Huishoudens dragen meest bij aan economische groei 2018

De Nederlandse economie, afgemeten aan het bbp, groeide in 2018 met 2,7 procent. Dat is wat minder sterk dan in 2017, toen de hoogste groei sinds de crisis werd gerealiseerd. Net als in voorgaande jaren was de economische groei in 2018 grotendeels toe te schrijven aan de toegenomen werkgelegenheid. Huishoudens droegen het meeste bij aan de economische groei in 2018. Dit meldt het CBS in het jaaroverzicht van de Nederlandse economie.

Het aantal gewerkte uren groeide met 2,4 procent. Hiermee leverde de toename van de werkgelegenheid de op een na grootste bijdrage aan de economische groei van deze eeuw. In 2016 en 2017 was de toenemende werkgelegenheid ook al de motor van de Nederlandse economie. De arbeidsproductiviteit (bbp per gewerkt uur) groeide met 0,3 procent. Sinds 2014 is de groei van de arbeidsproductiviteit gemiddeld lager dan in de periode voor de crisis.

Economische groei opgesplitst in gewerkte uren en arbeidsproductiviteit
 Arbeidsproductiviteit (%-verandering)Aantal gewerkte uren (%-verandering)
20003,30,9
200111,3
20020,7-0,5
20031,3-1,1
20041,70,3
20052,4-0,3
20061,51,9
20070,92,9
20080,61,6
2009-2,2-1,4
20102,1-0,7
20110,60,9
2012-0,1-0,9
20130,8-0,9
20140,80,7
201511
20160,22
20170,91,9
20180,32,4

Meer mensen aan het werk dan ooit

Vorig jaar was voor de arbeidsmarkt opnieuw een jaar van records. Niet alleen het aantal gewerkte uren steeg tot recordhoogte, ook het aantal banen nam flink toe tot een nieuwe recordstand van 10,4 miljoen. Er waren ook meer mensen aan het werk dan ooit.

Verder lag het aantal openstaande vacatures met 248 duizend hoger dan het recordaantal vacatures in 2008. De werkloosheid daalde tot de laagste stand na 2008 en kwam uit op gemiddeld 350 duizend. Door het oplopen van de vacatures en afnemen van de werkloosheid, is de spanning op de arbeidsmarkt in het laatste kwartaal van 2018 verder opgelopen naar een nieuw hoogtepunt. Het vorige lag kort voor het begin van de crisis, toen er gemiddeld 79 vacatures waren per 100 werklozen. In het vierde kwartaal van 2018 waren dat er 80.

Beschikbaar inkomen groeit bijna net zo hard als bbp

Het netto reëel beschikbaar inkomen van huishoudens is in 2018 met 2,6 procent gestegen. Huishoudens behaalden vooral meer inkomsten uit arbeid. Ook dat heeft grotendeels te maken met de toegenomen werkgelegenheid. De reële loonstijging is al jaren gematigd. De groei van het netto reëel beschikbaar inkomen was bijna net zo groot als de groei van het bbp van 2,7 procent.

De inkomensgroei is voor het vijfde jaar op rij positief en bovendien de grootste groei van het netto reëel beschikbaar inkomen van huishoudens na 2001. Toen groeide het beschikbare inkomen met 6,4 procent. Sinds 2014 loopt de groei van het beschikbaar inkomen per hoofd van de bevolking redelijk gelijk op met die van het bbp. Alleen in 2017 bleef de groei van het beschikbaar inkomen duidelijk achter bij de bbp-groei.

Bbp en netto reëel beschikbaar inkomen per hoofd
 Bbp (constante prijzen 2015) (2000=100)Netto reëel beschikbaar inkomen (2000=100)
2000100100
2001101,6105,6
2002101,1104,3
2003100,8102,3
2004102,5102,2
2005104,3101,4
2006107,7102,7
2007111,6104,5
2008113,6105,2
2009108,8105,7
2010109,7105
2011110,9105,1
2012109,4104,4
2013108,9103
2014110104,4
2015111,7105,8
2016113,5107,3
2017116,1107,8
2018118,5109,9

Groei leunde sterk op binnenlandse bestedingen

Het hogere huishoudinkomen vertaalde zich ook in een hogere consumptie. Deze leverde in 2018 van alle bestedingscategorieën de grootste bijdrage aan de economische groei. Naast de consumptie leverden ook de investeringen in vaste activa een grotere bijdrage aan de groei dan het handelssaldo. In voorgaande jaren was de buitenlandse handel de motor van de economie.

