Ondernemersvertrouwen minder hoog

© CBS / Nikki van Toorn
Het ondernemersvertrouwen komt aan het begin van 2019 uit op 10,6; bijna drie punten lager dan een kwartaal eerder. Desondanks ligt het vertrouwen nog ruimschoots boven het langjarig gemiddelde. Een groeiend aantal ondernemers verwacht negatieve gevolgen van de brexit. Dit melden het CBS, KVK, het Economisch Instituut voor de Bouw, MKB-Nederland en VNO-NCW op basis van de Conjunctuurenquête Nederland onder ondernemers in het niet-financiële bedrijfsleven.

Het ondernemersvertrouwen, daalt nu voor het tweede kwartaal op rij. De stemmingsindicator van ondernemend Nederland ligt in het eerste kwartaal van 2019 met 10,6 echter nog ruim boven het gemiddelde (1,5) sinds de start van de meting in 2008. In het tweede kwartaal van 2009 bereikte het ondernemersvertrouwen de laagste waarde (-29,7) tot nu toe en in het eerste kwartaal van 2018 werd de hoogste waarde bereikt: 18,1.

Ondernemersvertrouwen
 Ondernemersvertrouwen
2008 4e kwartaal-7
2009 1e kwartaal-24,3
2009 2e kwartaal-29,7
2009 3e kwartaal-23,5
2009 4e kwartaal-13,5
2010 1e kwartaal-7,1
2010 2e kwartaal0,5
2010 3e kwartaal3,4
2010 4e kwartaal6,1
2011 1e kwartaal7,2
2011 2e kwartaal10,1
2011 3e kwartaal3,2
2011 4e kwartaal-4,4
2012 1e kwartaal-6,3
2012 2e kwartaal-6,8
2012 3e kwartaal-8,6
2012 4e kwartaal-9,2
2013 1e kwartaal-10,7
2013 2e kwartaal-11,7
2013 3e kwartaal-8,7
2013 4e kwartaal-2,7
2014 1e kwartaal1,6
2014 2e kwartaal4,7
2014 3e kwartaal2,9
2014 4e kwartaal4,9
2015 1e kwartaal5,6
2015 2e kwartaal5,4
2015 3e kwartaal8,7
2015 4e kwartaal7,4
2016 1e kwartaal9,3
2016 2e kwartaal8,8
2016 3e kwartaal7,9
2016 4e kwartaal9,2
2017 1e kwartaal14,7
2017 2e kwartaal15,5
2017 3e kwartaal15,9
2017 4e kwartaal13,4
2018 1e kwartaal18,1
2018 2e kwartaal14,2
2018 3e kwartaal15
2018 4e kwartaal13,4
2019 1e kwartaal10,6
Bron: CBS, EIB, KVK, MKB-Nederland, VNO-NCW
*de horizontale lijn geeft het langjarig gemiddelde weer


Bouw nog steeds koploper

Voor het tiende kwartaal op rij is in de bouw het vertrouwen het grootst van alle bedrijfstakken: 31,2. Ook in de zakelijke dienstverlening en bij groothandelaren is het vertrouwen bovengemiddeld.
In de meeste bedrijfstakken is het ondernemersvertrouwen in het eerste kwartaal minder dan in het vierde kwartaal van 2018. De ondernemers die zich bezighouden met autohandel en -reparatie zijn aan het begin van 2019 negatief gestemd. Het vertrouwen daalde van 2,7 in het vierde kwartaal van 2018 naar -5,1 in het eerste kwartaal van 2019.

Ondernemersvertrouwen, bedrijfstakken
 2019, 1e kwartaal2018, 4e kwartaal
Niet-financieel bedrijfsleven10,613,4
Bouwnijverheid31,233,3
Zakelijke dienstverlening17,116,4
Groothandel en handelsbemiddeling15,318,4
Informatie en communicatie13,716,4
Horeca11,911,2
Industrie5,85,9
Detailhandel (niet in auto's)4,912,6
Delfstoffenwinning4,4-14,4
Verhuur en handel van onroerend goed3,51
Vervoer en opslag-0,28
Autohandel en -reparatie-5,12,7
Bron: CBS, EIB, KVK, MKB-Nederland, VNO-NCW

Toenemend aantal bedrijven verwacht problemen door brexit

Een groeiend deel van het niet-financiële bedrijfsleven verwacht in het eerste kwartaal van 2019 negatieve gevolgen van de brexit. Bijna 1 op de 4 bedrijven verwacht gevolgen voor de bedrijfsvoering. Met name de vrijheid van verkeer van goederen en diensten wordt volgens ondernemers geraakt (11,5 procent van de bedrijven). 11 procent van de ondernemers spreekt de verwachting uit dat er in het eerste kwartaal minder handel gedreven zal worden met Groot-Brittannië dan drie maanden geleden. Ook de omzetontwikkeling in het eerste kwartaal zal naar verwachting negatief beïnvloed worden door de brexit. Ondernemers in de landbouw en de industrie verwachten het vaakst negatieve gevolgen van de brexit.

Bedrijven die verwachten dat de brexit hun bedrijfsvoering in de komende maanden raakt in vrijheid van verkeer van goederen en diensten (%)
 Bedrijven
2017 2e kwartaal6,8
2017 3e kwartaal7,4
2017 4e kwartaal5,9
2018 1e kwartaal6,3
2018 2e kwartaal5,6
2018 3e kwartaal6,8
2018 4e kwartaal8,5
2019 1e kwartaal11,5
Bron: CBS, EIB, KVK, MKB-Nederland, VNO-NCW

Ondernemers in Overijssel meest positief

In Overijssel gevestigde ondernemers zijn het meest positief. Het regionale ondernemersvertrouwen in die provincie ligt begin 2019 met 14,0 anderhalve punt hoger dan in het vorige kwartaal. Ook in Zeeland verbeterde het ondernemersvertrouwen. In de overige provincies kwam de stemmingsindicator aan het begin van 2019 lager uit dan in het laatste kwartaal van 2018. De grootste daling komt voor rekening van het bedrijfsleven in Noord-Holland. Het ondernemersvertrouwen daalde daar van 14,9 in het vierde kwartaal van 2018 naar 6,9 in het eerste kwartaal van 2019.

Ondernemersvertrouwen, provincies
 2019, 1e kwartaal2018, 4e kwartaal
Overijssel 1412,5
Friesland 10,613,2
Noord-Brabant 10,511,1
Zeeland 10,28,2
Gelderland 10,114,7
Utrecht 9,814,4
Zuid-Holland 99,4
Drenthe 8,18,7
Noord-Holland 6,914,9
Limburg 6,510,3
Groningen 6,39,7
Flevoland 5,87,4
Bron: CBS, EIB, KVK, MKB-Nederland, VNO-NCW

Dit is een gezamenlijke publicatie van:

logobalk

Relevante links