7. Uitgelicht – Prijsverwachtingen en kostenstijgingen

De afgelopen jaren hebben bedrijven te maken gehad met kostenstijgingen van onder andere energie, grondstoffen en arbeid. Ondanks dat de inflatie de laatste jaren weer is gedaald ligt deze nog steeds bovengemiddeld. Ondernemers geven ieder kwartaal in de conjunctuurenquête aan of ze verwachten dat hun verkoopprijzen en/of tarieven zullen stijgen, gelijk blijven of dalen. Dit kwartaal zijn er ook vragen gesteld in hoeverre ondernemers gestegen kosten kunnen doorberekenen en welke kostenpost het meest heeft bijgedragen.

Meer bedrijven verwachten stijging verkoopprijzen

Per saldo verwacht 20 procent van de bedrijven dat hun verkoopprijzen de komende drie maanden zullen stijgen. Dat is iets meer dan een kwartaal eerder toen 16 procent van de bedrijven dit aangaf. Daarmee ligt het saldo over de verwachte verkoopprijzen wel lager dan tijdens de energiecrisis toen de inflatie flink steeg. Echter ligt het sindsdien wel hoger dan in de jaren daarvoor en het gemiddelde van de reeks (13,5 procent) vanaf 2012.

Het saldo over de verkoopprijzen ligt in het eerste kwartaal van 2026 met 60 procent het hoogst in de bouwnijverheid. Het saldo ligt daar op het hoogste niveau sinds begin 2023 toen de prijsverwachtingen begonnen te dalen na de energiecrisis. Ook in de dienstverlening liggen de verwachtingen met 19 procent op een relatief hoog niveau. Het gemiddelde van de reeks in de dienstverlening is 11 procent sinds 2012. In de industrie liggen de prijsverwachtingen het laagst met 12 procent en dat is rond het gemiddelde van die reeks.

Helft van bedrijven kan hogere kosten nauwelijks of niet doorberekenen

Bijna alle bedrijven (94 procent) geven aan te maken te hebben met kostenstijgingen. De helft van de bedrijven zegt deze niet of nauwelijks te kunnen doorberekenen aan hun klanten. Iets minder dan de helft (46 procent) kan dat voor een groot deel of volledig. Ondernemers in de bouwnijverheid zijn het vaakst in staat om hun kosten door te berekenen, 73 procent geeft aan dat grotendeels of volledig te kunnen doen. Ook in de vervoer en opslag, de autohandel en -reparatie en de zakelijke dienstverlening geeft meer dan de helft van de ondernemers dit aan.

In de verhuur en handel van onroerend goed en de landbouw, bosbouw en visserij kunnen ondernemers het vaakst kostenstijgingen in zijn geheel niet doorberekenen. Ook in de detailhandel en de cultuur, sport en recreatie geven bedrijven vaak aan gestegen kosten niet of nauwelijks te kunnen doorberekenen.

Arbeidskosten droegen afgelopen jaar meeste bij aan gestegen kosten

Ruim 8 op de 10 bedrijven geeft aan dat arbeidskosten het meest hebben bijgedragen aan kostenstijgingen in het afgelopen jaar. In de bouwnijverheid werd dit met 93 procent van de bedrijven het vaakst aangegeven. In de verhuur en handel van onroerend goed lag het met 71 procent het laagst. Daarnaast gaf 29 procent van de ondernemers aan dat grondstoffen en materialen de belangrijkste bijdrage aan kostenstijgingen leverden. Ook dit werd het vaakst in de bouwnijverheid genoemd (55 procent). Ook in de verhuur en handel van onroerend goed (43 procent) en de horeca (36 procent) gaven ondernemers dit relatief vaak aan. Energie werd relatief het vaakst (27 procent) in de landbouw, bosbouw en visserij genoemd als belangrijkste factor in de kostenstijging, transport en logistiek in de groothandel en handelsbemiddeling (33 procent).