SDG 14 Leven in het water

SDG 14 is gericht op bescherming en duurzaam gebruik van zeeën en oceanen. De mens is sterk afhankelijk van de zee. Zeeën en oceanen spelen mondiaal een essentiële rol bij de opvang van CO₂ en de productie van zuurstof. Ze zijn cruciaal voor klimaat, voedsel en transport. Klimaatverandering, overbevissing en vervuiling vormen een bedreiging voor het ecosysteem en voor het gebruik dat ervan wordt gemaakt.

• De kwaliteit van het zeewater is laag vergeleken met die in andere EU-landen en verbetert niet.
• De kwaliteit van het zwemwater aan de kust neemt in het laatste jaar af.

Het dashboard en de indicatoren

Uitleg dashboard, kleuren en noten

Dit dashboard besteedt aandacht aan de waterkwaliteit van de Noordzee en de duurzaamheid van de visserij. Hoewel er veel meetgegevens zijn over de zoute mariene gebieden en overgangswateren van Nederland (een deel van de Noordzee, de Waddenzee en de zeearmen), zijn er nog weinig geschikte samenvattende indicatoren die frequent en tijdig genoeg worden gemeten om in het dashboard opgenomen te worden. Het vullen van deze lacune en verbeteren van de meting van SDG 14 blijft een grote wens bij het monitoren van brede welvaart en de SDG’s.

Middelen en mogelijkheden betreffen de omvang van het zeegebied en de middelen die worden ingezet om het te onderhouden en te beschermen. Hoewel een groot deel van de Nederlandse zeewateren beschermd gebied is, vinden er veel activiteiten plaats. Omdat verschillende vormen van bescherming en gebruik elkaar overlappen, is de bescherming niet overal volledig doorgevoerd en is het nog niet mogelijk een eenduidig beeld van de ontwikkelingen te geven.

Gebruik geeft aan hoe de zee gebruikt wordt voor economische activiteiten en recreatie en hoe we de natuur daar beschermen. De Nederlandse zeewateren worden intensief gebruikt voor scheepvaart, visserij en recreatie. Daarnaast worden in steeds meer delen van de Noordzee windmolenparken aangelegd en experimenten met andere vormen van duurzame energie gedaan. Voor deze verschillende vormen van gebruik zijn nog geen indicatoren bekend die een beeld geven voor het gehele Nederlandse zeegebied en die voldoen aan de kwaliteitseisen van deze publicatie.

Uitkomsten gaan over de kwaliteit van het zeewater en het natuurlijke leven in en rondom de Nederlandse zeegebieden. Het dashboard toont de stand van zes belangrijke commerciële vissoorten, waarbij de huidige visstand vergeleken wordt met de duurzame visstand (de visstand die nodig is voor het behouden van een gezonde populatie). Volgens ICES (International Council for the Exploration of the Sea) waren de populaties van haring, schol, tong en schelvis in 2025 groot genoeg om van een duurzame visstand te spreken; voor koolvis en kabeljauw was dat niet het geval. Dit is al sinds 2021 gelijk gebleven. Visbestanden vormen een natuurlijke hulpbron die door meerdere landen geëxploiteerd wordt. Het Europese visserijbeleid is gericht op een duurzaam en evenwichtig gebruik van de visvoorraden en het voorkomen van overbevissing door middel van vangstlimieten.

De kwaliteit van zwemwater aan de kust neemt al af sinds 2022 en is op het laagste niveau sinds 2018, toen de kwaliteit lager was. De kwaliteit van het zwemwater in Europa wordt jaarlijks gemonitord door het Europees milieuagentschap (EEA). In Nederland wordt de kwaliteit op 92 locaties langs de kust gemeten. In 2025 voldeed 75 procent daarvan aan de hoogste kwaliteitsnorm ‘uitstekend’. Dat is vergeleken met andere EU-landen niet hoog of laag. Vergeleken met 2024 is het een daling van 4,3 procentpunt. Voor slechts een enkele locatie geldt dat de kwaliteit van het zwemwater slecht of niet geclassificeerd is. De kwaliteit van zwemwater in het binnenland is als indicator opgenomen in het dashboard van SDG 6 Schoon water en sanitair.

De Ocean Health Index is een generieke indicator voor het meten van de gezondheid en vitaliteit van zeeën en oceanen. Duurzame instandhouding van het gebruiksnut van zeeën en oceanen voor de mens is het uitgangspunt van deze beoordeling. Het onderdeel ‘Clean water index’ geldt als maatstaf voor waterkwaliteit, met scores die uiteenlopen van nul tot honderd (volledig schoon). In 2025 had Nederland een score van 52,4. Dit is relatief laag vergeleken met andere landen in de Europese Unie (20^e van 22 landen).

Na een achteruitgang van iets minder dan 25 procent tussen 1990 en 2010, neemt de fauna van de Noordzee toe. De trend van de fauna van de Noordzee is een maatstaf voor biodiversiteit van mariene wateren, inclusief zeevogels. De indicator gaat over de gemiddelde trend in de populatie-omvang van 140 aan zout water gebonden soorten. In 2021 had de index een waarde van 106,6. Dit geeft aan dat de biodiversiteit vergeleken met het referentiejaar 1990 is toegenomen. Achter de gemiddelde trend zitten ontwikkelingen van verschillende soorten die erg van elkaar kunnen verschillen. Zeevogels, kwallen en de bruinvis zijn juist toegenomen in aantal, terwijl met name bodemfaunasoorten achteruit zijn gegaan. Er zijn na 2021 geen nieuwe gegevens beschikbaar.

Beleving heeft betrekking op de zorgen van mensen over de vervuiling van en het leven in zee. Voor deze categorie zijn geen indicatoren beschikbaar.