8. Uitgelicht – Investeringen
Ondernemers worden in de COEN ieder kwartaal ook maximaal drie extra vragen gesteld over een specifiek onderwerp of een actuele ontwikkeling in de economie. In dit kwartaal gingen de extra vragen over investeringen. In dit hoofdstuk worden de resultaten daarvan uitgelicht.
Bijna kwart van de ondernemers heeft geplande investeringen uitgesteld
Bijna een kwart van de bedrijven heeft in de afgelopen 12 maanden geplande investeringen uitgesteld of daarvan afgezien. 14 procent van de ondernemers heeft alleen geplande investeringen uitgesteld en ruim 2 procent heeft ervan afgezien. Ruim 7 procent heeft zowel investeringen uitgesteld als van geplande investeringen afgezien. 10 procent van de ondernemers had geen investeringsplannen de afgelopen 12 maanden.
In de vastgoedsector heeft bijna de helft van de ondernemers geplande investeringen uitgesteld of daarvan afgezien. Ook in de horeca (37 procent) en de industrie (33 procent) geven relatief veel ondernemers dit aan. In de informatie en communicatie (15 procent) en de zakelijke dienstverlening (17 procent) geven ondernemers dit het minst aan. In de landbouw, bosbouw en visserij geven relatief de meeste ondernemers aan van investeringen te hebben afgezien (ruim 4 procent) en zowel investeringen uitgesteld te hebben als van geplande investeringen te hebben afgezien (ruim 14 procent).
| Bedrijfstak | Ja, investeringen uitgesteld (% bedrijven) | Ja, van geplande investeringen afgezien (% bedrijven) | Ja, zowel investeringen uitgesteld als van geplande investeringen afgezien (% bedrijven) | Nee (% bedrijven) | Niet van toepassing, wij hadden geen investeringsplannen (% bedrijven) |
|---|---|---|---|---|---|
| Totaal (ex. financieel of nutsbedrijven) | 14,1 | 2,5 | 7,6 | 65,8 | 10 |
| Verhuur en handel van onroerend goed | 36,5 | 3 | 9 | 41,3 | 10,2 |
| Horeca | 23,7 | 1,9 | 11,3 | 45,5 | 17,6 |
| Industrie | 18,6 | 3 | 11,5 | 60,6 | 6,3 |
| Landbouw, bosbouw en visserij | 13 | 4,6 | 14,6 | 55,8 | 12 |
| Vervoer en opslag | 15,3 | 3,9 | 11,6 | 61,4 | 7,8 |
| Cultuur, sport en recreatie | 21,2 | 2 | 6,3 | 58 | 12,5 |
| Autohandel en -reparatie | 11,9 | 3,9 | 4,1 | 70,7 | 9,4 |
| Detailhandel (niet in auto's) | 8,7 | 1 | 9 | 70,6 | 10,7 |
| Bouwnijverheid | 12,8 | 3,1 | 2,6 | 74,7 | 6,8 |
| Groothandel en handelsbemiddeling | 11,8 | 2,5 | 4,2 | 71,5 | 10 |
| Zakelijke dienstverlening | 10,8 | 2,1 | 4,1 | 68,7 | 14,3 |
| Informatie en communicatie | 9,1 | 1,2 | 4,9 | 79,5 | 5,3 |
| Bron: CBS, EIB, KVK, VNO-NCW, MKB-Nederland | |||||
Bijna helft van de ondernemers ervaarde belemmeringen bij investeringen
Ruim 48 procent van de ondernemers ervaarde belemmeringen bij het doen van investeringen. Ondernemers in de verhuur en handel van onroerend goed ervaarden het vaakst belemmeringen (ruim 70 procent). Ook in de landbouw, bosbouw en visserij (61 procent), de industrie (ruim 59 procent) en de vervoer en opslag (56 procent) ervaarden ondernemers relatief vaak belemmeringen bij het doen van investeringen. In de zakelijke dienstverlening (37 procent) en de informatie en communicatie (40 procent) ervaarden ondernemers het minst vaak belemmeringen.
Financiële beperkingen (17 procent) en onzekerheid over toekomstig economisch beleid of regelgeving (14 procent) zijn de meest genoemde belemmeringen bij het doen van investeringen. In de cultuur, sport en recreatie en de horeca werden financiële beperkingen het vaakst aangegeven. Onzekerheid over toekomstig economisch beleid of regelgeving werd het vaakst in de landbouw, bosbouw en visserij en de industrie aangegeven. Beperkingen door huidige regelgeving, vergunningen of infrastructuur is vooral genoemd in de vastgoedsector (52 procent) en de landbouw, bosbouw en visserij (19 procent).
