Samenvatting

Ondernemersvertrouwen (hoofdstuk 2)

Het ondernemersvertrouwen is onveranderd negatief en komt aan het begin van het vierde kwartaal uit op -5,3. De verwachtingen voor het economisch klimaat zijn iets positiever dan de ontwikkelingen.
Alleen in de informatie en communicatie en de industrie hebben ondernemers een gematigd positief ondernemersvertrouwen. In de andere bedrijfstakken zijn ondernemers negatief.

De personeelsindicator is licht gedaald en komt aan het begin van het vierde kwartaal uit op 5,5. Ondernemers zijn iets minder positief over zowel de ontwikkeling van hun personeelssterkte in het afgelopen kwartaal als de verwachte personeelssterkte in het lopende kwartaal.
De personeelsindicator is het sterkst gestegen in de verhuur en handel van onroerend goed. In drie bedrijfstakken zijn ondernemers negatief over hun personeelssterkte, waarbij ondernemers in de informatie en communicatie het sterkst negatief zijn. In de bouwnijverheid zijn ondernemers het meest positief.

Ondernemers zagen per saldo hun orderontvangst verbeteren in het afgelopen kwartaal. Desondanks is het oordeel over hun orderpositie nog negatief. Ondernemers in de bouwnijverheid en de handel zijn het meest positief over hun orderontvangst.
De winstgevendheid is bij per saldo bijna 4 procent van de ondernemers afgenomen, nagenoeg gelijk aan het saldo van vorig jaar. In de informatie en communicatie zijn ondernemers het meest positief over hun winstgevendheid, in de autohandel en -reparatie het meest negatief.

Ondernemers hebben per saldo positieve verwachtingen voor het vierde kwartaal van 2026. Daarbij zijn ze nagenoeg even positief als een jaar geleden. Het saldo is het sterkst positief bij de verwachting over de verkoopprijzen.
De verwachtingen over de winstgevendheid zijn positiever dan de ontwikkelingen in het afgelopen kwartaal, 8 procent verwacht een toename. De autohandel en -reparatie is het meest positief over de verwachte winstgevendheid.

Per saldo verwacht 5 procent van de ondernemers meer te investeren dan in 2026. Daarnaast verwacht 24 procent een toename van de omzet en ruim 8 procent verwacht dat de personeelssterkte volgend jaar toeneemt ten opzichte van dit jaar.

Ondernemers geven vaker aan dat er andere oorzaken zijn dan de standaard antwoordopties die de belangrijkste belemmering zijn in de bedrijfsvoering. Hierbij gaat het vooral om wet- en regelgeving, geopolitieke onzekerheid en hoge energiekosten.
Tekort aan productiemiddelen, materiaal en ruimte is iets vaker gekozen als belangrijkste belemmering. Binnen de industrie nam dit aandeel het sterkst toe.

Bijna een kwart van de bedrijven heeft in de afgelopen twaalf maanden geplande investeringen uitgesteld of daarvan afgezien.
Bijna de helft van de bedrijven ervaarde belemmeringen bij het doen van investeringen.
De meeste bedrijven investeren in technologie om toekomstbestendig te blijven.