Covid-vaccinatiestatus en sterfte

3. Resultaten

3.1 COVID-19 als doodsoorzaak bij verschillende definities van vaccinatiestatus

Het hanteren van een andere definitie voor vaccinatiestatus, waarbij geen rekening wordt gehouden met de wachttijd na vaccinatie, resulteert voor zowel de groep Wlz-zorggebruikers als de groep niet-Wlz-zorggebruikers in een vergelijkbaar sterftebeeld, als wanneer de wachttijd wel wordt meegenomen.

Wanneer gekeken wordt naar personen die aan COVID-19 zijn overleden en niet volledig waren gevaccineerd (dat wil zeggen die de basisserie nog niet hadden afgerond), dan ligt het aantal COVID-19 sterfgevallen hoger bij de start van de eerste vaccinatiecampagne in 2021. Het aantal COVID-19-sterfgevallen met (minimaal) een afgeronde basisserie ligt lager dan wanneer niet-volledig gevaccineerden worden meegerekend.

3.1.1 Gevaccineerde overledenen aan COVID-19 met Wlz-zorggebruik, 2021-2022*
GroupweekMet wachttijd na vaccinatie (zoals in rapport) (aantal)Zonder wachttijd na een eerste vaccinatie (aantal)Zonder wachttijd na voltooiing basisserie (aantal)
2021week 01000
2021week 02000
2021week 03000
2021week 04080
2021week 050320
2021week 0601091
2021week 0711554
2021week 0831074
2021week 091724
2021week 1015214
2021week 116277
2021week 12123914
2021week 135148
2021week 145178
2021week 155217
2021week 166117
2021week 17111511
2021week 18112112
2021week 19131714
2021week 20101610
2021week 21142
2021week 227117
2021week 23474
2021week 24353
2021week 25333
2021week 26465
2021week 27444
2021week 28444
2021week 29182118
2021week 30242524
2021week 31333933
2021week 32272827
2021week 33262726
2021week 34202120
2021week 35141614
2021week 36242524
2021week 37283529
2021week 38141514
2021week 399119
2021week 40181918
2021week 41333533
2021week 42808280
2021week 43108115108
2021week 44133143133
2021week 45210215210
2021week 46318336318
2021week 47386406386
2021week 48401415401
2021week 49426450428
2021week 50289310290
2021week 51170180170
2021week 52 124129124
2022week 01687369
2022week 02586158
2022week 03495149
2022week 04555856
2022week 05767876
2022week 06868986
2022week 0799103100
2022week 08778077
2022week 09909390
2022week 10113118114
2022week 11176182176
2022week 12166174166
2022week 13168170168
2022week 14125128125
2022week 15105108105
2022week 16737573
2022week 17505250
2022week 18293129
2022week 19181918
2022week 20252525
2022week 21111111
2022week 22121212
2022week 23999
2022week 24303030
2022week 25383938
2022week 26646564
2022week 27474747
2022week 28798079
2022week 29888888
2022week 30858685
2022week 31757575
2022week 32636363
2022week 33525352
2022week 34353535
2022week 35333333
2022week 36363636
2022week 37262626
2022week 38262626
2022week 39474847
2022week 40848484
2022week 41939493
2022week 42104106104
2022week 43727272
2022week 44535453
2022week 45444444
2022week 46333633
2022week 47222222
2022week 48434343
2022week 49424242
2022week 50555555
2022week 51808280
2022week 52707070
*Aantal volgens ontvangen doodsoorzaakverklaringen.

3.1.2 Gevaccineerde overledenen aan COVID-19 zonder Wlz-zorggebruik, 2021-2022*
GroupweekMet wachttijd na vaccinatie (zoals in rapport) (aantal)Zonder wachttijd na een eerste vaccinatie (aantal)Zonder wachttijd na voltooiing basisserie (aantal)
2021week 01000
2021week 02000
2021week 03000
2021week 04000
2021week 05010
2021week 060181
2021week 070200
2021week 080240
2021week 090350
2021week 101402
2021week 110371
2021week 123356
2021week 134519
2021week 1454812
2021week 1555010
2021week 168559
2021week 1766510
2021week 183657
2021week 1997313
2021week 20115814
2021week 214304
2021week 22104010
2021week 234204
2021week 24051
2021week 25272
2021week 26373
2021week 27242
2021week 28253
2021week 299159
2021week 30121512
2021week 31192019
2021week 32202621
2021week 33202320
2021week 34242724
2021week 35283028
2021week 36252525
2021week 37202120
2021week 38222222
2021week 39171817
2021week 40181818
2021week 41272727
2021week 42404040
2021week 43889088
2021week 44137139137
2021week 45160163160
2021week 46239247241
2021week 47324330324
2021week 48341350341
2021week 49281292282
2021week 50209216209
2021week 51206208206
2021week 52 137141137
2022week 01919491
2022week 02656765
2022week 03505050
2022week 04586058
2022week 05687068
2022week 06616461
2022week 07727572
2022week 08676967
2022week 09585958
2022week 10106108106
2022week 11108110109
2022week 12113115113
2022week 13909390
2022week 14899389
2022week 15727272
2022week 16666666
2022week 17393939
2022week 18303130
2022week 19252625
2022week 20181818
2022week 21212121
2022week 22141414
2022week 23131313
2022week 24323232
2022week 25222222
2022week 26575857
2022week 27373837
2022week 28515151
2022week 29596059
2022week 30636363
2022week 31505050
2022week 32464646
2022week 33303130
2022week 34353535
2022week 35232323
2022week 36222422
2022week 37202020
2022week 38202020
2022week 39424242
2022week 40575857
2022week 41737573
2022week 42808080
2022week 43676767
2022week 44343434
2022week 45353535
2022week 46282928
2022week 47343534
2022week 48293029
2022week 49313131
2022week 50444444
2022week 51393939
2022week 52585958
*Aantal volgens ontvangen doodsoorzaakverklaringen.

