (2026e) StatLine - Motorvoertuigen actief; type, leeftijdsklasse, 1 januari
CBS (2026f) StatLine - Bromfietsen actief; soort voertuig, brandstof, bouwjaar, 1 januari
CBS (2026h) StatLine - Luchtvloot; omvang en samenstelling, 31 december
CBS publicaties
CBS (2022). Motorvoertuigen totaal, 2019-2022 | CBS
CBS (2024a). Materiaalvoorradenmonitor | CBS
CBS (2025d) Bijna 700 duizend landbouwvoertuigen op kenteken | CBS
CBS (2026g) Hoeveel binnenvaartschepen zijn er in Nederland? | CBS
Externe bronnen
ArcGIS. (2019). Tennet Assets (Hoogspanning). Opgehaald van http://www.arcgis.com/home/item.html?id=646a6dee22bf485587bc4daf98da1306
van der Bent, E. (2022). Urban mining for a circular economy: A dynamic material flow analysis of the urban mine of the Dutch urban water cycle infrastructure. Urban mining for a circular economy: A dynamic material flow analysis of the urban mine of the Dutch urban water cycle infrastructure
BOVAG-RAI (2025). Mobiliteit in Cijfers Tweewielers 2024-2025. Mobiliteit-in-cijfers-tweewielers-2024-2025
Carrara, S., Alves Dias, P., Plazzotta, B., Pavel, C. (2020). Raw materials demand for wind and solar PV technologies in the transition towards a decarbonised energy system. EUR 30095 EN, Publications Office of the European Union, Luxembourg, ISBN 978-92-76-16225-4, doi:10.2760/160859, JRC119941.
CML & CBS (2022). Materiaalvoorraden in de maatschappij: overzicht van materialen in de Nederlandse stedelijke mijn. de-nederlandse-urban-mine-deel-iv-totaaloverzicht.pdf
Delahaye, R., Tunn V.S.C., Tukker, A. (2023). Developing a material flow monitor for the Netherlands from national statistical data. Journal of Industrial Ecology, 27, 408–422.. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/jiec.13365
EIB & Metabolic (2020). Materiaalstromen, milieu-impact en energieverbruik in de woning- en utiliteitsbouw: uitgangssituatie en doorkijk naar 2030. https://circulairebouweconomie.nl/wp-content/uploads/2020/02/Rapport-Materiaalstromen-in-de-woning-en-utiliteitsbouw-klein.pdf
EIB & Metabolic (2022). Materiaalstromen in de bouw en infra: Materiaalstromen, milieu-impact en CO2-emissies in 2019, 2030 en 2050. Materiaalstromen in de bouw en infra - EIB
EIB & Structural Collective (2026). Materiaalstromen en milieubelasting in de bouw en infra: Materiaalstromen, MKI en CO2-emissies in 2023, 2030 en 2050. Materiaalstromen en milieubelasting in de bouw en infra
Harrison, G. P., Maclean, E. J., Karamanlis, S., & Ochoa, L. F. (2010). Life cycle assessment of the transmission network in Great Britain. Energy Policy, 38(7), 3622-3631. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2010.02.039
Krausmann, F., Wiedenhofer, D., Lauk, C., Haas, W., Tanikawa, H., Fishman, T., Miatto, A., Schandl, H. & Haberl, H. (2017). Global socioeconomic material stocks rise 23-fold over the 20th century and require half of annual resource use. Proceedings of the National Academy of Sciences, 114(8), 1880-1885.
