Auteur: Jaap Walhout, Lisa van der Storm, Bertina Ransijn

Plausibiliteitsanalyses Risico-indicator Onderwijsachterstanden Scholen

Over deze publicatie

Deze publicatie beschrijft en analyseert verschillen in onderwijsachterstandsscores van scholen in het basisonderwijs tussen de jaren 2022 en 2023, en ontwikkelingen in onderwijsscores en de onderliggende omgevingskenmerken van leerlingen over de jaren 2020 tot en met 2023.

1. Inleiding

In het kader van het in 2019 in werking getreden nieuwe onderwijsachterstandenbeleid, publiceert het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) jaarlijks per basisschoolvestiging (hierna: school) een onderwijsachterstandsscore (hierna: achterstandsscore). Deze achterstandsscores drukken de verwachte onderwijsachterstand op scholen uit, op basis waarvan het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) het onderwijsachterstandenbudget over scholen verdeelt. Om de juistheid van deze scores vast te stellen, voert het CBS jaarlijks plausibiliteitsanalyses uit. Dit rapport is een weergave van deze analyses gebaseerd op gegevens voor de jaren 2020 tot en met 2023. 

Het CBS spreekt van een verwachte onderwijsachterstand als leerlingen door ongunstige omgevingskenmerken slechter presteren op school dan ze bij een gunstigere situatie zouden kunnen. Het CBS berekent ieder jaar per leerling een onderwijsscore die de onderwijsachterstand weergeeft gegeven diverse omgevingskenmerken. Deze omgevingskenmerken betreffen het opleidingsniveau van zowel de moeder als de vader, het land van herkomst van de ouders, of ouders in de schuldsanering zitten, de verblijfsduur van de moeder in Nederland, en het gemiddelde opleidingsniveau van moeders van leerlingen op school. 

Het CBS vertaalt onderwijsscores van leerlingen met behulp van een in de wet1) vastgelegde formule naar achterstandsscores voor scholen. Het CBS telt per school de scores op van de leerlingen van die school die landelijk gezien tot de vijftien procent laagst scorende leerlingen behoren. Dit is de bruto achterstandsscore. Op die bruto achterstandsscore wordt een drempelwaarde in mindering gebracht, om versnippering van het budget tegen te gaan. Hierdoor ontvangen alleen de scholen met een relatief hoge achterstandsscore middelen. De drempelwaarde is afhankelijk van het totaal aantal leerlingen op school: hoe meer leerlingen, hoe hoger de drempel. Na aftrek van de drempel heeft elke school een netto achterstandsscore. Netto achterstandsscores kleiner dan nul worden vervangen door nul.

Deze publicatie beschrijft en analyseert de ontwikkeling van onderwijsachterstanden, onderwijsscores en de onderliggende omgevingskenmerken. Hierbij besteden we in het bijzonder aandacht aan veranderingen in de verdelingen over de jaren heen. Een nadere uitleg over de berekening van de achterstandsscores en hoe die van jaar op jaar kunnen variëren is te lezen in de brochure “Fluctuaties achterstandsscores scholen”2).

In hoofdstuk 2 worden de gebruikte data en methoden uiteengezet. Hoofdstuk 3 beschrijft ontwikkelingen in de omgevingskenmerken en frequentie en type imputatie van onderwijsscores. Veranderingen in onderwijsscores staan centraal in hoofdstuk 4. Hoofdstuk 5 presenteert ontwikkelingen in onderwijsachterstanden. Hoofdstuk 6 geeft een samenvatting en conclusies. 

1) Artikel 27 Besluit Bekostiging WPO.
2) Zie: Fluctuaties achterstandsscores scholen.

2. Data en methoden

2.1 Selectie en afbakening onderzoeksdata

Voor het uitvoeren van deze plausibiliteitsanalyses gebruiken we hetzelfde databestand als voor de jaarlijkse berekening van de achterstandsscores per school. Dit bestand bevat de gegevens van alle bekostigde basisschoolleerlingen op 1 oktober 2020, 1 oktober 2021, 1 februari 2022 en 1 februari 2023. 

2.2 Gebruikte methoden

Om ontwikkelingen in de verschillende variabelen in kaart te brengen, maken we voornamelijk gebruik van frequentieanalyses. 

Bij deze analyses bekijken we in hoeverre de frequentieverdelingen over de jaren heen dezelfde patronen volgen. We laten de frequentieverdelingen zien voor de onderwijs- en achterstandsscores en voor de gebruikte omgevingskenmerken. We kijken voornamelijk naar de relatieve frequentie omdat groepen van verschillende grootte daarmee makkelijk zijn te vergelijken. Bij de analyse van de achterstandsscores wordt ook gekeken naar de verschillen per school tussen de jaren 2022 en 2023.

2.3 Herijking Risico-indicator Onderwijsachterstanden

In de voorgaande jaren van de plausibiliteitsanalyse vertoonden de resultaten weinig fluctuatie. Dit was het gevolg van het gebruik van hetzelfde model en de berekening op hetzelfde peilmoment in elk jaar. Echter, in de recente jaren hebben er een aantal veranderingen plaatsgevonden. Allereerst is het peilmoment van de analyses veranderd. Vanaf 2022 ligt dit in februari, waar de voorgaande peilmomenten in oktober lagen. Ten tweede is er een herijking van het gebruikte model uitgevoerd in 2022. Het doel van de herijking is het actueel houden van het model en dat het gebruikte model ontwikkelingen in de populatie in de tijd blijft volgen. Bij deze herijking stonden vooral de coëfficiënten en schaalwaarden van het model van de risico-indicator onderwijsachterstanden voor het basisonderwijs centraal. Daarnaast is gekeken naar het effect van het meenemen van extra asielinstroom gegevens voor de identificatie van asielzoekers en statushouders. Doordat in het herijkte model de coëfficiënten en schaalwaarden zijn veranderd, treden er daardoor ook grotere verschillen op in 2022 ten opzichte van de voorgaande jaren. 