3.2 Non-COVID-19 als doodsoorzaak bij verschillende definities vaccinatiestatus

Ook bij het overlijden van personen aan doodsoorzaken anders dan COVID-19 levert het hanteren van andere definities voor vaccinatiestatus een vergelijkbaar beeld op als bij overlijden aan COVID-19. Wanneer de wachttijd na afronding van de basisserie niet wordt meegenomen, komen mensen ongeveer twee weken eerder in de ‘gevaccineerd’-categorie terecht bij overlijden. Hierdoor schuift de lijn die hoort bij ‘met wachttijd na vaccinatie’ in onderstaande grafieken, twee weken naar links. Het direct meetellen van personen na vaccinatie vergroot de groep ‘gevaccineerden’ iets, waardoor het aantal overledenen (iets) hoger komt te liggen. Daarnaast verschuift de lijn door het vervallen van de vier weken wachttijd tussen de eerste en tweede vaccinatieprik ongeveer vier weken naar links.

3.2.1 Gevaccineerde overledenen aan non-COVID-19 met Wlz-zorggebruik, 2021-2022*
GroupweekMet wachttijd na vaccinatie (zoals in rapport) (aantal)Zonder wachttijd na een eerste vaccinatie (aantal)Zonder wachttijd na voltooiing basisserie (aantal)
2021week 01000
2021week 02000
2021week 03000
2021week 040201
2021week 0502116
2021week 0603756
2021week 071247836
2021week 082047242
2021week 0933478206
2021week 1054566351
2021week 11216509353
2021week 12411581428
2021week 13419587445
2021week 14437606487
2021week 15459604513
2021week 16508634533
2021week 17557667564
2021week 18590700597
2021week 19570700585
2021week 20556698578
2021week 21627742641
2021week 22715811726
2021week 23647757655
2021week 24726834732
2021week 25623725633
2021week 26686773693
2021week 27721818730
2021week 28720814731
2021week 29700772710
2021week 30767833775
2021week 31760839766
2021week 32750816753
2021week 33765845769
2021week 34725793725
2021week 35778838780
2021week 36804874808
2021week 37733790733
2021week 38776833777
2021week 39794843796
2021week 40846910847
2021week 41829893829
2021week 42868935869
2021week 43939998940
2021week 44886942886
2021week 45940993940
2021week 469511007953
2021week 47935994936
2021week 489671005968
2021week 49100710551009
2021week 50102510591026
2021week 51101110421011
2021week 52 102010481020
2022week 01935971935
2022week 02948967948
2022week 03909940909
2022week 049781000978
2022week 05878909878
2022week 06960983960
2022week 07935964935
2022week 08101210291012
2022week 09978998978
2022week 109861009987
2022week 11103010511031
2022week 12108711121087
2022week 13109211181092
2022week 14111211281112
2022week 15113411611136
2022week 16105810681058
2022week 17106510751065
2022week 18108510941085
2022week 19101210241012
2022week 20105010601050
2022week 21944957944
2022week 229881000988
2022week 23977993977
2022week 24104510551045
2022week 25104010511040
2022week 26103410451034
2022week 27100210141003
2022week 28100110111001
2022week 29106510741065
2022week 30103310451033
2022week 31963977964
2022week 32101410251014
2022week 33103210451032
2022week 349951002995
2022week 359931007993
2022week 36100110121001
2022week 37933944933
2022week 38973981973
2022week 39107010781070
2022week 40110811171108
2022week 41110311181103
2022week 42110911141109
2022week 43110111101102
2022week 44108110911081
2022week 45104610561046
2022week 46105810651058
2022week 47119712031197
2022week 48112611321126
2022week 49123012431230
2022week 50138313971383
2022week 51153015441530
2022week 52154115531541
*Aantal volgens ontvangen doodsoorzaakverklaringen.

