5. Arbeidsmigranten op de arbeidsmarkt

Hoe denken volwassenen in Nederland over de arbeidsvoorwaarden en werkomstandigheden van arbeidsmigranten? Vindt men dat arbeidsmigranten in Nederland mogen blijven na afloop van hun contract? Is het goed dat arbeidsmigranten worden ingezet om personeelstekorten in bepaalde bedrijfstakken op te vangen? En wat vinden 18-plussers van speciale regelingen die hoogbetaalde arbeidsmigranten een belastingvoordeel geven? Dit hoofdstuk gaat in op deze vragen.

5.1 Hoe denken mensen over de arbeidscondities van arbeidsmigranten?

Ruim 8 van de 10 zijn voor gelijk salaris bij gelijk werk

In eenzelfde functie en met dezelfde werkervaring vindt bijna 85 procent van de 18-plussers dat het salaris van arbeidsmigranten hetzelfde zou moeten zijn als dat van Nederlandse werknemers. Er zijn maar weinig mensen die vinden dat dit niet hoeft (5 procent). Mensen van 65 jaar of ouder vinden het vaakst dat arbeidsmigranten bij gelijke kwalificaties hetzelfde salaris moeten krijgen als Nederlandse werknemers. Hetzelfde geldt voor mensen met een hbo- of wo-diploma (zie tabel 5.1 van de tabellenset).

Verder is ruim 85 procent van de volwassenen van mening dat arbeidsmigranten dezelfde arbeidsvoorwaarden en werkomstandigheden moeten hebben als Nederlandse werknemers. Mensen met een hbo- of wo-diploma vinden dit het vaakst. Het is overigens niet vastgesteld of mensen die aangeven dat salaris, arbeidsvoorwaarden en werkomstandigheden wel zouden moeten verschillen, vinden of dit dan meer of minder gunstig zou moeten zijn voor arbeidsmigranten.

Arbeidsmigranten niet altijd welkom om na contract te blijven

Bijna de helft van de mensen vindt dat arbeidsmigranten na afloop van hun contract in Nederland mogen blijven. Dit mag van 42 procent pas na een paar jaar werken in Nederland, van 6 procent mag dit altijd. Daar is 37 procent het niet mee eens. Zij vinden dat arbeidsmigranten na beëindiging van hun contract weer naar hun thuisland moeten terugkeren. De overige 15 procent weet het niet of heeft geen mening.

Vooral mensen geboren in het buitenland vinden dat arbeidsmigranten na hun contract in Nederland mogen blijven. Bijna 65 procent vindt dat zij mogen blijven. Van de jongeren van 18 tot 25 jaar en de mensen in de meest verstedelijkte gemeenten vindt bijna 60 procent dat. Mensen die in matig verstedelijkte gemeenten wonen, vinden dat met 40 procent juist het minst vaak.

Daarnaast vinden mensen in de leeftijd van 25 tot 45 jaar, hbo- en wo-geschoolden en mensen die zelf wel maar hun ouder(s) niet in Nederland zijn geboren ook relatief vaak dat arbeidsmigranten na afloop van hun contract in Nederland mogen blijven (als zij langer dan een paar jaar in Nederland hebben gewerkt). Dat geldt ook voor mensen die regelmatig contact hebben met arbeidsmigranten (zie tabel 5.3 van de tabellenset).

Minder dan de helft kent regeling hoogbetaalde arbeidsmigranten

Nederland heeft een regeling waarbij hbo- of wo-geschoolde arbeidsmigranten onder bepaalde voorwaarden minder belasting hoeven te betalen, de zogenoemde expatregeling (zie kader). In het Belevingenonderzoek is gevraagd of mensen gehoord hebben van de regeling dat hoogbetaalde arbeidsmigranten in aanmerking kunnen komen voor minder belasting om het voor hen aantrekkelijker te maken om in Nederland te komen werken. Behalve toelichting over hoogbetaald is geen verdere uitleg over de regeling gegeven. Ruim 40 procent van de 18-plussers geeft aan van de regeling te hebben gehoord. Vooral mannen, mensen van 65 jaar of ouder, hbo- en wo-geschoolden, mensen die in sterk stedelijke gebieden wonen en mensen die regelmatig contact hebben met arbeidsmigranten weten van het bestaan van de regeling. Er is geen verschil tussen mensen die in of buiten Nederland zijn geboren. 

