8. Methode

8.1 Populatie

Per verslagjaar bestaat de onderzoekspopulatie uit alle werknemersbanen in Nederland in dat verslagjaar exclusief banen bij huishoudens en extraterritoriale organisaties. Kenmerken van de banen en de bijbehorende werknemers zijn per maand aan de baan gekoppeld. De baan telt binnen een verslagjaar voor een bepaald kenmerk mee voor de maanden dat dit kenmerk geldig is. Als een werknemer bijvoorbeeld in september 40 jaar wordt, telt de baan van de werknemer voor acht maanden (januari t/m augustus) mee bij de leeftijdscategorie 20 tot 40 jaar. De laatste vier maanden van het jaar telt de baan mee binnen de leeftijdscategorie 40 tot 60 jaar. Banen tellen mee voor het deel dat ze binnen een verslagjaar voorkomen. Een baan die er het hele jaar is geweest telt als één baan. Een baan die maar een half jaar heeft bestaan telt mee voor een halve baan.

8.2 Bronnen

Stelsel van Sociaal-statistische Bestanden (SSB)

Het SSB is een stelsel van registers en enquêtes, die op persoonsniveau aan elkaar zijn gekoppeld. De data uit het SSB hebben betrekking op verschillende sociaaleconomische onderwerpen, zoals banen, uitkeringen, woningen en onderwijs.

De doelpopulatie van het SSB bestaat uit alle personen die in Nederland wonen, en personen die niet in Nederland wonen maar in Nederland werken of een uitkering dan wel pensioen vanuit Nederland ontvangen.

Voor dit onderzoek zijn gegevens over de volgende onderwerpen uit het SSB gebruikt:

Banen en lonen: de baan- en loongegevens zijn ontleend aan de loonaangiftes die de Belastingdienst van werkgevers ontvangt en die het UWV opslaat in de zogenaamde Polisadministratie.
Demografische gegevens: deze zijn gebaseerd op de Basisregistratie Personen (BRP). Het gaat om geslacht, leeftijd en herkomst.
Uitkeringsgegevens: gegevens over personen met een Wajong- of WGA-uitkering zijn ontleend aan de statistieken over sociale zekerheid.
Opleidingsgegevens: deze zijn ontleend aan het Opleidingsniveaubestand (zie volgende bronbeschrijving).
Kenmerken werkgever: bedrijfstak en grootte van het bedrijf zijn ontleend aan het Algemeen Bedrijven Register (ABR) van het CBS.

Opleidingsniveaubestand

Het Opleidingsniveaubestand bevat de hoogst behaalde en hoogst gevolgde opleiding van de Nederlandse bevolking op peilmoment (1 oktober van het verslagjaar), zowel qua niveau als qua richting. Het bestand is gebaseerd op gegevens uit diverse registers met onderwijsgegevens en de Enquête Beroepsbevolking (EBB). Door het gebruik van meerdere (jaargangen van) bronnen heeft het Opleidingsniveaubestand een hoge dekkingsgraad die jaarlijks toeneemt.

Alhoewel de dekkingsgraad hoog is, vertegenwoordigt het Opleidingsniveaubestand niet de gehele onderzoekspopulatie. De informatie is voor een deel van de werknemers volledig waargenomen en voor de overige werknemers op steekproeven gebaseerd (EBB). De waarneming is op hogere leeftijden sterk selectief. Dat komt doordat ouderen veelal hun opleidingen hadden afgerond voordat de registers tot stand kwamen die voor het Opleidingsniveaubestand gebruikt worden. Ook ontbreken de opleidingsgegevens van de meeste werknemers die hun opleiding niet in Nederland hebben genoten. Het gaat dan voornamelijk om werknemers die niet in Nederland zijn geboren. In de tabellenset die als bijlage bij dit onderzoek hoort zijn de ontbrekende gegevens over hoogst behaalde onderwijsniveau op onbekend gezet.

Doelgroepregister

Het Doelgroepregister is een landelijk register waarin alle mensen staan die behoren tot de doelgroep van de Wet banenafspraak. Het UWV beheert dit register. De wet banenafspraak is een overeenkomst tussen de overheid en werkgevers om extra banen te creëren voor mensen met een arbeidsbeperking. Het doel is om mensen met een ziekte of handicap die niet zelfstandig het minimumloon kunnen verdienen aan werk te helpen.

8.3 Berekening loonverschillen

Loonverschillen zijn berekend op basis van gemiddelde uurlonen. Om gemiddelde uurlonen te berekenen wordt van een te onderzoeken groep werknemersbanen (bijvoorbeeld alle banen van werknemers met een arbeidsbeperking en herkomst Nederland) de som van het totale basisloon van deze groep werknemersbanen in een verslagjaar genomen. Deze som van het basisloon wordt vervolgens gedeeld door de som van het totaal aantal reguliere uren van deze groep werknemersbanen in het verslagjaar. Zie hoofdstuk 9 voor de definities van basisuren en reguliere uren. In formulevorm ziet dat er zo uit voor een specifieke groep werknemersbanen:

Uurloon = SOM(basisloon_jaar)/(SOM(reguliere uren_jaar)

Op deze manier zijn de gemiddelde uurlonen berekend voor alle groepen werknemersbanen zoals opgenomen in de tabellenset die als bijlage bij deze publicatie hoort.

Loonverschillen tussen vrouwen en mannen zijn vervolgens berekend door van het gemiddelde uurloon van vrouwen binnen een groep werknemersbanen met bepaalde kenmerken het gemiddelde uurloon van mannen binnen een groep werknemersbanen met dezelfde kenmerken af te trekken en vervolgens te delen door het gemiddelde uurloon van mannen binnen de groep werknemersbanen met dezelfde kenmerken. Voor een procentueel loonverschil is de uitkomst vervolgens vermenigvuldigd met 100. In formulevorm ziet dat er zo uit voor een specifieke groep werknemersbanen:

Loonverschil = (uurloon_vrouw – uurloon_man)/uurloon_man *100

Voor deze publicatie zijn op deze manier voor een deel van de groepen werknemersbanen in de tabellenset de verschillen in uurloon tussen vrouwen en mannen berekend. Met behulp van de uurlonen in de tabellenset kunnen ook voor andere groepen werknemersbanen loonverschillen berekend worden. Naast loonverschillen tussen vrouwen en mannen kunnen zo ook bijvoorbeeld de loonverschillen tussen banen van werknemers met een arbeidsbeperking en banen van werknemers zonder arbeidsbeperking berekend worden.