Intersectionele loonverschillen; geslacht, herkomst, arbeidsbeperking, 2024

9. Begrippen en afkortingen

9.1 Begrippen

Arbeidsbeperking

Door een fysieke, mentale of emotionele beperking niet volwaardig kunnen deelnemen aan de arbeidsmarkt zonder aanpassingen of speciale voorzieningen. In dit onderzoek is de populatie personen met een arbeidsbeperking benaderd door de populatie personen uit het Doelgroepregister aangevuld met extra personen met een Wajong- of WGA-uitkering, WSW-werknemers en werknemers met beschut werk onder de Participatiewet.

Arbeidsduur

Het gemiddelde aantal basisuren per baan per week.

Baan

Een expliciete of impliciete arbeidsovereenkomst tussen een persoon en een economische eenheid waarin is vastgelegd dat arbeid zal worden verricht waartegen een (financiële) beloning staat.

Basisloon

Het basisloon is een variabele die gebruikt wordt om een zo constant mogelijk loonbegrip te hanteren. Het wordt benaderd door uit te gaan van het fiscaal loon en daar diverse componenten van af te halen, zoals bijzondere beloningen en overwerkloon. Het deel van de pensioenpremie die de werknemer betaalt is wel onderdeel van het basisloon.

Basisuren

Basisuren zijn de uren waar het normale loon van de werknemer tegenover staat. Dit is exclusief overwerkuren (extra gewerkte uren tegen een hogere vergoeding).

Bedrijfstak

De economische activiteit volgens de Standaard Bedrijfsindeling 2008 (SBI2008). De economische activiteit is een verzameling van werkzaamheden, gericht op de productie van goederen en diensten. Het gaat hierbij niet alleen om activiteiten van het bedrijfsleven, maar ook om de activiteiten van niet op winst gerichte instellingen en de overheid.

Doelgroepregister

Het Doelgroepregister bevat de gegevens van mensen die vallen onder de Wet banenafspraak (mensen met een arbeidsbeperking die wel kunnen werken, maar ondersteuning nodig hebben). De banenafspraak is een afspraak tussen de overheid en werkgevers om extra banen te creëren voor mensen met een arbeidsbeperking. Het UWV beheert het Doelgroepregister.

EU11

De EU-uitbreidingslanden exclusief Cyprus en Malta: Bulgarije, Estland, Hongarije, Kroatië, Letland, Litouwen, Polen, Roemenië, Slovenië, Slowakije, Tsjechië.

Flexibel dienstverband

Banen van werknemers met een contract voor bepaalde tijd én bovendien alle stagiairs, uitzendkrachten en oproepkrachten (ook als zij een contract voor onbepaalde tijd hebben).

Herkomst

Voor de indeling van personen naar herkomst is de CBS-indeling naar herkomstgroepering gebruikt. De herkomst wordt vastgesteld aan de hand van het eigen geboorteland en het geboorteland van de ouders. Wanneer beide ouders in het buitenland zijn geboren, is het geboorteland van de moeder leidend. Iemand van Nederlandse herkomst is zelf in Nederland geboren en diens beide ouders zijn ook in Nederland geboren. Iemand van Europese herkomst is in een ander Europees land geboren of heeft tenminste één ouder die in een ander Europees land is geboren. Iemand van Buiten-Europese herkomst is in een van de landen Buiten-Europa geboren of heeft tenminste één ouder die daar is geboren. Personen van Buiten-Europese herkomst worden verder onderscheiden naar personen die zelf in het buitenland zijn geboren (‘migranten’) en personen die in Nederland geboren zijn (‘de tweede generatie’).

Leeftijd

In dit onderzoek gaat het om de leeftijd van personen aan het einde van een maand of aan het einde van een baan als die voor het einde van de maand is gestopt.

Loonverschil

Het procentuele verschil tussen het (rekenkundig) gemiddelde uurloon van categorieën werknemers (zie paragraaf 8.3).

Migranten

Zie ‘Herkomst’.

Opleidingsniveau

Het gaat om het niveau van de hoogste met succes afgeronde opleiding. De opleidingen zijn ingedeeld naar opleidingsniveau volgens de Standaard Onderwijsindeling (SOI) 2021. In dit onderzoek zijn opleidingen onderscheiden op de niveaus ‘Basisonderwijs, vmbo, mbo1’, ‘Havo, vwo, mbo2-4’ en ‘Hbo, wo’:

Basisonderwijs, vmbo, mbo1

Basisonderwijs

Dit zijn alle opleidingen in groep 11 van de SOI 2021. Dit omvat het gehele basisonderwijs.

Vmbo, havo-, vwo-onderbouw, mbo1

Dit zijn alle opleidingen in groep 12 van de SOI 2021. Dit omvat alle leerwegen van het vmbo, de eerste drie leerjaren van havo/vwo en de entreeopleiding (mbo-1).

Havo, vwo, mbo2-4

Dit zijn alle opleidingen in groep 2 van de SOI 2021. Dit omvat de bovenbouw van havo/vwo en in het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) de basisberoepsopleiding (mbo-2), de vakopleiding (mbo-3) en de middenkader- en specialistenopleidingen (mbo-4). Ook omvat het de opleidingen die in niveau vergelijkbaar zijn met een havo, vwo of mbo-opleiding.

Hbo, wo

Hbo-, wo-bachelor

Dit zijn alle opleidingen in groep 31 van de SOI 2021. Dit omvat de associate degree, de hbo- en wo-bachelors.

Hbo-, wo-master, doctor

Dit zijn alle opleidingen in groep 32 van de SOI 2021. Dit omvat de hbo- en wo-masters, de 4-jarige hbo-opleidingen en wo-doctorsopleidingen.

Reguliere uren

Reguliere uren zijn de basisuren minus het aantal uren feestdagen en uren van algemene plus leeftijdsspecifieke verlofdagen.

Tweede generatie

Zie ‘Herkomst’.

Uurloon

Het basisloon gedeeld door de bijbehorende arbeidsduur, uitgedrukt in reguliere uren. Zie ook paragraaf 8.3.

Vast dienstverband

Banen van werknemers met een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd en directeuren-grootaandeelhouders, met uitzondering van stagiairs, uitzendkrachten en oproepkrachten.

Wekelijkse arbeidsduur

Zie Arbeidsduur.

9.2 Afkortingen

ABR

Algemeen Bedrijven Register

BRP

Basisregistratie Personen

CBS

Centraal Bureau voor de Statistiek

EBB

Enquête Beroepsbevolking

Havo

Hoger algemeen vormend onderwijs

Hbo

Hoger beroepsonderwijs

Mbo

Middelbaar beroepsonderwijs

OCW

Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

SBI2008

Standaard Bedrijfsindeling 2008

SOI

Standaard onderwijsindeling

SSB

Stelsel van Sociaal-statistische Bestanden

UWV

Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen

Vmbo

Voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs

Vwo

Voorbereidend wetenschappelijk onderwijs

Wajong

Wet werk en arbeidsondersteuning jonggehandicapten

WGA

Werkhervatting gedeeltelijk arbeidsgeschikten

Wo

Wetenschappelijk onderwijs

WSW

Wet sociale werkvoorziening