7. Bijlagen

7.1 Kritieke materialen

7.2 Verkenning uitbreiding raming gebouwenvoorraad

Met de huidige methode is de omvang van de gebouwvoorraad goed in beeld op basis van gebruiksoppervlakte, maar de actuele materiaalsamenstelling minder. De gebruikte materiaalsamenstellingen kunnen verouderen door nieuwe bouwmaterialen, bouwtechnieken en aanpassingen aan bestaande gebouwen. Materiaaltoevoeging door verbouwingen en renovaties blijven nu nog grotendeels buiten beeld.

Deze verkenning richt zich daarom op de vraag hoe de methode voor gebouwen kan worden verbeterd om veranderingen in de bestaande voorraad beter mee te nemen. Daarbij worden vier typen verbouwingen onderscheiden, overgenomen van van Oorschot en van der Voet (2023):

• toevoeging van woningen door transformatie of woningsplitsing;
• uitbreiding van gebouwen;
• herstel- en verbouwwerkzaamheden;
• energierenovatie.

Per categorie is verkend: welke bronnen beschikbaar zijn voor tellingen of volumebepaling; welke informatie beschikbaar is over materiaalsamenstellingen; en in hoeverre opname in de methode robuust en haalbaar is.

Transformatie en woningsplitsing

Voor transformaties en woningsplitsingen zijn tellingen in aantallen woningen beschikbaar via CBS-bronnen over de woningvoorraad. Voor transformaties is ook aanvullende informatie over oppervlakte beschikbaar, waardoor een inschatting van het betrokken aantal m² mogelijk is. Voor woningsplitsingen is dat lastiger, en is een schatting op basis van BAG-microdata of aannames nodig.

De materiaaltoevoeging bij woningsplitsing lijkt beperkt, omdat het vaak om relatief lichte ingrepen gaat. Transformaties zijn doorgaans ingrijpender, omdat een gebouw moet worden aangepast aan woonfuncties. Voor deze categorie zijn enkele materiaalsamenstellingen beschikbaar (TNO, 2024).

Deze categorie lijkt kansrijk om verder uit te werken. Een logische vervolgstap is om het aantal m² beter te ramen en te controleren of de materiaalintensiteit per maatregel (materiaalsamenstellingen per m² transformatie/splitsen) te combineren is met de huidige materiaalsamenstellingen.

Uitbreidingen

Uitbreidingen, zoals aan- en opbouwen, leiden tot extra gebruiksoppervlakte die uiteindelijk in de BAG wordt verwerkt en daarmee al in de bestaande voorraadcijfers terechtkomt. Er zijn echter geen afzonderlijke statistieken beschikbaar voor deze uitbreidingen, en wijzigingen in BAG-oppervlakte kunnen ook administratieve correcties betreffen.

Daarnaast is onduidelijk of de effecten van op- en uitbouwen niet al impliciet in de huidige materiaalsamenstelling per m² gebruiksoppervlakte zijn opgenomen. Daardoor is afzonderlijke modellering methodologisch kwetsbaar en bestaat risico op dubbeltelling.

Voorlopig ligt het daarom voor de hand om uitbreidingen niet als aparte stroom te ramen.

Herstel- en verbouwwerkzaamheden

Herstel en verbouw hebben vaak het karakter van één-op-éénvervanging. In zulke gevallen verandert de totale massa van de voorraad doorgaans nauwelijks. Alleen wanneer vervanging plaatsvindt met een ander materiaal, verandert de samenstelling van de voorraad.

Een expliciete raming zou een POM-benadering vereisen, met gegevens over instroom, uitstroom, toepassingscontext en levensduren. Voor deze aanpak ontbreekt op dit moment een voldoende robuuste empirische basis.

Daarom ligt het voor de hand om herstel- en verbouwwerkzaamheden voorlopig niet als expliciete aanpassing van de materiaalvoorraad mee te nemen.

Energierenovatie

Binnen de huidige afbakening gaat energierenovatie vooral om glas en isolatiematerialen. Omdat glas en isolatie slechts een beperkt aandeel van de totale gebouwmassa vormen, moet de meerwaarde van verfijning worden afgewogen tegen de benodigde inspanning. Hiervoor zijn twee bronnen mogelijk bruikbaar: energielabeldata en via verkoopcijfers van isolatie en isolatieglas. Hoe deze bronnen dan kunnen worden gebruikt om isolatieglas en -materialen bij te schatten, moet nog worden verkend.

Conclusie

Niet alle verbouw- en renovatiecategorieën lenen zich in gelijke mate voor opname in de huidige methode voor gebouwen. Transformatie en mogelijk woningsplitsing lijken het meest kansrijk om als expliciete toevoeging aan de voorraad verder uit te werken. Voor energierenovatie bestaan er mogelijk bruikbare databronnen, alleen zal de extra inspanning weinig effect hebben op de totale massa. Uitbreidingen en regulier herstel en verbouw zijn voorlopig minder geschikt, omdat deze al impliciet in de voorraad kunnen zitten, onvoldoende robuust zijn te ramen, of slechts beperkt effect hebben op de totale massa.

7.3 Producten in de vier categorieën van consumentengoederen

7.4 Lijst met missende producten

7.5 Aanbevelingen voor het actualiseren van de data