Huishoudens dragen meest bij aan economische groei 2018

De Nederlandse economie, afgemeten aan het bbp, groeide in 2018 met 2,7 procent. Dat is wat minder sterk dan in 2017, toen de hoogste groei sinds de crisis werd gerealiseerd. Net als in voorgaande jaren was de economische groei in 2018 grotendeels toe te schrijven aan de toegenomen werkgelegenheid. Huishoudens droegen het meeste bij aan de economische groei in 2018. Dit meldt het CBS in het jaaroverzicht van de Nederlandse economie.

Het aantal gewerkte uren groeide met 2,4 procent. Hiermee leverde de toename van de werkgelegenheid de op een na grootste bijdrage aan de economische groei van deze eeuw. In 2016 en 2017 was de toenemende werkgelegenheid ook al de motor van de Nederlandse economie. De arbeidsproductiviteit (bbp per gewerkt uur) groeide met 0,3 procent. Sinds 2014 is de groei van de arbeidsproductiviteit gemiddeld lager dan in de periode voor de crisis.

Economische groei opgesplitst in gewerkte uren en arbeidsproductiviteit (%-verandering)
 ArbeidsproductiviteitAantal gewerkte uren
20003,30,9
200111,3
20020,7-0,5
20031,3-1,1
20041,70,3
20052,4-0,3
20061,51,9
20070,92,9
20080,61,6
2009-2,2-1,4
20102,1-0,7
20110,60,9
2012-0,1-0,9
20130,8-0,9
20140,80,7
201511
20160,22
20170,91,9
20180,32,4

Meer mensen aan het werk dan ooit

Vorig jaar was voor de arbeidsmarkt opnieuw een jaar van records. Niet alleen het aantal gewerkte uren steeg tot recordhoogte, ook het aantal banen nam flink toe tot een nieuwe recordstand van 10,4 miljoen. Er waren ook meer mensen aan het werk dan ooit.

Verder lag het aantal openstaande vacatures met 248 duizend hoger dan het recordaantal vacatures in 2008. De werkloosheid daalde tot de laagste stand na 2008 en kwam uit op gemiddeld 350 duizend. Door het oplopen van de vacatures en afnemen van de werkloosheid, is de spanning op de arbeidsmarkt in het laatste kwartaal van 2018 verder opgelopen naar een nieuw hoogtepunt. Het vorige lag kort voor het begin van de crisis, toen er gemiddeld 79 vacatures waren per 100 werklozen. In het vierde kwartaal van 2018 waren dat er 80.

Beschikbaar inkomen groeit bijna net zo hard als bbp

Het netto reëel beschikbaar inkomen van huishoudens is in 2018 met 2,6 procent gestegen. Huishoudens behaalden vooral meer inkomsten uit arbeid. Ook dat heeft grotendeels te maken met de toegenomen werkgelegenheid. De reële loonstijging is al jaren gematigd. De groei van het netto reëel beschikbaar inkomen was bijna net zo groot als de groei van het bbp van 2,7 procent.

De inkomensgroei is voor het vijfde jaar op rij positief en bovendien de grootste groei van het netto reëel beschikbaar inkomen van huishoudens na 2001. Toen groeide het beschikbare inkomen met 6,4 procent. Sinds 2014 loopt de groei van het beschikbaar inkomen per hoofd van de bevolking redelijk gelijk op met die van het bbp. Alleen in 2017 bleef de groei van het beschikbaar inkomen duidelijk achter bij de bbp-groei.

Bbp en netto reëel beschikbaar inkomen per hoofd (2000=100)
 Bbp (constante prijzen 2015)Netto reëel beschikbaar inkomen
2000100100
2001101,6105,6
2002101,1104,3
2003100,8102,3
2004102,5102,2
2005104,3101,4
2006107,7102,7
2007111,6104,5
2008113,6105,2
2009108,8105,7
2010109,7105
2011110,9105,1
2012109,4104,4
2013108,9103
2014110104,4
2015111,7105,8
2016113,5107,3
2017116,1107,8
2018118,5109,9

Groei leunde sterk op binnenlandse bestedingen

Het hogere huishoudinkomen vertaalde zich ook in een hogere consumptie. Deze leverde in 2018 van alle bestedingscategorieën de grootste bijdrage aan de economische groei. Naast de consumptie leverden ook de investeringen in vaste activa een grotere bijdrage aan de groei dan het handelssaldo. In voorgaande jaren was de buitenlandse handel de motor van de economie.

Naar een bbp-groei van 2,7 procent in 20181) (groeibijdrage in procentpunt)
 GroeibijdrageGroei
Invoer goederen en diensten-2,0-2,0
Consumptie overheid+0,4-1,6
Uitvoer Nederlands product+0,5-1,1
Uitvoer diensten+0,8-0,3
Wederuitvoer goederen+0,90,6
Investeringen totaal+1,01,6
Consumptie huishoudens+1,12,7
1) Geordend van meest negatieve naar meest positieve bijdrage

Conjunctuurbeeld minder positief

De Nederlandse economie verkeerde ook in 2018 volgens de CBS-Conjunctuurklok in hoogconjunctuur. De hoogconjunctuur bereikte in augustus een hoogtepunt. Daarna is het conjunctuurbeeld zeven maanden achter elkaar minder positief geworden.

Een van de indicatoren uit de Conjunctuurklok die de afgelopen maanden het meest verslechterd is, is het consumentenvertrouwen. Dat geeft de opvatting van consumenten weer over de gehele economie en hun eigen financiële situatie. Het sentiment onder consumenten loopt vaak voor op de economie. Een negatief consumentenvertrouwen hoeft echter niet altijd te betekenen dat de conjunctuur gaat verslechteren.

