Bijna 4,4 duizend mensen overleden aan COVID-19 in januari

© Hollandse Hoogte / Robin Utrecht
In januari 2021 stierven <span class="nowrap">4 387</span> mensen aan COVID-19, de ziekte veroorzaakt door het nieuwe coronavirus. Dat is het hoogste aantal per maand sinds mei vorig jaar. Het totaal aantal coronadoden van maart 2020 tot en met januari 2021 komt daarmee volgens de voorlopige cijfers op <span class="nowrap">24 484</span>. Van hen overleden <span class="nowrap">21 727</span> mensen aan vastgestelde COVID-19 en <span class="nowrap">2 757</span> aan vermoedelijke COVID-19. Bijna 6 op de 10 van de aan corona overleden mensen kregen Wlz-zorg. Dit blijkt uit voorlopige cijfers over doodsoorzaken die het CBS vandaag publiceert.

Overledenen aan COVID-19*
JaarMaandVastgestelde COVID-19 Vermoedelijke COVID-19
2020maart1716494
2020april48671505
2020mei1111213
2020juni19472
2020juli6725
2020augustus13335
2020september29735
2020oktober2042125
2020november313286
2020december386484
2021januari430483
* voorlopige cijfers

Het CBS publiceert wekelijks over het aantal overledenen, gebaseerd op sterfteberichten die het CBS dagelijks binnenkrijgt van gemeenten. Die sterfteberichten bevatten geen informatie over de doodsoorzaken. De cijfers over doodsoorzaken zijn gebaseerd op de doodsoorzaakverklaringen van een arts. Het CBS ontvangt deze verklaringen via de gemeente waar iemand is overleden. De cijfers die vandaag worden gepresenteerd zijn gebaseerd op 98,0 procent van alle doodsoorzakenverklaringen in 2020 en op 96,1 procent van die in januari 2021. Voor meer informatie: Hoe het CBS de doodsoorzakenstatistiek samenstelt in coronatijd. De huidige cijfers zijn voorlopig. Het CBS publiceert later een breder overzicht van de doodsoorzaken van alle overledenen in 2020.

Ruim 2,5 duizend Wlz-gebruikers in januari overleden aan COVID-19

In januari 2021 overleden 2 535 gebruikers van langdurige zorg vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz) aan COVID-19, ruim 200 meer dan in december. Van de 24 484 mensen die sinds maart vorig jaar stierven aan vastgestelde of vermoedelijke COVID-19 ontving 58 procent (14 190 mensen) zorg vanuit de Wlz, zoals zorg in een verpleeghuis. 

Met 36 procent van de sterfgevallen was COVID-19 ook in januari een van de belangrijkste doodsoorzaken van Wlz-zorgebruikers; in december was dat met 33 procent iets lager. In de overige bevolking steeg dit aandeel van 16 procent in december naar 18 procent in januari.

Sterfte aan COVID-19 per week*
JaarWeek Wlz-gebruikers (% van totale sterfte per week) Overige bevolking (% van totale sterfte per week)
20201000
20201111
2020121111
2020132828
2020144532
2020155228
2020164920
2020174217
2020183211
202019267
202020176
202021144
202022103
20202372
20202441
20202531
20202621
20202721
20202820
20202910
20203010
20203111
20203221
20203331
20203431
20203521
20203621
20203721
20203851
20203983
202040104
202041146
2020422010
2020432514
2020443217
2020453618
2020463016
2020472715
2020482714
2020492513
2020502813
2020513516
2020524020
2020533921
202113820
202123719
202133817
202143215
*voorlopige cijfers

Daling in laatste weken januari

In de tweede golf van de coronapandemie steeg het aantal overledenen per week aan COVID-19 gestaag, van 139 in week 39, tot 1 172 in week 53 (28 december 2020 tot en met 3 januari 2021). In die week had 29 procent van de overlijdens COVID-19 als oorzaak. Hierna nam het wekelijkse aantal sterfgevallen aan COVID-19 af, tot 806 in de laatste week van januari (22 procent van alle sterfgevallen die week).

Overledenen per week*
JaarWeekOverige doodsoorzakenCOVID-19
2020100
2020233660
2020331570
2020430460
2020531630
2020631940
2020731990
2020829590
2020930980
20201031015
202011318435
2020123203412
20201332081251
20201431651920
20201530051976
20201628421465
20201728131094
2020182713666
2020192552434
2020202495282
2020212554217
2020222580149
2020232576106
202024262666
202025264649
202026262734
202027260732
202028259425
20202925208
202030265518
202031264622
202032261228
202033315752
202034280748
202035270231
202036266327
202037271029
202038265466
2020392753139
2020402804194
2020412751269
2020422786434
2020432807642
2020442827852
2020452698891
2020462800775
2020472665664
2020482753648
2020492908611
2020502914692
2020512960936
20205227391111
20205329161172
2021130191127
2021228391012
202132905962
202142924806
*voorlopige cijfers