3. Analyse verklarende variabelen

In dit hoofdstuk bekijken we de relatieve frequentie van de gebruikte omgevingskenmerken. We bekijken eveneens hoe vaak de onderwijsscores zijn geïmputeerd.

3.1 Opleidingsniveau van ouders

Het opleidingsniveau van ouders is een belangrijk kenmerk voor het berekenen van de onderwijsscores. Voor het opleidingsniveau wordt gebruikgemaakt van bestaande onderwijsregistraties zoals die in het Stelsel van Sociaal-statistische Bestanden (SSB) van het CBS aanwezig zijn.

De onderwijsregistratie in het SSB is echter incompleet voor een deel van de Nederlandse bevolking. Het opleidingsniveau is vaker onbekend voor oudere mensen, mensen met een lager opleidingsniveau en mensen die (een deel van) hun opleiding in het buitenland hebben gevolgd. De onbekende opleidingsniveaus worden alsnog bepaald met een statistische methode die imputatie wordt genoemd. Bij het imputeren wordt gebruik gemaakt van andere kenmerken die wel bekend zijn uit registraties en die samenhangen met het opleidingsniveau van een persoon, zoals het inkomen en (indien bekend) het opleidingsniveau van de partner. Op basis van een aantal kenmerken wordt een voorspelling gemaakt van de onbekende opleidingsniveaus. Op individueel niveau zal deze voorspelling niet altijd kloppen, maar gemiddeld over grotere groepen mensen geven de imputaties een betrouwbare schatting van de werkelijke verdeling van het opleidingsniveau. 

De figuren 3.1.1 en 3.1.2 geven de relatieve frequentie weer van de opleidingsniveaus van ouders uitgesplitst naar jaar. De verdeling van het opleidingsniveau wordt getoond van boven, het hoogste opleidingsniveau (Hbo-, wo-master, doctor), naar beneden, het laagste opleidingsniveau (Basisonderwijs). De figuren laten zien dat ouders, vooral moeders, in de loop der jaren vaker een Hbo-, wo-master of doctor titel hebben behaald en minder vaak mbo-4 opgeleid zijn. Wat opvalt is dat de aandelen van vaders en moeders met opleidingsniveau onbekend iets zijn toegenomen ten opzichte van voorgaande jaren. Hier liggen twee mogelijke oorzaken aan ten grondslag. Eén daarvan is dat er nieuwkomers, zoals Oekraïense vluchtelingen, naar Nederland zijn gekomen. Van deze personen hebben we vaak (nog) niet alle achtergrondkenmerken tot onze beschikking. De tweede mogelijke verklaring is de verschuiving van het peilmoment (zoals beschreven in paragraaf 2.3). De registerbestanden die het CBS gebruikt om de koppeling te kunnen maken tussen de leerling en de ouder zijn verder uit elkaar komen te liggen.

3.1.1 Opleidingsniveau vader
Opleidingsniveau vader2020 (%)2021 (%)2022 (%)2023 (%)
Onbekend omdat deze ouder onbekend is, of het kind niet voorkomt in de BRP5,15,15,46,3
Hbo-, wo-master, doctor14,514,814,714,7
Hbo-, wo-bachelor23,123,423,323,2
Havo, vwo5,75,65,75,5
Mbo419,719,11918,3
Mbo2 en mbo317,117,217,217,3
Vmbo-g/t, avo onderbouw2222
vmbo-b/k, mbo17,277,17
Basisonderwijs5,75,85,75,7

3.1.2 Opleidingsniveau moeder
Opleidingsniveau moeder2020 (%)2021 (%)2022 (%)2023 (%)
Onbekend omdat deze ouder onbekend is, of het kind niet voorkomt in de BRP1,21,31,62,6
Hbo-, wo-master, doctor16,817,217,217,4
Hbo-, wo-bachelor28,228,328,328,2
Havo, vwo4,64,64,54,4
Mbo419,719,319,218,8
Mbo2 en mbo314,914,914,914,8
Vmbo-g/t, avo onderbouw2,42,32,32,2
vmbo-b/k, mbo16,25,85,85,7
Basisonderwijs66,36,25,9

3.2 Herkomst

De figuren 3.2.1 en 3.2.2 tonen de relatieve frequenties van de herkomstcategorie uitgesplitst naar jaar. Hierbij krijgt een kind waarvan één van de ouders als herkomst Nederland heeft, ook Nederland als herkomst. Het aandeel kinderen met “Overig Afrika, overig Azië, overig Latijns-Amerika” als herkomst is de afgelopen jaren geleidelijk gestegen. Mogelijke verklaringen hiervoor zijn de instroom van kinderen vanuit Syrië en de instroom van kennismigranten uit onder meer India. Ook het aandeel kinderen uit “Nieuwe EU-landen en economieën in transitie” is gestegen. Mogelijke verklaringen hiervoor zijn de instroom van vluchtelingen vanuit Oekraïne en de verschuiving van het peilmoment van de analyses. Door deze stijgingen daalt het aandeel kinderen met Nederlandse herkomst. De aandelen kinderen in de overige herkomstcategorieën bleven grofweg gelijk.

