6. Belemmeringen

Ieder kwartaal worden ondernemers gevraagd naar de belangrijkste belemmering die ze op dat moment ondervinden in de bedrijfsvoering. Van de zeven antwoordcategorieën kunnen ze er maximaal twee selecteren. De uitkomsten worden daarvoor niet genormaliseerd en geven dus het percentage ondernemers aan die de belemmering hebben gekozen.

6.1 Belemmeringen totale niet-financiële bedrijfsleven

Sinds het derde kwartaal van 2021 is het tekort aan arbeidskrachten onafgebroken de meest genoemde belemmering door ondernemers. Na de coronacrisis liep dit op tot meer dan 49 procent in het derde kwartaal van 2022. Daarna nam het langzaam af en komt het in het eerste kwartaal van 2026 uit op 31,5 procent. Daarmee is het percentage gedaald ten opzichte van het vorige kwartaal (33,3 procent). Tegelijkertijd is het aandeel bedrijven dat aangeeft geen belemmeringen te ervaren sinds begin 2022 geleidelijk aan het stijgen. In het eerste kwartaal van 2026 ervaarde 34,7 procent van de ondernemers geen belemmeringen, iets meer dan het aandeel dat een tekort aan arbeidskrachten ervaarde. 

De belemmering onvoldoende vraag is dit kwartaal iets afgenomen tot bijna 19,7 procent, al was dit halverwege 2022 nog maar 10 procent. In het tweede kwartaal van 2022 was financiële beperkingen voor ruim 4 procent van de ondernemers de belangrijkste belemmering. Inmiddels is dit geleidelijk toegenomen tot ruim 10,3 procent. Dit is nagenoeg gelijk aan vorig kwartaal. Het tekort aan productiemiddelen is sinds het tweede kwartaal van 2022 geleidelijk afgenomen. Waar toen bijna 24 procent van de ondernemers dit als belemmering aangaf, is het aandeel in het eerste kwartaal van 2026 gedaald tot 6,4 procent.

6.2 Belemmeringen per bedrijfstak

De belemmeringen voor het totale niet-financiële bedrijfsleven geven een goed beeld op macro-economisch niveau. De uitkomsten voor de onderliggende bedrijfstakken geven een indicatie voor de verwachtingen op bedrijfstakniveau en zorgen daarmee voor gedetailleerdere informatie.

Financiële beperkingen steeds vaker belemmering in cultuursector

Het aandeel bedrijven dat financiële beperkingen als belangrijkste belemmering ervaart, ligt met 10,3 procent op hetzelfde niveau als een jaar geleden. Binnen de bedrijfstakken zijn echter grote verschillen zichtbaar. Zo is het percentage bij de cultuur, sport en recreatie het afgelopen jaar met 4,4 procentpunt toegenomen, gevolgd door de informatie en communicatie en de verhuur en handel van onroerend goed, waar het respectievelijk 3,1 en 2,6 procentpunt steeg. Binnen onder andere de detailhandel, de landbouw bosbouw en visserij en de zakelijke dienstverlening is financiële beperkingen minder vaak genoemd als belangrijkste belemmering ten opzichte van vorig jaar. Met 32,6 procent wordt deze belemmering verreweg het vaakst genoemd in de vastgoedsector. Ook in de cultuursector (ruim 24,9 procent) wordt deze belemmering relatief vaak genoemd. In de bouwnijverheid zijn er nagenoeg geen ondernemers die dit aangeven als belangrijkste belemmering.

Tekort aan arbeidskrachten blijft de belangrijkste belemmering

Met 31,5 procent blijft het tekort aan arbeidskrachten de belangrijkste belemmering voor bedrijven. Ten opzichte van een jaar geleden is dit percentage wel afgenomen. In de zakelijke dienstverlening en de horeca is het tekort aan arbeidskrachten als belangrijkste belemmering het sterkst gedaald, in beide bedrijfstakken nam het ongeveer 11 procentpunt af. In vijf bedrijfstakken is dit met ongeveer 1 procentpunt licht toegenomen. Hieronder valt ook de autohandel en -reparatie, waar het percentage toenam naar ruim 54 procent. Daarmee wordt het tekort aan arbeidskrachten in deze bedrijfstak het vaakst genoemd als belemmering. In de landbouw, bosbouw en visserij en de bouwnijverheid wordt het tekort aan arbeidskrachten het minst vaak genoemd.