Naar een bbp-groei van 2,7 procent in 20181)
 Groeibijdrage (groeibijdrage in procentpunt)Groei (groeibijdrage in procentpunt)
Invoer goederen en diensten-2,0-2,0
Consumptie overheid+0,4-1,6
Uitvoer Nederlands product+0,5-1,1
Uitvoer diensten+0,8-0,3
Wederuitvoer goederen+0,90,6
Investeringen totaal+1,01,6
Consumptie huishoudens+1,12,7
1) Geordend van meest negatieve naar meest positieve bijdrage

Conjunctuurbeeld minder positief

De Nederlandse economie verkeerde ook in 2018 volgens de CBS-Conjunctuurklok in hoogconjunctuur. De hoogconjunctuur bereikte in augustus een hoogtepunt. Daarna is het conjunctuurbeeld zeven maanden achter elkaar minder positief geworden.

Een van de indicatoren uit de Conjunctuurklok die de afgelopen maanden het meest verslechterd is, is het consumentenvertrouwen. Dat geeft de opvatting van consumenten weer over de gehele economie en hun eigen financiële situatie. Het sentiment onder consumenten loopt vaak voor op de economie. Een negatief consumentenvertrouwen hoeft echter niet altijd te betekenen dat de conjunctuur gaat verslechteren.

Het vertrouwen van consumenten bereikte in april 2018 met 25 een piek. Daarna is het gedaald en in februari 2019 waren consumenten voor het eerst in ongeveer drie jaar negatief: er waren meer pessimisten dan optimisten. In maart 2019 verslechterde de stemming verder. In 2007 was het dalen van het consumentenvertrouwen een van de eerste signalen van de naderende crisis. 