3.2.1 Herkomst
Herkomst2020 (%)2021 (%)2022 (%)2023 (%)
Nederland78,177,477,175,7
EU-15, andere ontwikkelde economieën1,61,71,71,7
Nieuwe EU-landen en economieën in transitie2,82,933,9
Noord-Afrika4,44,44,44,4
Oost-Azië1,51,51,51,5
Overig Afrika, overig Azië, overig Latijns Amerika5,86,16,36,8
Suriname en (voormalige) Nederlandse Antillen2,42,52,52,5
Turkije3,13,23,23,3
Onbekend0,30,20,30,3

3.2.2 Herkomst (zonder Nederland)
Herkomst2020 (%)2021 (%)2022 (%)2023 (%)
EU-15, andere ontwikkelde economieën1,61,71,71,7
Nieuwe EU-landen en economieën in transitie2,82,933,9
Noord-Afrika4,44,44,44,4
Oost-Azië1,51,51,51,5
Overig Afrika, overig Azië, overig Latijns Amerika5,86,16,36,8
Suriname en (voormalige) Nederlandse Antillen2,42,52,52,5
Turkije3,13,23,23,3
Onbekend0,30,20,30,3

3.3 Verblijfsduur van de moeder 

Figuur 3.3.1 geeft de relatieve frequentie van de verblijfsduur van de moeder van het kind uitgesplitst naar jaar weer. Het aandeel moeders met een verblijfsduur van 0 tot 5 jaar en 5 tot 10 jaar is door de eerder beschreven stijging van de instroom van migranten licht toegenomen. Hierdoor is het aandeel verblijfsduur langer dan 10 jaar gedaald.

3.3.1 Verblijfsduur moeder
Verblijfsduur moeder2020 (%)2021 (%)2022 (%)2023 (%)
>10jr90,4909088,6
5-10jr4,655,25,7
0-5jr554,85,7

3.4 Ouders in de schuldsanering

Figuur 3.4.1 toont het percentage leerlingen met ouders in de schuldsanering uitgesplitst naar jaar. Het aandeel kinderen met ouders in de schuldsanering is de afgelopen jaren gedaald. Dit is waarschijnlijk het gevolg van dat het economisch de laatste jaren tot aan de coronacrisis steeds beter ging en de werkloosheid steeds verder is gedaald, daarbovenop kan het lang duren voordat dergelijke veranderingen zich manifesteren in de cijfers.

3.4.1 Leerlingen met ouders in de schuldsanering
Leerlingen met ouders in de schuldsanering2020 (%)2021 (%)2022 (%)2023 (%)
0,60,50,50,3

3.5 Gemiddeld opleidingsniveau van moeders op school

Figuur 3.5.1 laat de relatieve frequentie zien van het gemiddelde opleidingsniveau van de moeders op school uitgesplitst naar jaar. Het gemiddelde opleidingsniveau van de moeders op school is de laatste jaren gestegen. Dit is in lijn met de eerdere geconstateerde stijging van het opleidingsniveau van moeders.

