SDG 4 Kwaliteitsonderwijs

SDG 4 gaat over de zorg dat mensen de kennis en vaardigheden hebben om te kunnen werken en om mee te kunnen doen in de maatschappij. Goed en toegankelijk onderwijs is voor iedereen belangrijk, in alle leeftijden en alle levensfasen, van de voorbereiding op onderwijs en basisschool tot ‘leven lang ontwikkelen’.

• De vacaturegraad in het onderwijs stijgt niet langer.
• Vergeleken met de andere EU-landen neemt een groot deel van de volwassenen deel aan onderwijs.
• Nederland heeft het grootste aandeel inwoners van de EU-27 met ten minste een basisniveau aan digitale vaardigheden.

Het dashboard en de indicatoren

Uitleg dashboard, kleuren en noten

Onderwijs is noodzakelijk voor de brede welvaart van de huidige inwoners van Nederland en voor de volgende generatie. Toegankelijke scholing voor iedereen is van belang, van kinderopvang en basisonderwijs tot beroeps- en universitair onderwijs en ‘leven lang ontwikkelen’. Onderwijs in de context van deze SDG betreft dan ook zowel het basis-, voortgezet- en vervolgonderwijs (mbo, hbo en wo) als het verder ontwikkelen door het volgen van trainingen of cursussen.

Middelen en mogelijkheden betreffen investeringen in onderwijs en de infrastructuur, menskracht en betaalbaarheid van onderwijs. In 2024 gaf de overheid 5,1 procent van het bruto binnenlands product uit aan onderwijs. Vergeleken met andere landen binnen de EU was dit aandeel in 2023 niet groot maar ook niet klein. Beloning van werknemers vormt een substantieel onderdeel van de overheidsuitgaven aan onderwijs. Het aantal gewerkte uren in het onderwijs per inwoner neemt toe. Menskracht is nodig voor het geven van onderwijs en het overdragen van kennis. Vanuit dat oogpunt is de toename van het aantal gewerkte uren in het onderwijs positief. In 2025 lag dit op gemiddeld 48,3 uur per inwoner, aan het begin van de trendperiode (2018) was dit 44,3 uur.

De vacaturegraad in het onderwijs is hoog voor Nederland vergeleken met eerdere jaren en wijst op een tekort aan personeel. De vacaturegraad in het onderwijs loopt niet langer op. Sinds 2014 nam de vacaturegraad in het onderwijs vrijwel voortdurend toe, tot 21 vacatures per duizend banen in 2023. In 2025 is de vacaturegraad afgenomen tot 16 vacatures per duizend banen. Nederland hoorde in 2024 wel bij de landen met de meeste vacatures in het onderwijs per duizend banen vergeleken met andere EU-landen (21^e van de 26 landen).

Gebruik heeft betrekking op voorbereiding op het onderwijs en de deelname aan het onderwijs. Meer dan 96 procent van de kinderen in de leeftijdsgroep vanaf vier jaar tot het begin van de leerplicht (met ingang van de vijfde verjaardag), nam in 2024 al deel aan onderwijs. Jongeren van 18 tot 25 jaar die het onderwijs zonder startkwalificatie hebben verlaten, worden internationaal gerekend tot de groep voortijdige schoolverlaters. In 2025 behoorde ruim 7 procent van de jongeren van 18 tot 25 jaar tot deze groep. Dit aandeel daalde tussen 2013 en 2020. In de jaren daarna was sprake van een toename. Het percentage van de volwassen bevolking (van 25 tot 75 jaar) dat een opleiding of cursus volgt (‘leven lang ontwikkelen’), is vergeleken met andere EU-landen hoog. In 2025 ging het om meer dan 23 procent van de volwassen bevolking.

Uitkomsten betreffen het behaalde onderwijsniveau en het niveau van specifieke vaardigheden. Om goed mee te komen in de maatschappij is een startkwalificatie belangrijk. Ongeveer een kwart (ruim 25 procent) van de bevolking van 15 tot 75 jaar heeft geen startkwalificatie in 2025. In een hoogwaardige kenniseconomie zijn mensen nodig met allerlei soorten kennis en vaardigheden. Het gaat om de balans. Het aandeel van de bevolking van 15 tot 75 jaar met een hbo- of wo-diploma nam toe, tot ruim 38 procent in 2025. Het onderwijsniveau van de jongere generatie (25 tot 35 jaar) is hoger dan dat van een oudere generatie (65 tot 75 jaar). Dit aandeel is groot vergeleken met andere EU-landen. De groep met een havo-, vwo- of mbo-2-4-diploma nam daarentegen af tot iets meer dan 36 procent van de 15- tot 75-jarigen in 2025. Vergeleken met andere EU-landen is dit aandeel juist klein.

Niet eerder sinds de eerste meting in 2003 daalden de rekenvaardigheden in Nederland zo sterk als tussen 2018 en 2022. Omdat ook in andere EU-landen de rekenprestaties van 15-jarigen afnamen, scoren Nederlandse leerlingen nog steeds hoger dan veel van hun leeftijdsgenoten in de EU. De scores op leesvaardigheid dalen al sinds 2012 en zijn verder afgenomen in 2022. Nederlandse leerlingen behoren bij leesvaardigheden tot de onderste groep van de EU. De meest recente cijfers komen uit 2022 en zijn onderdeel van het PISA-onderzoek dat iedere vier jaar in de OESO-landen wordt gedaan.

In Nederland hebben relatief veel mensen de mogelijkheden benut om digitale vaardigheden te ontwikkelen. Bijna 84 procent van de inwoners in de leeftijd van 16 tot 75 jaar heeft ten minste digitale vaardigheden op basisniveau. Op dit punt ging Nederland in 2025 aan kop in de EU. Digitale vaardigheden worden steeds belangrijker om maatschappelijk en economisch te kunnen participeren. Voor jongere generaties zijn digitale vaardigheden onderdeel van het onderwijs en de thuissituatie. Ouderen hebben digitale vaardigheden vooral ontwikkeld en onderhouden door zelf te leren.

Beleving heeft betrekking op hoe mensen onderwijs en opleidingskansen ervaren. Het aandeel van de volwassen bevolking dat tevreden is met de opleidingskansen neemt trendmatig toe, tot 84 procent in 2025. Vergeleken met andere Europese landen scoort Nederland niet hoog of laag.