Conjunctuurenquete Nederland, vierde kwartaal 2026

6. Verwachtingen voor 2027

Ondernemers worden ieder jaar aan het begin van het vierde kwartaal in de COEN gevraagd naar verwachtingen voor het komende kalenderjaar. Ondernemers geven dan voor hun omzet, personeelssterkte en investeringen aan of deze het komende jaar naar verwachting zullen toenemen, gelijk zullen blijven of zullen afnemen naar verwachting. Als de vraag in iedere bedrijfstak wordt gesteld kan een cijfer voor het totale niet-financiële bedrijfsleven worden gemaakt.

Meeste bedrijfstakken verwachten meer investeringen

Voor volgend jaar verwacht per saldo 5 procent van de ondernemers meer te investeren vergeleken met dit jaar. In de meeste bedrijfstakken zijn ondernemers iets positiever over de investeringsverwachtingen voor het komende jaar dan een jaar geleden. In de groothandel en handelsbemiddeling en de industrie is het saldo het sterkst gestegen. In de informatie en communicatie is het saldo omgeslagen van negatief naar positief. In de autohandel en -reparatie zijn de verwachtingen het sterkst gedaald maar nog wel licht positief. Ondernemers in de verhuur in handel van onroerend goed verwachten het vaakst een toename van de investeringen in 2027. In de landbouw, bosbouw en visserij en de horeca verwachten ondernemers het vaakst een afname.

6.1 Verwachte investeringen voor volgend jaar
Bedrijfstakoktober 2026 (Saldo % positieve antwoorden en negatieve antwoorden)oktober 2025 (Saldo % positieve antwoorden en negatieve antwoorden)
Totaal (ex. financieel of nutsbedrijven)5,23,6
Verhuur en handel van onroerend goed25,525,1
Cultuur, sport en recreatie13,99,6
Industrie11,25,4
Groothandel en handelsbemiddeling9,42,8
Vervoer en opslag9,411,9
Detailhandel (niet in auto's)5,95,7
Zakelijke dienstverlening21,6
Informatie en communicatie1,6-3,3
Autohandel en -reparatie1,111,9
Bouwnijverheid0,33,8
Horeca-5,5-5,9
Landbouw, bosbouw en visserij-6,4-5,8
Bron: CBS, EIB, KVK, VNO-NCW, MKB-Nederland

In alle bedrijfstakken meer omzet verwacht

Voor volgend jaar zijn er meer ondernemers die een toename van hun omzet verwachten dan ondernemers die een afname daarvan verwachten. Het saldo is met 24 procent positief. In de verhuur en handel van onroerend goed zijn ondernemers met een saldo van ruim 39 procent het meest positief over de verwachte omzet voor 2027. In de landbouw, bosbouw en visserij en de horeca zijn ondernemers het minst positief gestemd. In de bouwnijverheid zijn de omzetverwachtingen voor komend jaar het sterkst gedaald ten opzichte van een jaar geleden. In de autohandel en -reparatie is het saldo het sterkst gestegen.

6.2 Verwachte omzet voor volgend jaar
Bedrijfstakoktober 2026 (Saldo % positieve antwoorden en % negatieve antwoorden)oktober 2025 (Saldo % positieve antwoorden en % negatieve antwoorden)
Totaal (ex. financieel of nutsbedrijven)23,823,1
Verhuur en handel van onroerend goed39,530,7
Groothandel en handelsbemiddeling37,335,1
Detailhandel (niet in auto's)36,335,2
Informatie en communicatie35,332,7
Autohandel en -reparatie3423,1
Zakelijke dienstverlening26,724,4
Industrie21,517,2
Bouwnijverheid18,126,6
Cultuur, sport en recreatie13,518,8
Vervoer en opslag88,8
Horeca4,26,9
Landbouw, bosbouw en visserij3,99,5
Bron: CBS, EIB, KVK, VNO-NCW, MKB-Nederland

Industrie verwacht uitbreiding personeelssterkte in 2027

Ook voor personeelssterkte zijn er meer ondernemers die een toename daarvan verwachten in het komende jaar dan een afname. Het saldo is met ruim 8 procent wel minder positief dan bij de verwachte omzet. In de meeste bedrijfstakken verwachten ondernemers een toename van hun personeelssterkte in 2027. In de bouwnijverheid en de zakelijke dienstverlening verwachten ondernemers dit het vaakst. Ten opzichte van een jaar geleden is het saldo in de industrie het sterkst gestegen. In de horeca en de vervoer en opslag is het saldo negatief. Ondernemers verwachten in deze bedrijfstakken per saldo dus een afname van hun personeelssterkte in het komende jaar.

6.3 Verwachte personeelssterkte voor volgend jaar
Bedrijfstakoktober 2026 (Saldo % positieve antwoorden en % negatieve antwoorden)oktober 2025 (Saldo % positieve antwoorden en % negatieve antwoorden)
Totaal (ex. financieel of nutsbedrijven)8,68,5
Bouwnijverheid22,427
Zakelijke dienstverlening14,921,1
Industrie11,71,5
Groothandel en handelsbemiddeling1111,6
Autohandel en -reparatie1012,7
Verhuur en handel van onroerend goed6,98,7
Informatie en communicatie5,211,4
Cultuur, sport en recreatie4,313,2
Detailhandel (niet in auto's)3,1-0,1
Landbouw, bosbouw en visserij2,6-2,3
Vervoer en opslag-0,8-4,7
Horeca-4,3-0,4
Bron: CBS, EIB, KVK, VNO-NCW, MKB-Nederland