3.5.1 Gemiddelde opleidingsniveau van moeders op school
Gemiddelde opleidingsniveau van moeders op school2020 (dichtheid)2021 (dichtheid)2022 (dichtheid)2023 (dichtheid)
00,004020,0003800,00501
0,01076320939334640,004430,000300,00529
0,02152641878669280,00480,000230,000010,00544
0,03228962818003910,005120,000170,000020,00547
0,04305283757338550,005370,000140,000040,00539
0,05381604696673190,005540,000130,000070,00519
0,06457925636007830,005640,000150,000120,00493
0,07534246575342470,005660,00020,00020,00461
0,0861056751467710,005630,00030,000330,00427
0,09686888454011740,005530,000450,000520,00394
0,1076320939334640,00540,000660,000790,00366
0,118395303326810,005250,000970,001160,00344
0,1291585127201570,005090,001370,001660,0033
0,1399217221135030,004960,001880,002290,00326
0,1506849315068490,004890,002510,003040,00331
0,1614481409001960,004910,003260,003890,00348
0,1722113502935420,005060,00410,004820,00374
0,1829745596868880,005380,005020,005780,00409
0,1937377690802350,005880,005970,006720,00452
0,2045009784735810,006550,006910,00760,00499
0,2152641878669280,007390,007810,008370,00548
0,2260273972602740,008340,008610,0090,00597
0,236790606653620,009330,009280,009490,00641
0,2475538160469670,01030,009790,009840,00678
0,2583170254403130,011160,010120,010050,00708
0,269080234833660,011830,010260,010160,00727
0,2798434442270060,012260,010220,01020,00736
0,2906066536203520,012430,010010,01020,00734
0,3013698630136990,012340,009640,010190,00723
0,3121330724070450,012010,009160,010190,00702
0,3228962818003910,011490,008590,010220,00675
0,3336594911937380,010840,007990,010290,00643
0,3444227005870840,010130,007380,010390,00608
0,3551859099804310,009420,006790,010510,00573
0,3659491193737770,008780,006270,010640,00541
0,3767123287671230,008250,005840,010740,00514
0,387475538160470,00790,005530,010780,00492
0,3982387475538160,007740,005350,010730,00477
0,4090019569471620,00780,005310,010550,00469
0,4197651663405090,008080,00540,010230,00466
0,4305283757338550,008580,005610,009780,00469
0,4412915851272020,009280,005890,009230,00475
0,4520547945205480,010170,006210,008640,00483
0,4628180039138940,011240,006530,008030,00491
0,4735812133072410,012480,006810,007480,00499
0,4843444227005870,013840,007040,007040,00507
0,4951076320939330,015290,007240,006750,00514
0,505870841487280,016780,007420,006660,00521
0,5166340508806260,018240,007610,006810,00531
0,5273972602739730,019610,007850,007230,00545
0,5381604696673190,020840,008170,007930,00567
0,5489236790606650,021870,008590,008910,00597
0,5596868884540120,022640,009120,010180,00637
0,5704500978473580,023170,009770,011690,00689
0,5812133072407040,023450,010520,013360,00751
0,5919765166340510,023520,011370,015130,00823
0,6027397260273970,02340,012280,016880,00902
0,6135029354207440,023140,013250,018520,00985
0,624266144814090,022770,014240,019950,0107
0,6350293542074360,022330,015230,021090,01154
0,6457925636007830,021890,01620,021910,01237
0,6565557729941290,021470,017140,02240,01317
0,6673189823874750,021140,018010,02260,01395
0,6780821917808220,020960,018830,022570,01471
0,6888454011741680,020990,019610,022420,01546
0,6996086105675150,02130,020360,022250,01619
0,7103718199608610,0220,021140,022180,01691
0,7211350293542070,023120,021970,022270,0176
0,7318982387475540,024710,022920,022570,01826
0,74266144814090,026760,024020,023080,01887
0,7534246575342460,029230,025260,023770,01944
0,7641878669275930,032010,026620,024580,01999
0,7749510763209390,034960,028050,025430,02055
0,7857142857142860,037890,029460,026230,02117
0,7964774951076320,040550,030770,026870,0219
0,8072407045009780,042740,031880,027280,02278
0,8180039138943250,044250,032710,027370,02384
0,8287671232876710,044930,03320,027130,02511
0,8395303326810180,044720,033320,026570,02656
0,8502935420743640,043620,03310,025730,02815
0,861056751467710,041790,032590,024740,02981
0,8718199608610570,039480,031890,023770,03145
0,8825831702544030,036970,031110,022950,03297
0,8933463796477490,034550,030410,022450,03423
0,9041095890410960,032470,029920,022380,03518
0,9148727984344420,030960,029750,022830,03579
0,9256360078277890,030160,030,023840,03605
0,9363992172211350,030140,030710,025380,03602
0,9471624266144810,030920,03190,027380,0358
0,9579256360078280,03240,033540,029710,0355
0,9686888454011740,03450,035550,032190,03528
0,979452054794520,037060,037830,034660,03527
0,9902152641878670,039960,040250,036940,03563
1,000978473581210,043060,042660,038880,03647
1,011741682974560,046210,044940,040450,03789
1,022504892367910,049340,046950,041680,03995
1,033268101761250,052370,048640,042670,04261
1,04403131115460,055230,049980,043580,04576
1,054794520547950,057890,050990,044560,04925
1,065557729941290,060310,051720,045760,05292
1,076320939334640,062460,052240,047280,05655
1,087084148727980,064320,052630,049150,05996
1,097847358121330,065890,052990,051340,06295
1,108610567514680,067170,05340,053740,06538
1,119373776908020,068150,053940,056250,06716
1,130136986301370,068830,05470,058750,06825
1,140900195694720,069240,055750,061140,06869
1,151663405088060,06940,057140,063420,06856
1,162426614481410,069390,058910,065640,06802
1,173189823874760,069310,061050,067890,06728
1,18395303326810,069260,063490,070270,06651
1,194716242661450,069370,066110,072860,06586
1,205479452054790,069780,068760,075660,06544
1,216242661448140,070590,071290,078630,06529
1,227005870841490,071860,073540,081640,06544
1,237769080234830,073620,075380,084530,06585
1,248532289628180,075850,076760,087130,06647
1,259295499021530,078450,077660,089270,06724
1,270058708414870,081320,078140,090860,06808
1,280821917808220,084340,078340,091890,06895
1,291585127201570,087390,078420,092430,06987
1,302348336594910,090370,078590,09270,07085
1,313111545988260,093250,079110,092990,07196
1,32387475538160,095990,080170,093550,07326
