2. Ondernemersvertrouwen
Het ondernemersvertrouwen is een stemmingsindicator van het Nederlandse bedrijfsleven. Bij het beoordelen van de uitkomsten kan men ervan uitgaan dat hoe optimistischer of pessimistischer de ondernemers gestemd zijn, des te meer de waarde van het ondernemersvertrouwen positief of negatief zal afwijken van de nullijn. De indicator is opgebouwd uit het ongewogen seizoengecorrigeerde gemiddelde van de saldo’s uit twee vragen. Deze twee vragen betreffen de ontwikkeling en verwachting van het economisch klimaat. Het ondernemersvertrouwen van het totale Nederlandse bedrijfsleven is een gewogen gemiddelde van de vertrouwensindicatoren van de onderliggende bedrijfstakken.
2.1 Ondernemersvertrouwen totale niet-financiële bedrijfsleven
Het ondernemersvertrouwen is voor het zeventiende kwartaal op rij negatief en komt in het eerste kwartaal van 2026 uit op -1,8. Daarmee is het cijfer gestegen ten opzichte van het vorige kwartaal (-4,0). Het ondernemersvertrouwen ligt boven het gemiddelde (-3,7) van de reeks vanaf 2012 en op het hoogste niveau sinds begin 2022.
Ondernemers zijn sinds eind 2022 structureel minder negatief over de verwachting van het economisch klimaat dan over de ontwikkeling van het economisch klimaat. Dit patroon werd alleen in het tweede kwartaal van 2025 eenmalig onderbroken. De stijging van het ondernemersvertrouwen komt doordat ondernemers minder negatief zijn over zowel de ontwikkeling als de verwachting van het economisch klimaat.
| periode_label,Ondernemersvertrouwen,Verwachting economisch klimaat,Ontwikkeling economisch klimaat april 2022,-7.3,-8.1,-6.6 juli 2022,-10.5,-9.8,-11.2 oktober 2022,-20.8,-22.1,-19.4 januari 2023,-12.2,-11.1,-13.3 april 2023,-6.5,-5.0,-7.9 juli 2023,-7.0,-6.0,-8.0 oktober 2023,-9.2,-7.3,-11.1 januari 2024,-7.1,-4.2,-10.0 april 2024,-5.8,-2.4,-9.2 juli 2024,-3.4,-1.2,-5.6 oktober 2024,-3.2,-0.2,-6.3 januari 2025,-5.4,-2.4,-8.4 april 2025,-7.5,-8.1,-6.9 juli 2025,-3.8,-1.6,-6.0 oktober 2025,-4.0,-1.9,-6.1 januari 2026,-1.8,-0.5,-3.0 | Ondernemersvertrouwen (Saldo % positieve antwoorden en % negatieve antwoorden) | Verwachting economisch klimaat (Saldo % positieve antwoorden en % negatieve antwoorden) | Ontwikkeling economisch klimaat (Saldo % positieve antwoorden en % negatieve antwoorden) | |
|---|---|---|---|---|
| 2022 | April | -7,3 | -8,1 | -6,6 |
| 2022 | Juli | -10,5 | -9,8 | -11,2 |
| 2022 | Oktober | -20,8 | -22,1 | -19,4 |
| 2023 | Januari | -12,2 | -11,1 | -13,3 |
| 2023 | April | -6,5 | -5,0 | -7,9 |
| 2023 | Juli | -7,0 | -6,0 | -8,0 |
| 2023 | Oktober | -9,2 | -7,3 | -11,1 |
| 2024 | Januari | -7,1 | -4,2 | -10,0 |
| 2024 | April | -5,8 | -2,4 | -9,2 |
| 2024 | Juli | -3,4 | -1,2 | -5,6 |
| 2024 | Oktober | -3,2 | -0,2 | -6,3 |
| 2025 | Januari | -5,4 | -2,4 | -8,4 |
| 2025 | April | -7,5 | -8,1 | -6,9 |
| 2025 | Juli | -3,8 | -1,6 | -6,0 |
| 2025 | Oktober | -4,0 | -1,9 | -6,1 |
| 2026 | Januari | -1,8 | -0,5 | -3,0 |
| Bron: CBS, EIB, KVK, MKB-Nederland, VNO-NCW | ||||
2.2 Ondernemersvertrouwen per bedrijfstak
Het totaalcijfer voor het ondernemersvertrouwen is gestegen maar nog steeds negatief. Bij negen bedrijfstakken is het ondernemersvertrouwen gestegen, bij drie is sprake van een daling. Hoewel het vertrouwen bij de meeste bedrijfstakken nog steeds negatief is, is het bij vier bedrijfstakken inmiddels positief. In de zakelijke dienstverlening is de stemming nagenoeg neutraal.
