7. Uitgelicht – Onzekerheid en export

Ondernemers worden in de COEN ieder kwartaal ook gevraagd naar ontwikkelingen en verwachtingen op het gebied van internationale handel. In tegenstelling tot de andere vragen worden deze vragen niet aan alle bedrijfstakken gesteld en zijn er dus geen cijfers voor het totale niet-financiële bedrijfsleven. Dit hoofdstuk gaat in op de onzekerheidsindicator voor het economisch klimaat, het oordeel over de export en de internationale concurrentiepositie.

Vooral onzekerheid bij industrie en transport

Ondernemers geven sinds 2022 bij de beoordeling van het economisch klimaat ook aan in hoeverre dat (redelijk) makkelijk of (redelijk) moeilijk te voorspellen is. Op basis van de gewogen antwoorden wordt de onzekerheidsindicator gemaakt waarbij een positief saldo een hoge mate van onzekerheid betekent en een negatief saldo een lage mate van onzekerheid.

Aan het begin van het tweede kwartaal 2026 is de onzekerheidsindicator relatief sterk toegenomen, vooral in de industrie en de vervoer en opslag (transport). In deze twee bedrijfstakken ligt de onzekerheidsindicator ook het hoogst. Ook in de handel is de onzekerheid toegenomen maar ligt het met een saldo van 17 procent wel lager dan in de industrie en de vervoer en opslag. In de dienstverlening is de indicator ook toegenomen en ligt het met een saldo van 8 procent relatief laag. 

De dienstverlening is een diverse groep waar naast de vervoer en opslag bijvoorbeeld ook de informatie en communicatie en de zakelijke dienstverlening onder vallen. In deze twee bedrijfstakken is de onzekerheidsindicator in het tweede kwartaal van 2026 licht negatief wat duidt op een lage mate van onzekerheid. Ondanks de toegenomen onzekerheid ligt de onzekerheidsindicator bij alle bedrijfstakken nog onder het niveau van eind 2022, toen de indicator een piek bereikte.

Meeste bedrijfstakken minder positief over de export

Ondanks de toegenomen onzekerheid over het economisch klimaat oordelen exporterende bedrijven per saldo positief over hun buitenlandse omzet. Het oordeel buitenlandse omzet is het gemiddelde van de ontwikkeling in het afgelopen kwartaal en de verwachting in het lopende kwartaal van exporterende bedrijven hierover. Van de getoonde bedrijfstakken heeft de industrie het belangrijkste aandeel in de Nederlandse export.

In de groothandel en handelsbemiddeling zijn bedrijven met een saldo van ruim 8 procent het meest positief over hun buitenlandse omzet. Het saldo is hier ook het sterkst gedaald ten opzichte van een jaar geleden. Ook in de industrie is het saldo gedaald, van 5 procent naar 3 procent. Alleen in de vervoer en opslag zijn exporterende bedrijven licht negatief over hun buitenlandse omzet. Het saldo is daar wel iets gestegen ten opzichte van een jaar geleden.

Oordeel internationale concurrentiepositie licht verbeterd

In de meeste bedrijfstakken is het oordeel over de internationale concurrentiepositie bij exporterende bedrijven verbeterd ten opzichte van een jaar geleden. Het oordeel over de internationale concurrentiepositie is het gemiddelde van het oordeel hierover binnen en buiten de EU. Alleen bij bedrijven in de groothandel en handelsbemiddeling en de landbouw, bosbouw en visserij is het oordeel verslechterd. In de informatie en communicatie en de zakelijke dienstverlening is het oordeel over de internationale concurrentiepositie verbeterd en per saldo positief. In de industrie is het nagenoeg gelijk gebleven en negatief. In de vervoer en opslag is het oordeel het sterkst verbeterd maar nog wel steeds negatief.