1,334637964774950,09860,081930,094640,07482
1,34540117416830,101080,084510,096410,07669
1,356164383561640,103460,087950,098960,07893
1,366927592954990,105740,092240,102240,08153
1,377690802348340,107940,097270,106130,0845
1,388454011741680,110070,102880,11040,08784
1,399217221135030,112130,108840,114780,09152
1,409980430528380,114140,114890,118970,09554
1,420743639921720,116080,120770,122730,09988
1,431506849315070,117960,126220,125820,10454
1,442270058708410,119760,131050,128080,10947
1,453033268101760,121490,135090,129540,11463
1,463796477495110,123130,138310,130280,11995
1,474559686888450,124680,140750,130420,12534
1,48532289628180,126130,142520,130120,13071
1,496086105675150,127480,143720,129570,13595
1,506849315068490,128710,144470,128950,14095
1,517612524461840,129790,144880,128440,14562
1,528375733855190,130710,145060,128190,14987
1,539138943248530,131440,14510,128340,15366
1,549902152641880,131990,145080,128980,15697
1,560665362035220,132380,145070,130120,15975
1,571428571428570,132690,145110,131740,16209
1,582191780821920,133030,145220,133690,16401
1,592954990215260,133550,145380,135750,16555
1,603718199608610,134390,145530,137610,16676
1,614481409001960,135640,14560,138970,16766
1,62524461839530,137370,145470,139570,1683
1,636007827788650,139580,145080,139210,16871
1,6467710371820,142250,144410,137850,16895
1,657534246575340,145320,143480,135580,16906
1,668297455968690,148750,142370,132650,16911
1,679060665362040,152530,141240,129470,16917
1,689823874755380,15670,140270,126540,16932
1,700587084148730,161360,139660,124430,1696
1,711350293542070,166640,139640,123680,17005
1,722113502935420,172680,140430,124780,17068
1,732876712328770,179610,14220,128220,17147
1,743639921722110,187370,145220,134040,1724
1,754403131115460,195780,149610,142120,17346
1,765166340508810,20460,155390,152210,17461
1,775929549902150,213450,162590,163950,17585
1,78669275929550,221950,171120,176840,17721
1,797455968688850,22970,180770,190360,17874
1,808219178082190,236330,191260,203950,18051
1,818982387475540,241580,202180,217070,18263
1,829745596868880,245310,21310,229260,18529
1,840508806262230,247520,223530,24010,18859
1,851272015655580,248390,233060,249260,19266
1,862035225048920,248210,241390,256510,19759
1,872798434442270,247440,248350,261690,20345
1,883561643835620,246650,253930,264690,21023
1,894324853228960,246430,258250,265740,21785
1,905088062622310,247220,261720,265060,22618
1,915851272015660,249340,264660,262930,235
1,9266144814090,252910,267330,259740,24406
1,937377690802350,257880,269910,255930,25307
1,948140900195690,263980,272450,251980,26177
1,958904109589040,270840,274880,248390,26983
1,969667318982390,277980,277020,245640,27711
1,980430528375730,284920,278630,244140,28356
1,991193737769080,291240,279480,244190,28917
2,001956947162430,296610,279360,245980,29401
2,012720156555770,300870,278120,249560,29817
2,023483365949120,303930,275750,254870,30175
2,034246575342470,305920,272270,26160,30483
2,045009784735810,307080,267990,269290,30744
2,055772994129160,307670,263260,277460,30956
2,06653620352250,307940,258520,28560,31114
2,077299412915850,308150,254220,293210,31211
2,08806262230920,308560,250850,299840,31239
2,098825831702540,309360,248810,305150,31198
2,109589041095890,31070,248440,308940,31102
2,120352250489240,312680,249960,311190,30968
2,131115459882580,315330,253440,312090,30821
2,141878669275930,318630,258810,311960,3069
2,152641878669280,322470,265860,311270,30604
2,163405088062620,326760,274290,310540,30588
2,174168297455970,331350,283730,310350,30662
2,184931506849320,336050,293760,311090,30835
2,195694716242660,340710,303940,312990,31109
2,206457925636010,345180,313940,316070,31474
2,217221135029350,349320,32350,320230,31909
2,22798434442270,353010,33240,325210,32389
2,238747553816050,356150,340530,330710,32872
2,249510763209390,358670,347790,33640,33326
2,260273972602740,360540,354170,342020,33718
2,271037181996090,361810,359690,347420,34025
2,281800391389430,362560,36440,352580,3423
2,292563600782780,362960,368370,357550,3433
2,303326810176130,363220,371680,362490,34334
2,314090019569470,363620,374430,367570,34265
2,324853228962820,364490,376670,372910,34155
2,335616438356160,366110,378540,37850,34041
2,346379647749510,368740,380170,384220,33967
2,357142857142860,372570,381730,389910,33977
2,36790606653620,377680,383390,395350,341
2,378669275929550,384080,385380,400350,34349
2,38943248532290,391610,387920,404790,34723
2,400195694716240,400040,391190,408640,35215
2,410958904109590,408990,395290,411930,35804
2,421722113502940,418060,400210,414790,36467
2,432485322896280,426770,405790,417370,37178
2,443248532289630,434720,411670,41980,37912
2,454011741682970,441570,417390,422130,38647
2,464774951076320,447020,422350,424360,39367
2,475538160469670,451090,425890,426360,40062
2,486301369863010,453960,427660,427980,40727
2,497064579256360,45590,427470,429060,41363
2,507827788649710,457270,425420,429520,4198
2,518590998043050,458490,421850,429370,42589
2,52935420743640,459970,417310,428740,43201
2,540117416829750,462070,41250,427880,43823
2,550880626223090,465070,40810,427110,44462
2,561643835616440,46910,404730,426760,45116
2,572407045009780,474130,40280,427140,45777
2,583170254403130,479960,402520,428440,46429
2,593933463796480,486220,403870,430770,4705
2,604696673189820,492370,406630,434110,47616
2,615459882583170,497710,410570,438410,48099
2,626223091976520,501690,415260,443420,48463
2,636986301369860,503850,420540,449020,48698
2,647749510763210,503970,426340,455120,48797
2,658512720156560,502070,432770,461680,48763
2,66927592954990,498420,440,468680,48607
2,680039138943250,493580,448180,476070,48356
2,690802348336590,488250,45740,483770,48041
2,701565557729940,483250,467560,491610,47702
2,712328767123290,479380,478390,499340,47381