| ,januari 2026,oktober 2025 Totaal (ex. financieel of nutsbedrijven),-1.8,-4.0 ,, Informatie en communicatie,9.2,1.3 Autohandel en -reparatie,5.8,-5.7 Detailhandel (niet in auto's),1.4,-4.8 Bouwnijverheid,1.1,-2.9 Zakelijke dienstverlening,0.3,-1.4 "Cultuur, sport en recreatie",-1.1,-5.1 Industrie,-2.9,-3.4 Verhuur en handel van onroerend goed,-3.5,-9.4 Groothandel en handelsbemiddeling,-3.9,-6.9 Vervoer en opslag,-4.7,-3.0 Horeca,-12.0,-8.4 "Landbouw, bosbouw en visserij",-20.6,-16.7 | januari 2026 (Gemiddelde van de deelvragen) | oktober 2025 (Gemiddelde van de deelvragen) |
|---|---|---|
| Totaal (ex. financieel of nutsbedrijven) | -1,8 | -4,0 |
| nan | nan | |
| Informatie en communicatie | 9,2 | 1,3 |
| Autohandel en -reparatie | 5,8 | -5,7 |
| Detailhandel (niet in auto's) | 1,4 | -4,8 |
| Bouwnijverheid | 1,1 | -2,9 |
| Zakelijke dienstverlening | 0,3 | -1,4 |
| Cultuur, sport en recreatie | -1,1 | -5,1 |
| Industrie | -2,9 | -3,4 |
| Verhuur en handel van onroerend goed | -3,5 | -9,4 |
| Groothandel en handelsbemiddeling | -3,9 | -6,9 |
| Vervoer en opslag | -4,7 | -3,0 |
| Horeca | -12,0 | -8,4 |
| Landbouw, bosbouw en visserij | -20,6 | -16,7 |
| Bron: CBS, EIB, KVK, MKB-Nederland, VNO-NCW | ||
Sterkste stijging bij de autohandel en -reparatie
Bij de autohandel en -reparatie is het ondernemersvertrouwen het sterkst verbeterd. Het cijfer ging van -5,7 naar 5,8. Zowel over de verwachting van het economisch klimaat als de ontwikkeling daarvan zijn ondernemers hier positief geworden ten opzichte van het vorige kwartaal. Ook bij de detailhandel en de bouwnijverheid is het vertrouwen van negatief naar positief gestegen. Ondernemers in de informatie en communicatie zijn met een cijfer van 9,2 het meest positief gestemd van alle bedrijfstakken. Ondernemers waren hier al positief over de verwachting van het economisch klimaat en zijn dat nu ook over de ontwikkeling daarvan.
Ondernemersvertrouwen negatiefst in de landbouw
In de landbouw, bosbouw en visserij is het ondernemersvertrouwen gedaald van -16,7 naar -20,6 en is het cijfer het meest negatief. Zowel over de verwachting als de ontwikkeling van het economisch klimaat zijn ondernemers hier negatiever geworden. Ook in de horeca (van -8,4 naar -12,0) en de vervoer en opslag (van -3,0 naar -4,7) is het ondernemersvertrouwen gedaald.
2.3 Ondernemersvertrouwen naar regio
Net als het landelijke cijfer is het ondernemersvertrouwen in de meeste provincies gestegen. Alleen in Flevoland is het vertrouwen gedaald van -3,6 naar -8,9 en ook het meest negatief van alle provincies. In Utrecht is het cijfer gestegen en met 2,3 het meest positief van alle provincies. Ook in Gelderland en Overijssel is het vertrouwen gestegen en positief geworden. In Groningen is het ondernemersvertrouwen het sterkst gestegen, van -12,0 naar -2,1, maar nog wel licht negatief.
| Provincie | Statcode |
|---|---|
| Groningen (PV) | -2,1 |
| Fryslân (PV) | -2,8 |
| Drenthe (PV) | -0,9 |
| Overijssel (PV) | 1,0 |
| Flevoland (PV) | -8,9 |
| Gelderland (PV) | 1,2 |
| Utrecht (PV) | 2,3 |
| Noord-Holland (PV) | -2,9 |
| Zuid-Holland (PV) | -2,9 |
| Zeeland (PV) | -5,1 |
| Noord-Brabant (PV) | -2,3 |
| Limburg (PV) | -3,6 |
| Bron: CBS, EIB, KVK, MKB-Nederland, VNO-NCW | |