Moss, R., L., Tzimas, E., Willis, P., Arendorf, J., Thompson, P., Chapman, A., ... & Tercero-Espinoza, L. (2013). Critical metals in the path towards the decarbonisation of the EU energy sector. Assessing rare metals as supply-chain bottlenecks in low-carbon energy technologies. https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC82322
Nederland Maritiem Land (NML). (2023). Maritieme monitor 2023. Maritieme monitor 2023 - Nederland Maritiem Land
Nederland Maritiem Land (NML). (2025). Maritieme monitor 2025. Maritieme Monitor 2025 | Rapport | Rijksoverheid.nl
Oliver-Solà, J., Gabarrell, X., Rieradevall, J. (2009). Environmental impacts of natural gas distribution networks within urban neighborhoods. Applied Energy, 86(10), 1915–1924
van Oorschot, J., van der Zaag, J., van der Voet, E. (2020a). Voorraden in de maatschappij: de grondstoffenbasis voor een circulaire economie: met case studies op gebied van het elektriciteitssysteem, elektronica en voertuigen. rapportage-voorraden-in-de-maatschappij-2020-final.pdf
van Oorschot, J., van der Voet, E., van Straalen, V., Tunn, V., Delahaye, R. (2020b). Voorraden in de maatschappij: de grondstoffenbasis voor een circulaire economie: met case studies op gebied van gebouwen, elektronische machines en textiel. de-nederlandse-urban-mine-deel-ii.pdf
van Oorschot, J., & van der Voet, E. (2023). Scenario’s voor materiaalvoorraden en stromen in gebouwen. scenarios-nl-urban-mine-gebouwen-aanvullend.pdf
PBL (2025a). Kennisprogramma circulaire economie 2025-2030: programmering 2025. Kennisprogramma circulaire economie 2025-2030
PBL (2025b). Integrale Circulaire Economie Rapportage 2025. Integrale Circulaire Economie Rapportage 2025 | Planbureau voor de Leefomgeving
ProSUM (2019). Opgehaald van ProSUM project results - FutuRaM
Raad van de Europese Unie (z.d.). Critical raw materials act. Critical raw materials act - Consilium
RIONED (2025). Monitor gemeentelijke watertaken. Monitor gemeentelijke watertaken
STOWA (2022). Circulair assetmanagement waterschappen. STOWA 2022 Circulair assetmanagement Waterschappen
van Straalen, V.M, Roskam, A.J., & Baldé, C.P. (2016). Waste over Time [computer software]. CBS. http://github.com/Statistics-Netherlands/ewaste
van Straalen, V. D. (2022). Voorraden project. Conversie naar materialen - Methodebeschrijving. The Hague, The Netherlands: Statistics Netherlands (CBS). Op aanvraag beschikbaar.
Sullivan, J. L., Clark, C. E., Yuan, L., Han, J., & Wang, M., (2012). Life-cycle analysis results for geothermal systems in comparison to other power systems: Part II (No. ANL/ESD/11-12). Microsoft Word - Geothermal_LCA_final_KAB_081310_vs_am2_vs_Sullivan.docx
TNO (2024). Productgroep Analyse Woningen: Deelrapport WP2 Circulaire maatregelen en toekomstbeelden. Productgroep Analyse Woningen
Treinenweb (z.d.). Materieel. Materieel - Treinenweb
Unie van Waterschappen (z.d.). Gezuiverd water – transport (WAVES dashboard). Unie van Waterschappen -Dashboard
Verhagen, T.J., Pieters, L., Voet, E. van der, Straalen, V. van, Tunn, V. (2022). Voorraden in de maatschappij: de grondstoffenbasis voor een circulaire economie: met case studies op gebied van het gassysteem, de spoorinfrastructuur en consumentengoederen. view
Vewin (2020). Kerngegevens drinkwater 2020. Kerngegevens drinkwater 2020
Vewin (2022). Drinkwaterstatistieken 2022. Vewin Drinkwaterstatistieken 2022
Vewin (2024). Kerngegevens drinkwater 2024. Vewin-Kerngegevens-Drinkwater-2024
Viebahn, P., Soukup, O., Samadi, S., Teubler, J., Wiesen, K., Ritthoff, M. (2015). Assessing the need for critical minerals to shift the German energy system towards a high proportion of renewables. Renew. Sustain. Energy Rev., 49, pp. 655-671, 10.1016/j.rser.2015.04.070
Wernet, G., Bauer, C., Steubing, B., Reinhard, J., Moreno-Ruiz, E., Weidema, B., 2016. The ecoinvent database version 3 (part I): overview and methodology. The International Journal of Life Cycle Assessment, 21(9), pp.1218–1230. http://link.springer.com/10.1007/s11367-016-1087-8
van der Zaag, J. (2020). Material stocks and flows in the circular economy, a prospective material flow analysis for vehicles in the Netherlands for 2000-2050. https://repository.tudelft.nl/islandora/object/uuid%3A7dfc5c37-8200-47dc-b413-a8be3b03d140