1 op 6 wil expatregeling voor hoog- én laagbetaalde arbeidsmigranten

De meerderheid van de 18-plussers (58 procent) vindt dat arbeidsmigranten geen recht moeten hebben op de regeling, ongeacht of zij hoog- of laagbetaald zijn. Mensen die niet van de regeling gehoord hebben, vinden dit vaker dan mensen die er wel van gehoord hebben. Ook zeggen zij vaker dan mensen die de regeling wel kennen, dat alleen laagbetaalde arbeidsmigranten recht moeten hebben op de regeling. Mensen die de regeling wel kennen, vinden juist vaker dat alleen hoogbetaalde arbeidsmigranten er recht op hebben. Mensen die buiten Nederland zijn geboren, vinden het vaakst dat zowel laag- als hoogbetaalde arbeidsmigranten van de regeling gebruik moeten kunnen maken (zie tabel 5.5 van de tabellenset).

5.2 Wat vinden mensen van het inzetten van arbeidsmigranten om personeelstekorten op te lossen?

Twee derde van de ondernemers in Nederland heeft met een personeelstekort te maken (CBS, 2025c). Het gaat dan om zowel kleine als grote bedrijven. Om daarmee om te gaan zetten de ondernemers vooral in op het verbeteren van de arbeidsvoorwaarden en op (verdere) automatisering. Ongeveer 1 op de 10 geeft aan arbeidskrachten uit het buitenland te halen. Niet alleen ondernemers zien in arbeidsmigratie een manier om het personeelstekort te verminderen. Van de gehele volwassen bevolking denkt namelijk 75 procent dat arbeidsmigranten personeelstekorten in bepaalde bedrijfstakken kunnen oplossen (zie paragraaf 3.1).

Meestal positief over inzetten van arbeidsmigranten bij personeelstekort

Voor vijf specifieke beroepen is gevraagd wat 18-plussers ervan vinden om personeelstekorten op te lossen door de inzet van arbeidsmigranten met de ervaring en diploma’s die nodig zijn om het beroep uit te voeren. 80 procent ziet migranten dan als een goede oplossing voor werk als arbeider in de landbouw en ongeveer 65 procent vindt dat voor werk als buschauffeur of in de horecabediening. Relatief weinig mensen hebben bezwaar tegen arbeidsmigranten in deze drie beroepen om personeelstekorten op te lossen. Dat is anders bij de beroepen leerkracht op een middelbare school en medewerker klantenservice bij een bank. Daarvan vindt ruim een kwart de inzet van arbeidsmigranten een (heel) slecht idee. Toch ziet bijna de helft leerkracht of medewerker klantenservice wel als geschikt beroep voor gekwalificeerde arbeidsmigranten.

Hbo- en wo-geschoolden positiever over inzetten arbeidsmigrant 

Jongeren en hbo- en wo geschoolden staan over het algemeen positiever tegenover het inzetten van arbeidsmigranten voor de genoemde beroepen. Mensen die in hun dagelijks leven regelmatig met arbeidsmigranten te maken hebben, zijn eveneens positiever. Daarentegen zijn mensen met een Nederlandse herkomst gemiddeld wat negatiever. 

In de meer stedelijke gemeenten staat men het meest positief tegenover de inzet van gekwalificeerde arbeidsmigranten als oplossing voor het personeelstekort in de beroepen leraar op een middelbare school of klantenservicemedewerker bij een bank. Ongeveer 55 procent vindt het een goed idee om arbeidsmigranten in te zetten bij deze twee beroepen (zie tabel 5.7 van de tabellenset).