2,723091976516630,477310,489390,506630,47119
2,733855185909980,477530,499920,513130,46952
2,744618395303330,480280,509270,51850,46904
2,755381604696670,485610,516680,522380,46992
2,766144814090020,493190,521610,524540,47206
2,776908023483370,502440,523960,524990,47509
2,787671232876710,512780,52380,523720,47863
2,798434442270060,523590,521460,520810,4822
2,80919765166340,534230,51740,516410,48531
2,819960861056750,544060,512190,510680,48752
2,83072407045010,552490,506410,503870,48849
2,841487279843440,558980,500530,496270,48802
2,852250489236790,563070,494920,488180,48601
2,863013698630140,564490,489770,479960,48253
2,873776908023480,563130,48510,471980,47774
2,884540117416830,559110,480820,464570,47188
2,895303326810180,552750,476740,458030,46522
2,906066536203520,544490,47260,452680,45818
2,916829745596870,535120,468220,448560,45106
2,927592954990220,525220,463480,445690,44414
2,938356164383560,515270,458370,444040,43765
2,949119373776910,505550,452970,443520,43176
2,959882583170250,496130,447420,444060,42663
2,97064579256360,486950,441970,445570,42234
2,981409001956950,477830,436850,448010,41892
2,992172211350290,468570,432360,451310,41637
3,002935420743640,459020,428750,455430,41467
3,013698630136990,449160,426270,460330,41374
3,024461839530330,439090,425110,465910,41355
3,035225048923680,429110,425410,472090,41396
3,045988258317030,419630,427330,478750,41487
3,056751467710370,411190,430820,485710,41619
3,067514677103720,404190,435760,49280,41783
3,078277886497060,398960,441990,499830,41974
3,089041095890410,395660,449350,506620,42186
3,099804305283760,394340,45760,512970,42413
3,11056751467710,394860,466510,518660,42653
3,121330724070450,396930,475760,523460,42902
3,13209393346380,400180,484990,527130,43156
3,142857142857140,404150,493770,529440,43412
3,153620352250490,408390,501590,53020,43663
3,164383561643840,412450,507920,529280,43904
3,175146771037180,4160,512210,526630,4413
3,185909980430530,41880,513920,522280,44337
3,196673189823870,420710,512560,516290,44523
3,207436399217220,421770,508280,508920,4469
3,218199608610570,422120,50130,500430,4484
3,228962818003910,421860,492110,491090,44978
3,239726027397260,421060,481350,481130,45108
3,250489236790610,419710,469750,470840,45237
3,261252446183950,417730,458040,460470,45366
3,27201565557730,414940,446790,450320,45494
3,282778864970650,411160,43640,440660,45614
3,293542074363990,40620,427070,431720,45711
3,304305283757340,399940,418770,423690,45768
3,315068493150680,392310,411390,416640,45762
3,325831702544030,383390,40470,410560,4567
3,336594911937380,373310,398570,405330,45467
3,347358121330720,362280,392890,400820,45132
3,358121330724070,35070,387670,396760,44648
3,368884540117420,338910,382990,392940,44001
3,379647749510760,327280,378910,389220,43187
3,390410958904110,316160,375460,385460,42208
3,401174168297460,305910,372540,381530,41076
3,41193737769080,296850,369940,377290,39811
3,422700587084150,289270,367340,372570,38441
3,433463796477490,283360,364390,36720,37015
3,444227005870840,279240,360720,3610,35584
3,454990215264190,276890,356080,353850,34202
3,465753424657530,27620,350350,345710,32921
3,476516634050880,27690,343530,336650,31789
3,487279843444230,278660,335860,326850,30845
3,498043052837570,281040,327740,316660,30121
3,508806262230920,283560,31950,30650,29633
3,519569471624270,285870,311470,296770,29383
3,530332681017610,287710,303850,28780,2936
3,541095890410960,288970,296770,279840,29541
3,551859099804310,289630,290240,273020,29892
3,562622309197650,28980,284230,267340,30372
3,5733855185910,289650,278670,262710,30914
3,584148727984340,289360,273470,258980,31463
3,594911937377690,289060,268560,255940,31962
3,605675146771040,288820,263890,253390,32357
3,616438356164380,288610,259430,251180,32598
3,627201565557730,288280,255160,249180,32645
3,637964774951080,28760,251010,247320,3247
3,648727984344420,28630,246960,245530,32061
3,659491193737770,284190,242990,243720,31422
3,670254403131120,281120,239070,24180,30574
3,681017612524460,277010,235230,239650,29556
3,691780821917810,271850,23150,237110,28414
3,702544031311150,265720,227920,234060,27221
3,71330724070450,258720,224550,230440,26037
3,724070450097850,251050,221440,226240,24914
3,734833659491190,242940,218660,221590,23893
3,745596868884540,234680,216250,21670,22998
3,756360078277890,226570,214220,211840,22241
3,767123287671230,218970,212570,207340,2162
3,777886497064580,21220,211240,203520,21122
3,788649706457930,206620,21010,200650,20728
3,799412915851270,20230,209020,198790,20415
3,810176125244620,199230,207850,19790,20161
3,820939334637960,197310,206520,197880,19952
3,831702544031310,196320,204970,19850,19773
3,842465753424660,196010,203250,199560,19616
3,8532289628180,196110,201470,20080,19476
3,863992172211350,19640,199790,2020,19351
3,87475538160470,196690,198380,202990,19234
3,885518590998040,196880,197340,203630,19118
3,896281800391390,19690,196720,203830,18992
3,907045009784740,196720,196480,203560,18842
3,917808219178080,196280,196490,202790,18653
3,928571428571430,195480,196560,201540,1841
3,939334637964770,194150,196550,199870,18103
3,950097847358120,192130,196390,197830,17729
3,960861056751470,189230,196090,195470,17289
3,971624266144810,185320,195740,192840,16805
3,982387475538160,18030,195470,189960,16302
3,993150684931510,174230,19540,186840,15808
4,003913894324850,167250,19560,183490,15353
4,01467710371820,159630,196050,179910,1496
4,025440313111550,151760,196630,176080,14646
4,036203522504890,144050,197110,171950,14418
4,046966731898240,136930,197220,167490,14271
4,057729941291590,130760,196580,162620,14192
4,068493150684930,12580,194870,15730,1416
4,079256360078280,122240,191930,151470,14149
4,090019569471620,119940,187680,145170,14131
4,100782778864970,118690,182140,138510,14083
