5. Opleidingsniveau

Bij werknemers zonder arbeidsbeperking hebben vrouwen bij elk opleidingsniveau en binnen elke herkomstgroep gemiddeld een lager uurloon dan mannen.  Onder de tweede generatie met herkomst Buiten-Europa en opleidingsniveau basisonderwijs/vmbo/mbo1 is het verschil in uurloon het grootst. Bij werknemers met een arbeidsbeperking zijn de loonverschillen tussen vrouwen en mannen per opleidingsniveau kleiner dan bij werknemers zonder arbeidsbeperking. Bij opleidingsniveau havo/vwo/mbo2-4 en vooral bij opleidingsniveau hbo/wo hebben vrouwen met een arbeidsbeperking gemiddeld een hoger uurloon dan mannen met een arbeidsbeperking.

Het hoogst behaalde onderwijsniveau is niet van iedereen die in Nederland werkt bekend. Dat geldt met name voor oudere werknemers en werknemers die niet in Nederland zijn geboren. De opleidingsgegevens van oudere werknemers zijn vaak nog niet geregistreerd en werknemers die niet in Nederland zijn geboren hebben vaak geen opleiding in Nederland gevolgd. Opleidingsgegevens zijn bijvoorbeeld onbekend voor meer dan de helft van de werknemers met herkomst EU11. Ook zijn ze onbekend voor één op de drie werknemers van herkomst Europa overig en migranten met herkomst Buiten-Europa. Vergelijking van groepen met zoveel onbekende gegevens kan vertekening geven, doordat de werknemers van wie de opleidingsgegevens onbekend zijn heel andere kenmerken hebben dan de werknemers van wie de gegevens wel bekend zijn. Daarom beperkt dit hoofdstuk zich tot de herkomstgroepen die hun opleiding veelal in Nederland gevolgd hebben: herkomst Nederland en de tweede generatie met herkomst Buiten-Europa. Van de werknemers uit deze herkomstgroepen is van respectievelijk 18 en 6 procent onbekend wat hun hoogst behaalde onderwijsniveau is. Daarbij gaat het veelal om oudere werknemers.

5.1 Uurlonen

De hoogte van het uurloon neemt toe met een hoger opleidingsniveau. Herkomst of het hebben van een arbeidsbeperking maakt daarvoor niet uit (figuren 5.1.1 en 5.1.2). Wel stijgt het loon sterker bij een hoger opleidingsniveau onder werknemers zonder arbeidsbeperking dan onder werknemers met een arbeidsbeperking.

Onder werknemers zonder arbeidsbeperking verdienen vrouwen en mannen met herkomst Nederland bij elk opleidingsniveau gemiddeld meer per uur dan respectievelijk vrouwen en mannen van de tweede generatie met herkomst Buiten-Europa. Onder werknemers met een arbeidsbeperking zijn deze verschillen in uurloon nagenoeg verdwenen (figuren 5.1.1 en 5.1.2).

5.2 Loonverschillen

Onder werknemers zonder arbeidsbeperking hebben vrouwen, bij zowel herkomst Nederland als de tweede generatie met herkomst Buiten-Europa, bij elk opleidingsniveau gemiddeld een lager uurloon dan mannen.  Onder werknemers met een arbeidsbeperking hebben vrouwen met een havo/vwo/mbo2-4 of hbo/wo opleiding juist een hoger uurloon dan mannen met eenzelfde opleidingsniveau (figuur 5.2.1). Wel zijn deze verschillen kleiner dan bij de werknemers zonder arbeidsbeperking. Bij werknemers zonder arbeidsbeperking, herkomst Nederland en een hbo/wo opleiding verdienen vrouwen bijvoorbeeld gemiddeld 14,6 procent minder per uur dan mannen. Bij werknemers met een arbeidsbeperking en dezelfde herkomst en opleidingsniveau verdienen vrouwen per uur 6,2 procent meer dan mannen.

Onder werknemers met arbeidsbeperking vergelijkbare loonverschillen bij herkomst Nederland en tweede generatie

Voor werknemers met herkomst Nederland en de tweede generatie met herkomst Buiten-Europa komen de loonverschillen tussen vrouwen en mannen naar opleidingsniveau overeen voor de werknemers met een arbeidsbeperking. Bij de werknemers zonder arbeidsbeperking is het loonverschil bij werknemers met herkomst Nederland en hoogst behaald opleidingsniveau basisonderwijs/vmbo/mbo1 enkele procentpunten kleiner dan bij de tweede generatie met herkomst Buiten-Europa. Bij opleidingsniveau hbo/wo is het juist enkele procentpunten groter.

5.3 Loonverschillen herkomstlanden Buiten-Europa

Ook bij de apart onderscheiden herkomstlanden van de tweede generatie met herkomst Buiten-Europa geldt dat de loonverschillen tussen vrouwen en mannen groter zijn bij werknemers zonder arbeidsbeperking dan bij werknemers met een arbeidsbeperking (figuur 5.3.1). Bij herkomstlanden Turkije en Marokko wordt het loonverschil kleiner bij een hoger opleidingsniveau. In deze herkomstlanden verdienen vrouwen met een arbeidsbeperking minder dan mannen met een arbeidsbeperking bij opleidingsniveaus basisonderwijs/vmbo/mbo1 en havo/vwo/mbo2-4.

Zonder arbeidsbeperking grootste loonverschillen bij opleidingsniveau basisonderwijs/vmbo/mbo1

Bij de tweede generatie met herkomstlanden Suriname en Nederlandse Cariben is onder werknemers zonder arbeidsbeperking het loonverschil tussen mannen en vrouwen, net als bij herkomstlanden Turkije en Marokko, het grootst bij opleidingsniveau basisonderwijs/vmbo/mbo1. Zo is er bij herkomstland Nederlandse Cariben een loonverschil van -22 procent. Bij de tweede generatie met een arbeidsbeperking en herkomstlanden Suriname en Nederlandse Cariben verdienen vrouwen alleen bij opleidingsniveau basisonderwijs/vmbo/mbo1 minder per uur dan mannen.