Conjunctuurbeeld en consumentenvertrouwen (seizoengecorrigeerd)
   Conjunctuurklokindicator (Afwijking van de langetermijntrend (=0), gemiddelde van de deelvragen)Consumentenvertrouwen (Afwijking van de langetermijntrend (=0), gemiddelde van de deelvragen)
2000januari1,0536
2000februari1,1735
2000maart1,2435
2000april1,3136
2000mei1,3734
2000juni1,3834
2000juli1,3832
2000augustus1,3631
2000september1,3530
2000oktober1,3432
2000november1,3230
2000december1,3031
2001januari1,2626
2001februari1,2120
2001maart1,1214
2001april1,046
2001mei0,955
2001juni0,881
2001juli0,830
2001augustus0,77-3
2001september0,70-4
2001oktober0,64-3
2001november0,56-4
2001december0,49-1
2002januari0,442
2002februari0,384
2002maart0,341
2002april0,32-4
2002mei0,25-9
2002juni0,19-15
2002juli0,12-20
2002augustus0,00-25
2002september-0,08-30
2002oktober-0,14-31
2002november-0,24-28
2002december-0,31-25
2003januari-0,39-29
2003februari-0,52-32
2003maart-0,65-34
2003april-0,75-35
2003mei-0,89-34
2003juni-0,99-34
2003juli-1,05-36
2003augustus-1,13-33
2003september-1,16-33
2003oktober-1,15-32
2003november-1,15-27
2003december-1,12-25
2004januari-1,07-27
2004februari-1,04-20
2004maart-1,00-19
2004april-0,97-20
2004mei-0,94-22
2004juni-0,92-22
2004juli-0,88-18
2004augustus-0,85-16
2004september-0,83-17
2004oktober-0,83-20
2004november-0,86-21
2004december-0,89-25
2005januari-0,93-24
2005februari-0,95-19
2005maart-0,93-15
2005april-0,92-11
2005mei-0,89-14
2005juni-0,87-20
2005juli-0,86-22
2005augustus-0,84-25
2005september-0,81-26
2005oktober-0,78-22
2005november-0,71-15
2005december-0,64-10
2006januari-0,57-7
2006februari-0,44-6
2006maart-0,32-3
2006april-0,211
2006mei-0,054
2006juni0,0911
2006juli0,1812
2006augustus0,3311
2006september0,4213
2006oktober0,4714
2006november0,5714
2006december0,6316
2007januari0,6619
2007februari0,7520
2007maart0,8320
2007april0,8820
2007mei1,0021
2007juni1,1125
2007juli1,1723
2007augustus1,2722
2007september1,3310
2007oktober1,354
2007november1,421
2007december1,472
2008januari1,511
2008februari1,56-4
2008maart1,59-5
2008april1,58-7
2008mei1,57-12
2008juni1,53-16
2008juli1,46-26
2008augustus1,37-28
2008september1,28-25
2008oktober1,17-25
2008november0,99-26
2008december0,82-26
2009januari0,41-27
2009februari0,14-28
2009maart-0,08-30
2009april-0,26-26
2009mei-0,49-22
2009juni-0,62-19
2009juli-0,67-19
2009augustus-0,75-14
2009september-0,76-12
2009oktober-0,70-14
2009november-0,69-11
2009december-0,66-7
2010januari-0,60-4
2010februari-0,57-6
2010maart-0,54-6
2010april-0,47-7
2010mei-0,42-9
2010juni-0,37-13
2010juli-0,31-11
2010augustus-0,25-7
2010september-0,18-8
2010oktober-0,11-7
2010november-0,02-3
2010december0,06-7
2011januari0,13-4
2011februari0,220
2011maart0,271
2011april0,31-2
2011mei0,36-4
2011juni0,37-6
2011juli0,35-8
2011augustus0,33-16
2011september0,26-27
2011oktober0,17-34
2011november0,08-35
2011december0,00-36
2012januari-0,05-37
2012februari-0,10-36
2012maart-0,13-36
2012april-0,16-32
2012mei-0,24-34
2012juni-0,30-37
2012juli-0,36-33
2012augustus-0,47-31
2012september-0,55-28
2012oktober-0,62-29
2012november-0,73-33
2012december-0,83-38
2013januari-0,91-37
2013februari-1,03-41
2013maart-1,11-41
2013april-1,18-37
2013mei-1,25-32
2013juni-1,28-33
2013juli-1,28-35
2013augustus-1,28-32
2013september-1,23-31
2013oktober-1,16-26
2013november-1,08-16
2013december-1,01-11
2014januari-0,95-6
2014februari-0,89-2
2014maart-0,861
2014april-0,854
2014mei-0,826
2014juni-0,816
2014juli-0,795
2014augustus-0,772
2014september-0,76-2
2014oktober-0,751
2014november-0,73-2
2014december-0,70-4
2015januari-0,67-2
2015februari-0,61-1
2015maart-0,557
2015april-0,4910
2015mei-0,4311
2015juni-0,3714
2015juli-0,3213
2015augustus-0,2813
2015september-0,2511
2015oktober-0,2512
2015november-0,2314
2015december-0,2213
2016januari-0,2311
2016februari-0,216
2016maart-0,202
2016april-0,186
2016mei-0,147
2016juni-0,1111
2016juli-0,079
2016augustus-0,029
2016september0,0212
2016oktober0,0617
2016november0,1320
2016december0,1821
2017januari0,2321
2017februari0,3022
2017maart0,3524
2017april0,3926
2017mei0,4423
2017juni0,4723
2017juli0,4925
2017augustus0,5526
2017september0,6023
2017oktober0,6423
2017november0,7122
2017december0,7625
2018januari0,8024
2018februari0,8623
2018maart0,8924
2018april0,9025
2018mei0,9423
2018juni0,9523
2018juli0,9423
2018augustus0,9521
2018september0,9419
2018oktober0,9115
2018november0,8913
2018december0,859
'19januari0,811
'19februari0,77-2
'19maart0,73-4

Op donderdag 18 april verschijnt een jaaroverzicht van de arbeidsmarkt in de online publicatie "de arbeidsmarkt in cijfers". 

Relevante links