4,111545988258320,118230,175480,131670,13993
4,122309197651660,118320,167930,124890,13857
4,133072407045010,118790,159820,118450,13682
4,143835616438360,119540,151480,112670,13478
4,15459882583170,120570,143270,107840,13263
4,165362035225050,121970,13550,104190,13053
4,176125244618390,123830,128430,101890,12868
4,186888454011740,126230,122250,100980,1272
4,197651663405090,129150,117060,101380,12621
4,208414872798430,132470,11290,102910,12579
4,219178082191780,135910,109630,105290,12596
4,229941291585130,139050,107090,108120,12679
4,240704500978470,141470,105130,110950,12821
4,251467710371820,142830,103620,113410,1302
4,262230919765170,142950,102470,115220,13271
4,272994129158510,141810,101610,116170,13567
4,283757338551860,139580,101070,116210,13895
4,294520547945210,136610,10090,115420,14239
4,305283757338550,133330,101190,114020,14579
4,31604696673190,130190,102020,11230,1489
4,326810176125240,127570,103460,110610,15149
4,337573385518590,125720,105540,109260,15331
4,348336594911940,124720,108260,108510,15415
4,359099804305280,124460,111470,108450,15376
4,369863013698630,124680,114940,109060,15213
4,380626223091980,124990,118420,110060,14928
4,391389432485320,125040,121590,11110,14531
4,402152641878670,124560,124160,111770,14037
4,412915851272020,123430,125820,111720,13465
4,423679060665360,12160,126340,110670,12842
4,434442270058710,119160,12560,108470,12192
4,445205479452050,116220,123560,105110,11542
4,45596868884540,112910,120290,10070,10914
4,466731898238750,109320,115990,095480,10326
4,477495107632090,105490,110890,089740,09788
4,488258317025440,101420,105260,083810,09307
4,499021526418790,097070,099410,0780,08875
4,509784735812130,092420,093590,072590,08478
4,520547945205480,087440,087990,06780,08102
4,531311154598830,082170,082720,063680,07731
4,542074363992170,076690,077870,060230,07356
4,552837573385520,07110,073480,057370,0697
4,563600782778860,065480,069560,055010,06573
4,574363992172210,059910,06610,053030,06173
4,585127201565560,054470,063060,051340,0578
4,59589041095890,049220,060390,049910,0541
4,606653620352250,044220,058050,048740,05082
4,61741682974560,039510,055980,047880,04815
4,628180039138940,035180,054160,047380,04634
4,638943248532290,03130,052580,047310,04545
4,649706457925640,027960,05130,047710,04555
4,660469667318980,025270,050360,048580,04666
4,671232876712330,023350,049860,049830,04874
4,681996086105680,02220,04990,051350,05168
4,692759295499020,021840,050530,053050,05534
4,703522504892370,022240,051780,054840,05953
4,714285714285710,023350,053610,056720,06405
4,725048923679060,02510,055960,058690,06869
4,735812133072410,027380,058660,060830,07328
4,746575342465750,03010,061570,063180,07766
4,75733855185910,033150,064480,065780,08169
4,768101761252450,036430,067250,06860,08534
4,778864970645790,039830,069710,071530,08858
4,789628180039140,043250,071760,074420,09141
4,800391389432480,046580,073380,077040,09384
4,811154598825830,049680,074570,079120,09581
4,821917808219180,052420,075380,08050,09729
4,832681017612520,054690,075850,081110,09818
4,843444227005870,05640,076010,0810,09837
4,854207436399220,057490,075940,080290,09774
4,864970645792560,057930,075680,079190,09618
4,875733855185910,057760,075290,077950,09365
4,886497064579260,057040,074850,07680,09011
4,89726027397260,055880,074430,075890,08562
4,908023483365950,05440,07410,07530,08044
4,91878669275930,052750,073910,074970,07481
4,929549902152640,051070,07390,074760,06901
4,940313111545990,049470,074010,074430,06334
4,951076320939330,048070,074130,07370,05808
4,961839530332680,046950,074130,072290,05345
4,972602739726030,046120,073860,070080,04961
4,983365949119370,045580,073180,067070,04665
4,994129158512720,04530,071980,063380,0446
5,004892367906070,045220,070250,059220,04342
5,015655577299410,045260,0680,054880,04301
5,026418786692760,045340,065350,050670,04333
5,037181996086110,045370,062440,046870,0442
5,047945205479450,045230,059450,043710,04554
5,05870841487280,044870,056540,041320,04728
5,069471624266140,04420,053850,03980,04936
5,080234833659490,043210,051490,039140,05172
5,090998043052840,041910,049450,03930,05431
5,101761252446180,040320,047740,040210,05704
5,112524461839530,038550,046320,041740,05981
5,123287671232880,03670,045150,043710,06248
5,134050880626220,034890,04420,045940,06491
5,144814090019570,03320,043450,048240,06694
5,155577299412920,031680,04290,050380,0684
5,166340508806260,030330,042540,052150,06915
5,177103718199610,029160,042370,053330,06915
5,187866927592950,028120,042380,053770,0684
5,19863013698630,027170,042570,053370,06693
5,209393346379650,026270,042910,052110,06481
5,220156555772990,025420,043370,050070,06215
5,230919765166340,024630,043910,04740,05908
5,241682974559690,023940,044450,044310,05572
5,252446183953030,023430,044940,041090,0522
5,263209393346380,023120,045280,0380,04862
5,273972602739730,023040,045430,035250,04509
5,284735812133070,023170,045330,032960,04166
5,295499021526420,023490,044950,031170,03841
5,306262230919760,023920,044320,029860,03535
5,317025440313110,024380,043480,028930,03249
5,327788649706460,024780,042490,028210,02982
5,33855185909980,025020,041440,027570,02733
5,349315068493150,025020,040370,026850,02499
5,36007827788650,024730,039320,025940,02278
5,370841487279840,02410,038270,024760,02067
5,381604696673190,023130,037180,023320,01865
5,392367906066540,021840,0360,021640,01672
5,403131115459880,020280,034680,019770,01489
5,413894324853230,018570,033210,017820,01317
5,424657534246570,01680,031570,015860,01161
5,435420743639920,015060,029820,013930,01026
5,446183953033270,013430,0280,012090,00915
5,456947162426610,011950,026170,010350,0083
5,467710371819960,010660,024380,008740,00773
5,478473581213310,009550,022660,007270,00743
5,489236790606650,008630,021030,005930,00737
5,50,007860,019460,004750,00751

