Maandindicatoren Rijksoverheid

Vanwege de aanzienlijke gevolgen van de coronacrisis op de overheidsfinanciën is in 2020 deze maandmonitor samengesteld om de meest recente ontwikkeling van de kasinkomsten, de kasuitgaven, het kassaldo en de schuld van de Rijksoverheid te geven.

Over de eerste acht maanden van 2021 had de Rijksoverheid een tekort van 34 miljard euro. Dit is gelijk aan het tekort van dezelfde periode in 2020. Zowel de kasinkomsten als de kasuitgaven waren 16 miljard euro hoger dan in de eerste acht maanden van 2020. De coronacrisis leidde in 2020 tot een tekort van 44 miljard euro, waar in 2019 nog een overschot van 6 miljard euro was. De schuld van de Rijksoverheid lag eind augustus op 375 miljard euro. Dat is 4 miljard euro lager dan eind vorig jaar.

Kassaldo Rijksoverheid, cumulatief
Maand2019 (mld euro)2020 (mld euro)2021 (mld euro)
januari11,415,010,9
februari20,922,19,6
maart17,418,34,0
april26,513,011,8
mei19,5-6,6-0,4
juni-0,7-17,3-15,3
juli10,4-32,5-26,6
augustus6,6-34,1-33,9
september4,9-35,2
oktober14,0-29,0
november8,9-38,1
december6,0-43,8

Inkomsten en uitgaven Rijksoverheid

In de eerste maanden sinds het begin van de coronacrisis daalden de belastinginkomsten, verreweg de belangrijkste inkomstenbron van het Rijk, maandelijks in vergelijking met dezelfde maanden in 2019. De lagere belastinginkomsten kwamen met name doordat bedrijven in verband met de coronacrisis sommige belastingen uitgesteld mogen betalen. Vooral de ontvangsten van omzet-, loon-, en vennootschapsbelasting namen flink af. Over heel 2020 waren de kasinkomsten 8 miljard euro lager dan in 2019. In de eerste acht maanden van 2021 kwam er 16 miljard euro meer binnen dan een jaar eerder. Dit komt onder andere doordat in 2021 minder belasting uitgesteld werd betaald dan in het begin van de coronacrisis in 2020. Daarnaast wordt de economie de laatste maanden minder geremd door maatregelen ter bestrijding van het coronavirus, zoals sluiting van bepaalde sectoren.

Kasinkomsten Rijksoverheid, cumulatief
Maand2019 (mld euro)2020 (mld euro)2021 (mld euro)
januari28,232,130,0
februari51,154,247,5
maart60,565,360,5
april85,083,087,5
mei93,885,195,6
juni106,793,3105,2
juli134,6119,3136,2
augustus144,4132,0148,1
september155,5145,3
oktober180,9169,7
november190,3180,3
december205,8197,6

Door de coronacrisis liepen de rijksuitgaven vanaf april 2020 snel op, met als belangrijkste kostenpost bijna 19 miljard euro voor de NOW (Tijdelijke Noodmaatregel voor Overbrugging Werkgelegenheid). Ook de TOGS (Tegemoetkoming Ondernemers Getroffen Sectoren COVID-19) en TVL (Tegemoetkoming Vaste Lasten) droegen gezamenlijk met ruim 5 miljard euro stevig bij aan de stijgende uitgaven. De TOGS en TVL zijn beide tegemoetkomingen voor ondernemers die direct schade ondervinden van de diverse kabinetsmaatregelen om het coronavirus in te dammen, zoals het sluiten van de horeca. De TOGS is eind juni 2020 opgevolgd door de TVL.  Over heel 2020 lagen de kasuitgaven van de Rijksoverheid bijna 42 miljard hoger dan in 2019. In de eerste acht maanden van 2021 werd 16 miljard euro meer uitgegeven dan een jaar eerder.

Kasuitgaven Rijksoverheid, cumulatief
Maand2019 (mld euro)2020 (mld euro)2021 (mld euro)
januari16,817,119,1
februari30,232,137,9
maart43,147,056,5
april58,570,075,7
mei74,391,796,0
juni107,4110,6120,5
juli124,2151,8162,8
augustus137,8166,1182,0
september150,6180,5
oktober166,9198,7
november181,4218,4
december199,8241,4

Schuld Rijksoverheid

De schuld van de Rijksoverheid lag eind augustus op 375 miljard euro, 2 miljard euro minder dan een maand eerder. Sinds eind februari 2020 is de schuld van de Rijksoverheid toegenomen met 51 miljard euro. Vooral in de eerste maanden na het begin van de coronacrisis steeg de schuld flink. De laatste keer dat de schuld zo snel toenam was in 2008 ten tijde van de financiële crisis. Net als destijds heeft het Rijk de tekorten in eerste instantie grotendeels gefinancierd met kortlopende schulden. Deze namen in de periode maart tot en met juli 2020 met 43 miljard euro toe. Sindsdien nemen de kortlopende schulden weer af en financiert het Rijk zijn tekorten weer voornamelijk met langlopende schulden.

