Meer geld naar volksgezondheid en sociale bescherming

© Hollandse Hoogte
De uitgaven van de overheid zijn tussen 2010 en 2017 licht verschoven. Aan het eind van deze periode ging er vooral meer geld naar volksgezondheid, veiligheid en sociale bescherming, en minder naar huisvesting, economische aangelegenheden en algemeen bestuur. De totale overheidsuitgaven bleven jarenlang op vrijwel hetzelfde niveau. In 2017 waren ze slechts 2,4 procent hoger dan in 2010. Dit meldt het CBS op basis van nieuwe cijfers over de overheidsuitgaven naar functie.

Diverse beleidsterreinen binnen de overheidsuitgaven kenden een sterke ontwikkeling vanaf 2010. Zo namen de uitgaven aan volksgezondheid tussen 2010 en 2017 toe met 12 procent en die aan openbare orde en veiligheid met 10 procent. De uitgaven aan huisvesting en gemeenschapsvoorzieningen zijn daarentegen met 40 procent sterk gedaald.

Ontwikkeling overheidsuitgaven, 2010-2017 (%)
 Verandering
Volksgezondheid12
Openbare orde en veiligheid10
Sociale bescherming9
Onderwijs6
Landsverdediging4
Milieubescherming0
Recreatie, cultuur en religie-11
Algemeen overheidsbestuur-14
Economische aangelegenheden-14
Huisvesting en gemeenschapsvoorzieningen-40

Minder rentelasten

Door verlaging van de overheidsschuld en doordat de rente op Nederlandse staatsobligaties lager is, zijn de rentebetalingen afgenomen met bijna 4 miljard euro. In 2010 werd bovendien eenmalig extra bijgedragen aan buitenlandse hulp, toen een schuld van de Antillen werd overgenomen. Dit verklaart voor een groot deel de afgenomen uitgaven aan algemeen bestuur tussen 2010 en 2017.

Ook bij de verminderde uitgaven aan economische aangelegenheden speelt een eenmalige bijdrage in 2010 een rol. Het ging om steun aan een financiële instelling. Verder werd er in 2017 minder geïnvesteerd in vervoer. Dat er minder werd uitgegeven aan huisvesting en gemeenschapsvoorziening komt doordat er in 2017 meer grond is verkocht dan in 2010: grondverkopen worden geboekt als negatieve uitgaven. De uitgaven aan recreatie, sport en cultuur zijn sinds 2010 geleidelijk aan afgenomen.

Meer uitgaven ouderdom en volksgezondheid

Aan sociale bescherming werd 9 miljard meer besteed. Dit komt voornamelijk door extra uitgaven aan ouderdom (voornamelijk AOW). Aan de bescherming van nabestaanden gaf de overheid juist minder uit, onder meer doordat de Anw is versoberd.

De stijging van 6 miljard euro aan volksgezondheid komt door een toename van de uitgaven aan extra- en intramurale medische zorg. Op medische producten werd juist bespaard. De ruim 1 miljard euro extra voor openbare orde en veiligheid is vooral terug te voeren op een verhoging van de uitgaven voor de politie met meer dan 20 procent.

Ontwikkeling van het aandeel in de overheidsuitgaven, 2010-2017 (%-punt)
 Verandering
Sociale bescherming2,4
Volksgezondheid1,6
Onderwijs0,4
Openbare orde en veiligheid0,3
Landsverdediging0,0
Milieubescherming-0,1
Recreatie, cultuur en religie-0,4
Huisvesting en gemeenschapsvoorzien..-0,6
Economische aangelegenheden-1,7
Algemeen overheidsbestuur-1,9

Uitgaven verschoven

Door de verschillende ontwikkelingen is de structuur van de overheidsuitgaven veranderd. Ten opzichte van 2010 is in 2017 het aandeel in de totale overheidsuitgaven aan sociale bescherming met 2,4 procentpunt toegenomen tot 37 procent. Voor volksgezondheid betreft deze groei 1,6 procentpunt, tot 18 procent. Sociale bescherming en volksgezondheid zijn ook de grootste beleidsterreinen en deze nemen dus een nog groter deel van het overheidsbudget in beslag. Samen waren ze in 2017 dus goed voor 55 procent.

Het aandeel van de uitgaven aan algemeen overheidsbestuur nam af met 1,9 procentpunt, die aan economische aangelegenheden met 1,7 procentpunt. Deze beleidsterreinen vergen 10, respectievelijk 9 procent van de overheidsuitgaven. Naast de genoemde beleidsterreinen wordt ook veel geld besteed aan onderwijs, te weten 12 procent van het budget. De uitgaven hieraan stegen licht.

Aandeel in de totale overheidsuitgaven, 2017*
 Aandeel
Sociale bescherming37,4
Volksgezondheid17,8
Onderwijs12,1
Algemeen overheidsbestuur10,0
Economische aangelegenheden8,8
Openbare orde en veiligheid4,4
Milieubescherming3,2
Recreatie, cultuur en religie2,7
Landsverdediging2,7
Huisvesting en gemeenschapsvoorzieningen0,8
*voorlopige cijfers

Relevante links