3.6 Imputatie van de onderwijsscore

Als niet alle omgevingskenmerken van leerlingen bekend zijn, dan kunnen we niet direct een onderwijsscore vaststellen. In deze gevallen wordt de onderwijsscore geïmputeerd. Figuur 3.6.1 toont voor de geïmputeerde onderwijsscores de methode van imputatie uitgesplitst naar jaar als percentage van het totaal aantal leerlingen. De methode van imputatie hangt af van welke gegevens ontbreken. Voorgaande jaren was ongeveer zeven procent van de onderwijsscores geïmputeerd. Dit jaar is dit iets toegenomen naar ongeveer acht procent van de onderwijsscores. Deze toename is deels te verklaren doordat er meer kinderen zijn waarvan beide ouders onbekend zijn. Dit wordt met name veroorzaakt doordat de peildata van de registerbestanden die het CBS gebruikt om de koppeling te kunnen maken tussen de leerling en de ouder verder uit elkaar zijn komen te liggen.

3.6.1 Methode van imputatie onderwijsscores
Methode van imputatie onderwijsscores2020 (%)2021 (%)2022 (%)2023 (%)
Score kind geïmputeerd, want moeder is onbekend2,52,62,52
Score kind geïmputeerd, want vader is onbekend55,253,751,944,2
Score kind geïmputeerd, want NOAT 2-kind niet in BRP1,81,51,81,9
Score kind geïmputeerd, want NOAT 1-kind niet in BRP1,81,31,21,4
Score kind geïmputeerd, want beide ouders zijn onbekend8,910,212,621,7
Score kind geïmputeerd, want kind in COA- of IND-bestand29,830,83028,9

3.7 Percentage geïmputeerde onderwijsscores per school

Figuur 3.7.1 laat de relatieve frequentie van het percentage geïmputeerde onderwijsscores per school uitgesplitst naar jaar zien. Het percentage geïmputeerde scores per school is in 2023 gestegen ten opzichte van de voorgaande jaren. Er is een lichte toename van het aandeel scholen waarbij meer dan 20% van de onderwijsscores wordt geïmputeerd. Dit komt enerzijds door een stijging van het aantal leerlingen die zijn geregistreerd als asielzoeker en/of een verblijfsvergunning hebben gekregen, en anderzijds door een stijging van het aantal leerlingen waarvan beide ouders onbekend zijn. Dit wordt veroorzaakt door de verschuiving van het peilmoment en de instroom van leerlingen uit Oekraïne.

3.7.1 Percentage geïmputeerde onderwijsscores per school
Percentage geïmputeerde onderwijsscores per school2020 (%)2021 (%)2022 (%)2023 (%)
20% of meer77,27,49,5
10 tot 20%14,114,214,414,9
5 tot 10%23,723,724,125,3
2,5 tot 5%25,32525,825,1
1 tot 2,5%17,918,11716
minder dan 1%5,55,65,54,5
0%6,46,25,74,7
 

3.8 Asielstatus

Voor leerlingen die zijn geregistreerd als asielzoeker en/of een verblijfsvergunning3) hebben gekregen (hierna: asielleerlingen) zijn de omgevingskenmerken vaak onbekend. Omdat hier het risico op onderwijsachterstand groot is, wordt voor al deze leerlingen een vaste onderwijsscore gebruikt: het gemiddelde van de scores van de 15% laagst scorende leerlingen. Asielleerlingen dragen hierdoor sterk bij aan hoge achterstandsscores. 

Figuur 3.8.1 laat zien dat het aandeel asielleerlingen afgelopen jaren is toegenomen. Dit is in lijn met een instroom van leerlingen vanuit met name Syrië.