Schuld Rijksoverheid
JaarMaandLanglopende schuld (mld euro)Kortlopende schuld (mld euro)
2008januari18832
2008februari19535
2008maart19533
2008april19831
2008mei19832
2008juni20033
2008juli19138
2008augustus19137
2008september19345
2008oktober19397
2008november20095
2008december21394
2009januari229105
2009februari23699
2009maart24082
2009april23289
2009mei23679
2009juni23973
2009juli23382
2009augustus23280
2009september23577
2009oktober23775
2009november24169
2009december24165
2010januari23470
2010februari24463
2010maart24861
2010april25356
2010mei26256
2010juni26853
2010juli26062
2010augustus25663
2010september25866
2010oktober26157
2010november26457
2010december26561
2011januari25669
2011februari25866
2011maart26762
2011april27153
2011mei27455
2011juni28354
2011juli27464
2011augustus27465
2011september28064
2011oktober28457
2011november28959
2011december28958
2012januari28068
2012februari29257
2012maart30151
2012april30846
2012mei31547
2012juni31845
2012juli31549
2012augustus31548
2012september32148
2012oktober32049
2012november32250
2012december32354
2013januari31658
2013februari31854
2013maart32952
2013april33344
2013mei33844
2013juni34745
2013juli33550
2013augustus33552
2013september33952
2013oktober34044
2013november34444
2013december34342
2014januari33253
2014februari33450
2014maart34142
2014april34537
2014mei34840
2014juni35244
2014juli34248
2014augustus34049
2014september34649
2014oktober34843
2014november35145
2014december35145
2015januari34547
2015februari34746
2015maart35648
2015april34648
2015mei35043
2015juni35540
2015juli34739
2015augustus34643
2015september34550
2015oktober34741
2015november35139
2015december35037
2016januari34836
2016februari34638
2016maart35038
2016april33936
2016mei34141
2016juni34639
2016juli33538
2016augustus33541
2016september34138
2016oktober34236
2016november34435
2016december34439
2017januari33635
2017februari33832
2017maart33932
2017april33133
2017mei33336
2017juni33536
2017juli32437
2017augustus32438
2017september32637
2017oktober32929
2017november33130
2017december33133
2018januari32035
2018februari31930
2018maart32531
2018april31530
2018mei31633
2018juni31935
2018juli30836
2018augustus30937
2018september31239
2018oktober31527
2018november31627
2018december31634
2019januari30237
2019februari30728
2019maart30734
2019april30927
2019mei31527
2019juni31533
2019juli30333
2019augustus30330
2019september30435
2019oktober30527
2019november30726
2019december30730
2020januari29333
2020februari29529
2020maart30144
2020april30462
2020mei31261
2020juni31768
2020juli30672
2020augustus30672
2020september31471
2020oktober31766
2020november31863
2020december31860
2021januari32356
2021februari33154
2021maart33647
2021april34444
2021mei34841
2021juni35339
2021juli33937
2021augustus33936

Over deze maandindicatoren

De hier gepresenteerde maandcijfers van de Rijksoverheid zijn niet volledig vergelijkbaar met de kwartaalcijfers op basis van het Europees Systeem van Rekeningen (ESR 2010) maar geven een eerste inzicht in de recente ontwikkelingen. De verschillen met de kwartaalcijfers komen voort uit de beschreven overheden en de registratiewijze. De maandcijfers beperken zich tot de Rijksoverheid terwijl de kwartaalcijfers voor de gehele overheid beschikbaar zijn. In 2019 droeg de schuld van het Rijk voor 85 procent bij aan de schuld van de gehele overheid. Daarnaast worden de inkomsten en uitgaven van deze maandmonitor op kasbasis geregistreerd, terwijl dit bij de kwartaalcijfers op transactiebasis is. De kwartaalcijfers voor de overheid op transactiebasis zijn te raadplegen via het Dashboard Overheidsfinanciën.

Bronnen

Relevante links