Sterkste daling aantal gemeenten sinds 2001

Nederland telt vanaf 1 januari 2019 355 gemeenten, 25 minder dan een jaar eerder. Deze daling is de grootste sinds 2001 en is het gevolg van 12 gemeentelijke herindelingen. Daarbij waren 37 gemeenten en ruim 900 duizend inwoners (begin oktober) betrokken. Dat meldt het CBS op basis van nieuwe cijfers.

Aantal gemeenten
 Aantal gemeenten
'60994
'61982
'62980
'63980
'64978
'65967
'66957
'67942
'68940
'69935
'70913
'71873
'72865
'73850
'74843
'75842
'76842
'77842
'78833
'79817
'80811
'81809
'82774
'83774
'84749
'85741
'86714
'87714
'88714
'89702
'90672
'91647
'92647
'93646
'94636
'95633
'96625
'97572
'98548
'99538
'00537
'01504
'02496
'03489
'04483
'05467
'06458
'07443
'08443
'09441
'10431
'11418
'12415
'13408
'14403
'15393
'16390
'17388
'18380
'19355
 

Herindelingen kunnen verschillende vormen hebben. Gemeenten kunnen samengaan tot een gemeente met een nieuwe naam. In 2019 ontstaan Noardeast-Fryslân, West Betuwe, Vijfheerenlanden, Hoeksche Waard, Molenlanden, Altena en Beekdaelen op deze manier. Als gemeenten geheel opgaan in een andere blijft één bestaande naam ongewijzigd. Op deze manier gaan de gemeenten Ten Boer en Haren op in Groningen, gaat Haarlemmerliede en Spaarnwoude op in Haarlemmermeer en Noordwijkerhout in Noordwijk. Gemeenten kunnen ook worden opgesplitst en ondergebracht bij meerdere andere gemeenten. Dat is het geval bij Winsum, dat wordt ondergebracht bij de nieuwe gemeenten Het Hogeland en Westerkwartier.

Gemeentelijke wijzigingen, 2019
  Gemeentelijke wijziging
Aalburg Samengegaan in een nieuwe gemeente
Bedum Samengegaan in een nieuwe gemeente
Binnenmaas Samengegaan in een nieuwe gemeente
Cromstrijen Samengegaan in een nieuwe gemeente
De Marne Samengegaan in een nieuwe gemeente
Dongeradeel Samengegaan in een nieuwe gemeente
Eemsmond Samengegaan in een nieuwe gemeente
Ferwerderadiel Samengegaan in een nieuwe gemeente
Geldermalsen Samengegaan in een nieuwe gemeente
Giessenlanden Samengegaan in een nieuwe gemeente
Grootegast Samengegaan in een nieuwe gemeente
Haarlemmerliede en Spaarnwoude Opgegaan in een bestaande gemeente
Haren Opgegaan in een bestaande gemeente
Kollumerland en Nieuwkruisland Samengegaan in een nieuwe gemeente
Korendijk Samengegaan in een nieuwe gemeente
Leek Samengegaan in een nieuwe gemeente
Leerdam Samengegaan in een nieuwe gemeente
Lingewaal Samengegaan in een nieuwe gemeente
Marum Samengegaan in een nieuwe gemeente
Molenwaard Samengegaan in een nieuwe gemeente
Neerijnen Samengegaan in een nieuwe gemeente
Noordwijkerhout Opgegaan in een bestaande gemeente
Nuth Samengegaan in een nieuwe gemeente
Onderbanken Samengegaan in een nieuwe gemeente
Oud-Beijerland Samengegaan in een nieuwe gemeente
Schinnen Samengegaan in een nieuwe gemeente
Strijen Samengegaan in een nieuwe gemeente
Ten Boer Opgegaan in een bestaande gemeente
Vianen Samengegaan in een nieuwe gemeente
Werkendam Samengegaan in een nieuwe gemeente
Winsum Opgesplitst
Woudrichem Samengegaan in een nieuwe gemeente
Zederik Samengegaan in een nieuwe gemeente
Zuidhorn Samengegaan in een nieuwe gemeente

Bekijk hier een kaart met alle herindelingen vanaf 1991.

Steeds minder kleine gemeenten

Door herindelingen daalt het aantal gemeenten met minder dan 25 duizend inwoners tot 36 procent in 2019. In 1999 was dat nog 69 procent. Vijf van de gemeenten die herindelen tot een grotere hebben minder dan 10 duizend inwoners. Het gaat om Ten Boer, Ferwerderadiel, Haarlemmerliede en Spaarnwoude, Onderbanken en Strijen. Sinds dit jaar zijn er meer gemeenten met 25 duizend tot 50 duizend inwoners dan met minder dan 25 duizend inwoners.

Gemeenten naar inwoneraantal (%)
 Minder dan 25 duizendTussen de 25 en 50 duizendTussen de 50 en 100 duizendTussen de 100 en 300 duizendMeer dan 300 duizend
199969,3319,76,324,090,56
200362,1725,157,574,50,61
200754,430,79,264,970,68
201149,7633,25115,020,96
201544,5336,1311,456,871,02
201936,3439,7215,217,611,13

Zevende wijziging provinciegrens sinds 1830

De herindelingen die per 1 januari doorgevoerd worden brengen een provinciegrenswijziging met zich mee. Per 1 januari 2019 vormen de gemeenten Leerdam, Vianen en Zederik samen de gemeente Vijfheerenlanden. Deze gemeente gaat onder de provincie Utrecht vallen, terwijl Leerdam en Zederik nu nog tot Zuid-Holland behoren. Zulke wijzigingen van provinciegrenzen hebben vanaf 1830 alleen plaatsgevonden in 1865, 1942, 1970, 1986, 1989 en 2002.

Het Hogeland in top-3 grootste gemeenten

In 2018 waren Súdwest-Fryslân, Noordoostpolder en Hollands Kroon de gemeenten met de grootste landoppervlakte. Dit verandert doordat Bedum, Eemsmond, De Marne en het grootste gedeelte van Winsum samengaan tot de gemeente Het Hoge Land, die de een na grootste landoppervlakte van Nederland zal hebben. De nieuwe top-3 wordt dan: Súdwest-Fryslân, Het Hoge Land en Noordoostpolder. Op de top-3 van kleinste gemeenten hebben de herindelingen geen invloed. Deze top-3 zal blijven bestaan uit Westervoort, Oegstgeest en Krimpen aan den IJssel.

Nieuwe gemeente met de langste naam

In 2019 verdwijnen door herindelingen de twee gemeenten met de langste gemeentenamen. De gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude wordt opgenomen in de gemeente Haarlemmermeer. Verder wordt de gemeente Kollumerland en Nieuwkruisland onderdeel van de nieuwe gemeente Noardeast-Fryslân. Vanaf de jaarwisseling heeft de gemeente Nuenen, Gerwen en Nederwetten met 25 letters de langste naam.