| Bedrijfstak | Financiële beperkingen (% bedrijven) | Onzekerheid over toekomstig economisch beleid of regelgeving (% bedrijven) | Beperkingen door huidige regelgeving, vergunningen of infrastructuur (% bedrijven) | Tekort aan personeel of gespecialiseerde kennis (% bedrijven) | Onvoldoende vraag of onzekere afzetvooruitzichten (% bedrijven) |
|---|---|---|---|---|---|
| Totaal (ex. financieel of nutsbedrijven) | 16,9 | 13,7 | 11,1 | 10,3 | 8 |
| Cultuur, sport en recreatie | 30,3 | 12,4 | 6,9 | 6,4 | 3,3 |
| Horeca | 25,3 | 16,6 | 14,6 | 8,6 | 6,7 |
| Verhuur en handel van onroerend goed | 22,4 | 11,1 | 52,2 | 3,6 | 6,5 |
| Industrie | 22,2 | 20,8 | 13,9 | 10,5 | 13,4 |
| Landbouw, bosbouw en visserij | 18,8 | 29,1 | 19,2 | 6,3 | 3,9 |
| Informatie en communicatie | 17,6 | 8,5 | 1,6 | 8,5 | 9,6 |
| Groothandel en handelsbemiddeling | 16,8 | 11,2 | 11,3 | 9,9 | 12 |
| Vervoer en opslag | 15,7 | 17,5 | 11,7 | 14,9 | 6,6 |
| Zakelijke dienstverlening | 13,9 | 8,3 | 5,5 | 11,2 | 5,8 |
| Detailhandel (niet in auto's) | 13,6 | 6,2 | 16,9 | 6,9 | 3,4 |
| Autohandel en -reparatie | 9,4 | 14,3 | 6,8 | 15,1 | 3,6 |
| Bouwnijverheid | 6,2 | 16,1 | 8,4 | 11,7 | 8 |
| Bron: CBS, EIB, KVK, VNO-NCW, MKB-Nederland | |||||
| 1)Bedrijven konden maximaal twee antwoordopties kiezen | |||||
Technologie belangrijkste investeringsgebied voor bedrijven
Om toekomstbestendig te blijven investeren de meeste bedrijven (ruim 46 procent) in technologie voor bijvoorbeeld digitalisering of automatisering van processen. In de informatie en communicatie geven ondernemers dit met bijna twee derde het vaakst aan. Investeringen in personeel door bijvoorbeeld opleidingen en cursussen is voor bedrijven in de autohandel en -reparatie (ruim 37 procent) en de bouwnijverheid (ruim 28 procent) relatief een belangrijk investeringsgebied. Productinnovatie of R&D is relatief het vaakst genoemd in de industrie (26 procent). In de vastgoedsector is zowel technologie als duurzaamheid het belangrijkste investeringsgebied. Ruim 9 procent van de bedrijven investeert niet om toekomstbestendig te blijven. In de horeca ligt dit percentage met 31 het hoogst, in de informatie en communicatie met 6 het laagst.
| Bedrijfstak | Technologie (bijv. digitalisering, automatisering) (% bedrijven) | Personeel (bijv. opleidingen/cursussen) (% bedrijven) | Duurzaamheid/maatschappelijk verantwoord ondernemen (% bedrijven) | Productinnovatie of R&D (% bedrijven) | Anders (% bedrijven) | Mijn bedrijf investeert niet met dit doeleinde (% bedrijven) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Totaal (ex. financieel of nutsbedrijven) | 46,5 | 16,7 | 12,3 | 11,9 | 3,2 | 9,4 |
| Informatie en communicatie | 64,9 | 13,5 | 2,9 | 12,8 | 0,2 | 5,7 |
| Groothandel en handelsbemiddeling | 59,6 | 10,4 | 8,9 | 11,5 | 2 | 7,6 |
| Zakelijke dienstverlening | 53,3 | 21,7 | 6,8 | 8,3 | 1,5 | 8,4 |
| Detailhandel (niet in auto's) | 50,1 | 13,5 | 10,2 | 10,3 | 7,3 | 8,6 |
| Vervoer en opslag | 46,3 | 10,6 | 24,8 | 8,1 | 2,6 | 7,6 |
| Industrie | 42,1 | 13,5 | 10,5 | 26,2 | 2,2 | 5,5 |
| Autohandel en -reparatie | 40,4 | 37,4 | 6,8 | 2,4 | 2,1 | 10,9 |
| Verhuur en handel van onroerend goed | 34,9 | 11,3 | 34,9 | 0,7 | 3,9 | 14,3 |
| Cultuur, sport en recreatie | 34,1 | 17,4 | 24,2 | 7 | 6 | 11,3 |
| Bouwnijverheid | 33,9 | 28,4 | 18,2 | 7,8 | 5,9 | 5,8 |
| Landbouw, bosbouw en visserij | 33,7 | 4,3 | 22 | 18,7 | 5,9 | 15,4 |
| Horeca | 26,5 | 19 | 15,1 | 3,1 | 5,3 | 31 |
| Bron: CBS, EIB, KVK, VNO-NCW, MKB-Nederland | ||||||