1. Intersectionele loonverschillen: 2020, 2022 en 2024

Bij werknemers zonder arbeidsbeperking verdienen vrouwen gemiddeld minder per uur dan mannen, behalve bij herkomst EU11. Bij werknemers met een arbeidsbeperking verdienen vrouwen bij bijna alle herkomstgroepen gemiddeld juist meer dan mannen. Tussen 2020 en 2024 zijn de loonverschillen tussen vrouwen en mannen zonder een arbeidsbeperking bij de meeste herkomstgroepen kleiner geworden. Tussen vrouwen en mannen met een arbeidsbeperking is de ontwikkeling van de loonverschillen meer divers.

1.1 Uurlonen

Bij de combinatie van geslacht, herkomst en arbeidsbeperking verdienen mannen zonder arbeidsbeperking met herkomst Nederland en herkomst Europa overig (exclusief EU11) de hoogste uurlonen. Hun gemiddelde loon ligt rond 31,80 euro per uur (figuur 1.1.1). Mannen zonder arbeidsbeperking met herkomst België verdienen nog ruim drie euro meer per uur. Bij de vrouwelijke werknemers zonder arbeidsbeperking verdienen vrouwen met herkomst Nederland (figuur 1.1.1) en vrouwen met herkomst Duitsland en België (binnen herkomst Europa overig) het meest per uur. Hun gemiddelde uurlonen variëren van 28 euro bij herkomst Nederland tot 30 euro bij herkomst België.

Met een arbeidsbeperking lagere uurlonen dan zonder arbeidsbeperking

Werknemers met een arbeidsbeperking hebben over het algemeen veel lagere uurlonen dan werknemers zonder arbeidsbeperking (figuur 1.1.1). Dit gaat alleen niet helemaal op voor de herkomst EU11. Dat komt doordat het gemiddelde uurloon van zowel vrouwen als mannen zonder arbeidsbeperking met herkomst EU11 een stuk lager ligt dan bij andere herkomstgroepen. Tussen de diverse herkomstgroepen liggen de gemiddelde uurlonen van vrouwen en mannen met een arbeidsbeperking veel dichter bij elkaar dan bij vrouwen en mannen zonder arbeidsbeperking; ze variëren van ongeveer 17 euro tot ruim 19 euro per uur. 

Terwijl vrouwen zonder arbeidsbeperking minder verdienen dan mannen zonder arbeidsbeperking, verdienen vrouwen met een arbeidsbeperking in alle herkomstgroepen juist meer dan mannen met een arbeidsbeperking (figuur 1.1.1). Vrouwen met herkomst Nederland, herkomst Europa overig en herkomst Buiten-Europa, geboren in Nederland hebben van alle werknemers met een arbeidsbeperking de hoogste gemiddelde uurlonen (ruim 19 euro). Mannen met een arbeidsbeperking en herkomst EU11 hebben gemiddeld de laagste uurlonen. Degenen met een Poolse herkomst (het herkomstland van de meeste werknemers binnen herkomst EU11) verdienden in 2024 gemiddeld ongeveer 16,30 euro per uur.

1.2 Loonverschillen

Vrouwen zonder arbeidsbeperking verdienen gemiddeld minder per uur dan mannen zonder arbeidsbeperking (figuur 1.2.1). Dit geldt echter niet voor vrouwen en mannen met herkomst EU11. Hun gemiddelde uurlonen liggen in de onderzochte jaren dicht bij elkaar. Er zijn wel verschillen binnen de herkomstlanden van herkomst EU11. In 2024 verdienden vrouwen zonder arbeidsbeperking met herkomst Polen gemiddeld bijna 2 procent minder dan mannen zonder arbeidsbeperking met herkomst Polen. Bij herkomst Roemenië verdienden vrouwen zonder arbeidsbeperking in 2024 gemiddeld juist bijna 10 procent meer dan mannen zonder arbeidsbeperking.

Loonverschil werknemers zonder arbeidsbeperking neemt af

Vrouwen zonder arbeidsbeperking met herkomst Nederland en Europa overig kennen de grootste verschillen in uurloon ten opzichte van mannen zonder arbeidsbeperking uit deze herkomstgroepen. Vrouwen zonder arbeidsbeperking met herkomst Nederland verdienden in 2020 15,4 procent minder dan mannen zonder arbeidsbeperking met herkomst Nederland. Dit verschil in uurloon nam wel af tot 12,0 procent in 2024. Het verschil in uurloon tussen vrouwen en mannen zonder arbeidsbeperking met herkomst Europa overig nam minder af; dit was in 2024 nog 13,7 procent.

De loonverschillen tussen vrouwen en mannen zonder arbeidsbeperking met herkomst Buiten-Europa zijn kleiner dan bij herkomst Nederland en herkomst Europa overig. Het gaat in 2024 om een loonverschil van -8,0 procent voor migranten met herkomst Buiten-Europa, en -9,0 procent voor de tweede generatie met herkomst Buiten-Europa. Dit loonverschil is wel afgenomen ten opzichte van 2020, vooral voor de tweede generatie met herkomst Buiten-Europa (figuur 1.2.1).