Geleidelijke daling sterfte aan andere doodsoorzaken

De voorlopige cijfers van november 2020 tot en met januari 2021 tonen dat de sterfte aan enkele veelvoorkomende doodsoorzaken stabiel is. De hogere sterfte aan de ziekten van de ademhalingsorganen, ziekten aan psychische stoornissen of ziekten van het zenuwstelsel (zoals dementie) in de winterperiode (een ‘seizoenspiek’) is nu niet zichtbaar. Dit geldt ook in mindere mate voor de sterfte aan hart- en vaatziekten.

Overledenen naar groepen doodsoorzaken
JaarMaandNieuwvormingenHart- en vaatziektenPsychische stoornissen en ziekten van het zenuwstelsel Ziekten van de ademhalingsorganenNiet-natuurlijke doodsoorzakenCOVID-19
2015januari4113405720141727676
2015februari3474359717441633629
2015maart3877380417671508597
2015april3813335315291076577
2015mei371532611470923569
2015juni369629181401790571
2015juli389429381498839587
2015augustus382727991464685595
2015september382329011447727572
2015oktober395632221544902650
2015november376831251506906603
2015december383434041625965627
2016januari4064369718511331685
2016februari3780341317531350632
2016maart4072365718441345712
2016april3854318416151043625
2016mei389332461677912619
2016juni376829001507740587
2016juli384129541594813637
2016augustus379228181587740600
2016september397228211551677584
2016oktober405932381616795680
2016november391932031731900644
2016december3962351620231338709
2017januari4054407523692129773
2017februari3659349119571735660
2017maart3945341917681209685
2017april376331201601905617
2017mei391332191696966618
2017juni382827251542824612
2017juli397627151608731671
2017augustus388527611569698622
2017september385528021579763608
2017oktober383630411640910611
2017november381631801696942728
2017december4026360520031153766
2018januari4101380522341670768
2018februari3721360121492059744
2018maart4215386924662421757
2018april3760302916651141688
2018mei385529751572863695
2018juni377827331537785646
2018juli383728331771835750
2018augustus388127461848710644
2018september371026521658715692
2018oktober399030161660832767
2018november390030901645868712
2018december3909344617851145768
2019januari4105351120121335780
2019februari3671310918801412716
2019maart4091342319401428728
2019april3825315417751129702
2019mei391530581771994674
2019juni378927891640838683
2019juli402130801736779735
2019augustus395926971748800686
2019september371127281650690682
2019oktober390632561701960745
2019november3990333718671000717
2019december4007339918311259826
2020*januari4129358419321362803
2020*februari3818326717391236742
2020*maart41163404200513677832210
2020*april3859299418589487676372
2020*mei3693282314696697121324
2020*juni383327831381622707266
2020*juli40212694154066470992
2020*augustus400528561789809792168
2020*september380227591578640739332
2020*oktober3990317616237287232167
2020*november3782295615176697173218
2020*december3951326316147918453948
2021*januari3869317616128047934387
*voorlopige cijfers

Informatiebronnen CBS en RIVM

Op basis van GGD-meldingen rapporteerde het RIVM in de tweede golf in 2020 (week 39 in 2020 tot en met week 4 in 2021, 21 september 2020 tot en met 31 januari 2021) 7 957 mensen die overleden aan COVID-19. Het CBS registreerde in dezelfde periode op basis van doodsoorzaakverklaringen 13 538 mensen die overleden aan vastgestelde COVID-19. Tevens zijn er 399 overledenen met vermoedelijke COVID-19 als de onderliggende doodsoorzaak. Bij elkaar zijn dat 13 879 COVID-overlijdens. 

Dat de cijfers van het CBS en het RIVM verschillen heeft meerdere mogelijke oorzaken. Ten eerste, er kunnen overledenen zijn bij wie de arts op basis van het klinisch beeld COVID-19 aangaf als doodsoorzaak, zonder dat dit door een laboratoriumtest is bevestigd. Die overledenen ontbreken dan in de RIVM-cijfers. Ten tweede, overledenen bij wie COVID-19 was vastgesteld (ook met een positieve laboratoriumtest) zijn mogelijk niet (direct) gemeld bij de GGD (ook omdat er geen meldingsplicht geldt voor overlijden aan COVID-19), daardoor ontbreken deze in de cijfers van het RIVM. De gemelde COVID-19-sterfte in RIVM-rapportages over eerdere periodes kan nog regelmatig veranderen door nagekomen meldingen. Het CBS actualiseert de cijfers over doodsoorzaken als de nog ontbrekende verklaringen ook verwerkt zijn.