Het vertrouwen van consumenten bereikte in april 2018 met 25 een piek. Daarna is het gedaald en in februari 2019 waren consumenten voor het eerst in ongeveer drie jaar negatief: er waren meer pessimisten dan optimisten. In maart 2019 verslechterde de stemming verder. In 2007 was het dalen van het consumentenvertrouwen een van de eerste signalen van de naderende crisis. 

Conjunctuurbeeld en consumentenvertrouwen (seizoengecorrigeerd) (Afwijking van de langetermijntrend (=0), gemiddelde van de deelvragen)
   ConjunctuurklokindicatorConsumentenvertrouwen
2000januari1,0536
februari1,1735
maart1,2435
april1,3136
mei1,3734
juni1,3834
juli1,3832
augustus1,3631
september1,3530
oktober1,3432
november1,3230
december1,3031
2001januari1,2626
februari1,2120
maart1,1214
april1,046
mei0,955
juni0,881
juli0,830
augustus0,77-3
september0,70-4
oktober0,64-3
november0,56-4
december0,49-1
2002januari0,442
februari0,384
maart0,341
april0,32-4
mei0,25-9
juni0,19-15
juli0,12-20
augustus0,00-25
september-0,08-30
oktober-0,14-31
november-0,24-28
december-0,31-25
2003januari-0,39-29
februari-0,52-32
maart-0,65-34
april-0,75-35
mei-0,89-34
juni-0,99-34
juli-1,05-36
augustus-1,13-33
september-1,16-33
oktober-1,15-32
november-1,15-27
december-1,12-25
2004januari-1,07-27
februari-1,04-20
maart-1,00-19
april-0,97-20
mei-0,94-22
juni-0,92-22
juli-0,88-18
augustus-0,85-16
september-0,83-17
oktober-0,83-20
november-0,86-21
december-0,89-25
2005januari-0,93-24
februari-0,95-19
maart-0,93-15
april-0,92-11
mei-0,89-14
juni-0,87-20
juli-0,86-22
augustus-0,84-25
september-0,81-26
oktober-0,78-22
november-0,71-15
december-0,64-10
2006januari-0,57-7
februari-0,44-6
maart-0,32-3
april-0,211
mei-0,054
juni0,0911
juli0,1812
augustus0,3311
september0,4213
oktober0,4714
november0,5714
december0,6316
2007januari0,6619
februari0,7520
maart0,8320
april0,8820
mei1,0021
juni1,1125
juli1,1723
augustus1,2722
september1,3310
oktober1,354
november1,421
december1,472
2008januari1,511
februari1,56-4
maart1,59-5
april1,58-7
mei1,57-12
juni1,53-16
juli1,46-26
augustus1,37-28
september1,28-25
oktober1,17-25
november0,99-26
december0,82-26
2009januari0,41-27
februari0,14-28
maart-0,08-30
april-0,26-26
mei-0,49-22
juni-0,62-19
juli-0,67-19
augustus-0,75-14
september-0,76-12
oktober-0,70-14
november-0,69-11
december-0,66-7
2010januari-0,60-4
februari-0,57-6
maart-0,54-6
april-0,47-7
mei-0,42-9
juni-0,37-13
juli-0,31-11
augustus-0,25-7
september-0,18-8
oktober-0,11-7
november-0,02-3
december0,06-7
2011januari0,13-4
februari0,220
maart0,271
april0,31-2
mei0,36-4
juni0,37-6
juli0,35-8
augustus0,33-16
september0,26-27
oktober0,17-34
november0,08-35
december0,00-36
2012januari-0,05-37
februari-0,10-36
maart-0,13-36
april-0,16-32
mei-0,24-34
juni-0,30-37
juli-0,36-33
augustus-0,47-31
september-0,55-28
oktober-0,62-29
november-0,73-33
december-0,83-38
2013januari-0,91-37
februari-1,03-41
maart-1,11-41
april-1,18-37
mei-1,25-32
juni-1,28-33
juli-1,28-35
augustus-1,28-32
september-1,23-31
oktober-1,16-26
november-1,08-16
december-1,01-11
2014januari-0,95-6
februari-0,89-2
maart-0,861
april-0,854
mei-0,826
juni-0,816
juli-0,795
augustus-0,772
september-0,76-2
oktober-0,751
november-0,73-2
december-0,70-4
2015januari-0,67-2
februari-0,61-1
maart-0,557
april-0,4910
mei-0,4311
juni-0,3714
juli-0,3213
augustus-0,2813
september-0,2511
oktober-0,2512
november-0,2314
december-0,2213
2016januari-0,2311
februari-0,216
maart-0,202
april-0,186
mei-0,147
juni-0,1111
juli-0,079
augustus-0,029
september0,0212
oktober0,0617
november0,1320
december0,1821
2017januari0,2321
februari0,3022
maart0,3524
april0,3926
mei0,4423
juni0,4723
juli0,4925
augustus0,5526
september0,6023
oktober0,6423
november0,7122
december0,7625
2018januari0,8024
februari0,8623
maart0,8924
april0,9025
mei0,9423
juni0,9523
juli0,9423
augustus0,9521
september0,9419
oktober0,9115
november0,8913
december0,859
'19januari0,811
februari0,77-2
maart0,73-4

Op donderdag 18 april verschijnt een jaaroverzicht van de arbeidsmarkt in de online publicatie "de arbeidsmarkt in cijfers". 

Relevante links