Vrouwen met arbeidsbeperking hebben hoger uurloon dan mannen met arbeidsbeperking

Onder de werknemers met een arbeidsbeperking verdienen vrouwen gemiddeld meer dan mannen. De grootste loonverschillen zijn er in 2020, 2022 en 2024 binnen de tweede generatie met herkomst Buiten-Europa. In 2024 verdienden vrouwen met een arbeidsbeperking uit deze herkomstgroep 8,5 procent meer dan mannen. De kleinste loonverschillen zijn er bij migranten met herkomst Buiten-Europa. Vrouwen met een arbeidsbeperking uit deze herkomstgroep verdienden in 2024 bijna 3 procent meer dan mannen met een arbeidsbeperking uit deze herkomstgroep. Bij de andere herkomstgroepen verdienen vrouwen met een arbeidsbeperking gemiddeld ongeveer 5 tot 8 procent meer dan mannen met een arbeidsbeperking in de jaren 2020, 2022 en 2024 (figuur 1.2.1).

Het verschil in uurloon nam van 2020 tot 2024 toe bij werknemers met een arbeidsbeperking en herkomst Nederland en Buiten-Europa, geboren in Nederland (tweede generatie). Binnen herkomst EU11 nam het loonverschil in deze jaren juist af. Bij herkomst Europa overig en herkomst Buiten-Europa, geboren buiten Nederland nam het loonverschil tussen vrouwen en mannen met een arbeidsbeperking toe van 2020 op 2022, terwijl het in 2024 licht daalde.

1.3 Loonverschillen herkomstlanden Buiten-Europa

De herkomstlanden binnen herkomst Buiten-Europa vormen een diverse groep. Dat geldt ook voor de loonverschillen tussen vrouwen en mannen uit deze herkomstlanden. Bij de werknemers zonder arbeidsbeperking met herkomst Buiten-Europa verdienen vrouwen bij alle onderscheiden herkomstlanden minder dan mannen, zowel bij migranten als de tweede generatie. Maar de hoogte van het loonverschil varieert sterk. Het is bijvoorbeeld -2,4 procent bij vrouwen en mannen zonder arbeidsbeperking bij de tweede generatie met herkomstland Suriname. Maar bij de tweede generatie met herkomstlanden van Overig Buiten-Europa verdienen vrouwen zonder arbeidsbeperking gemiddeld ruim 11 procent minder dan mannen zonder arbeidsbeperking in deze herkomstgroep. Het loonverschil is relatief ook hoog onder de in Nederland geboren werknemers zonder arbeidsbeperking met herkomstland Nederlandse Cariben en onder de werknemers zonder arbeidsbeperking met herkomstland Turkije, zowel migranten als de tweede generatie. Bij herkomstland Nederlandse Cariben liggen de loonverschillen tussen vrouwen en mannen zonder arbeidsbeperking tussen migranten en de tweede generatie het verst uiteen: vrouwen verdienen respectievelijk 3,5 procent en 9,2 procent minder dan mannen.

Uurloon vrouwen met arbeidsbeperking lager dan van mannen bij herkomst Turkije

Bij de werknemers met een arbeidsbeperking verdienen vrouwen meer per uur dan mannen bij vrijwel alle onderscheiden herkomstlanden van herkomst Buiten-Europa. Alleen bij herkomstland Turkije is bij migranten het uurloon van vrouwen lager dan dat van mannen (figuur 1.3.1). Onder de tweede generatie met een arbeidsbeperking lopen de loonverschillen tussen vrouwen en mannen uiteen van 2,5 procent bij herkomstland Turkije tot ruim 13 procent bij herkomstland Suriname. Onder migranten met een arbeidsbeperking is het loonverschil tussen vrouwen en mannen het hoogst bij herkomstland Marokko met een bijna 8 procent hoger gemiddeld uurloon van vrouwen. Bij herkomstland Marokko is dit verschil even hoog als bij de tweede generatie. Bij de andere herkomstlanden van herkomst Buiten-Europa is het loonverschil tussen vrouwen en mannen met een arbeidsbeperking bij migranten kleiner dan bij de tweede generatie.

Ten opzichte van 2020 is het loonverschil tussen vrouwen en mannen zonder arbeidsbeperking bij alle onderscheiden herkomstlanden van herkomst Buiten-Europa kleiner in 2024. Het loonverschil is relatief het sterkst afgenomen bij migranten met herkomstland Nederlandse Cariben: van -6,1 procent in 2020 tot -3,5 procent in 2024 (zie bijlage tabellenset). Bij de werknemers met een arbeidsbeperking is er bij de herkomstlanden van herkomst Buiten-Europa een divers beeld van de ontwikkeling van de loonverschillen tussen 2020 en 2024 (tabel 1.3.2).  Soms wordt het loonverschil kleiner in 2022 en weer groter in 2024 (bijvoorbeeld bij herkomstland Suriname, geboren in Nederland) en soms gebeurt precies het tegenovergestelde (bijvoorbeeld bij de tweede generatie van herkomstland Turkije). Of er is sprake van een constante daling of een constante stijging van het loonverschil tussen 2020 en 2024 (bijvoorbeeld bij respectievelijk herkomst Nederlandse Cariben, geboren in Nederland en herkomstland Marokko, geboren in het buitenland). De grootste ontwikkeling van het loonverschil tussen vrouwen en mannen met een arbeidsbeperking tussen 2020 en 2024 zijn er bij migranten met herkomstlanden Suriname en Turkije. Bij migranten met herkomstland Suriname stijgt het loonverschil van 0,9 procent tot 4,6 procent. Bij migranten met herkomstland Turkije daalt het loonverschil van -6,4 procent tot -2,6 procent.