3.2.2 Gevaccineerde overledenen aan non-COVID-19 zonder Wlz-zorggebruik, 2021-2022*
GroupweekMet wachttijd na vaccinatie (zoals in rapport) (aantal)Zonder wachttijd na een eerste vaccinatie (aantal)Zonder wachttijd na voltooiing basisserie (aantal)
2021week 01000
2021week 02000
2021week 03000
2021week 04020
2021week 050251
2021week 060671
2021week 0731214
2021week 0821324
2021week 09319213
2021week 10926418
2021week 11830657
2021week 122929178
2021week 1362373131
2021week 14134438203
2021week 15173506225
2021week 16262647312
2021week 17274706332
2021week 18279742327
2021week 19378845432
2021week 20408980482
2021week 21496971560
2021week 225541080653
2021week 236751191775
2021week 247381178818
2021week 257621119830
2021week 268471223932
2021week 2797312761029
2021week 28108913601148
2021week 29105812741098
2021week 30116913621204
2021week 31123813931261
2021week 32115612731174
2021week 33126613741273
2021week 34122713421234
2021week 35126213391265
2021week 36137914701383
2021week 37136914321370
2021week 38135014311352
2021week 39148115561484
2021week 40145415181457
2021week 41143415011436
2021week 42148815461489
2021week 43149515541496
2021week 44154515991547
2021week 45154816161554
2021week 46154716091550
2021week 47159116491596
2021week 48168217451685
2021week 49166617151668
2021week 50165316941655
2021week 51160716601608
2021week 52 170917391711
2022week 01167917171680
2022week 02150715461509
2022week 03163916681640
2022week 04159216271594
2022week 05169017181691
2022week 06160016261600
2022week 07167316951674
2022week 08167016961671
2022week 09160316241603
2022week 10164216601642
2022week 11171817511718
2022week 12169217141692
2022week 13166616871666
2022week 14175917761759
2022week 15172017411720
2022week 16162716481627
2022week 17160516241605
2022week 18163816511638
2022week 19165516721655
2022week 20159216041592
2022week 21158916091589
2022week 22160616171606
2022week 23159116061591
2022week 24154915661549
2022week 25167416871674
2022week 26156515801565
2022week 27154015521540
2022week 28160016171600
2022week 29159016071590
2022week 30158115941581
2022week 31150915261509
2022week 32150815241508
2022week 33160016081600
2022week 34160116161601
2022week 35157715981578
2022week 36154315581543
2022week 37149515091495
2022week 38165216641653
2022week 39168416941684
2022week 40168016951680
2022week 41168116951681
2022week 42168216941682
2022week 43168416921684
2022week 44166616851666
2022week 45168716951687
2022week 46176317741763
2022week 47180818181808
2022week 48187618921876
2022week 49189919111899
2022week 50207120802071
2022week 51208921062089
2022week 52201720352017
*Aantal volgens ontvangen doodsoorzaakverklaringen.

3.3 Onzekerheidsmarges bij standaardisatie aantal overlijdens

In dit rapport zijn de sterftecijfers uitgedrukt als aantallen overledenen per 100 duizend, gestandaardiseerd naar leeftijd en geslacht. Hierbij is gebruik gemaakt van directe standaardisatie, waarbij leeftijd en geslacht als ‘invloedrijke’ variabelen zijn meegenomen. Dit maakt de groepen beter ‘vergelijkbaar’ (zie: https://www.cbs.nl/nl-nl/onze-diensten/methoden/statistische-methoden/output/standaardisatiemethoden). Naast de grote onzekerheid van de gestandaardiseerde sterftecijfers aan het begin van de vaccinatiecampagne vanwege de kleine aantallen waarop deze zijn gebaseerd, zijn er bij deze standaardisatie aan het begin van 2021 nog enkele belangrijke zaken waar rekening mee gehouden dient te worden bij de interpretatie. (1) Gezondheid en sociaaleconomische factoren zijn niet als invloedrijke variabelen meegenomen, (2) de leeftijdscategorieën van de gevaccineerde populatie zijn niet uniform gevuld vanwege de gehanteerde prikvolgorde in Nederland, (3) het COVID-vaccinatie Informatie- en Monitoringssysteem (CIMS) bevat alleen geregistreerde vaccinaties waarvoor toestemming is gegeven om ze te registreren.

Bij gestratificeerd standaardiseren wordt aangenomen dat binnen ieder van de afzonderlijke strata de subpopulatie voldoende homogeen is, zodat relatieve aantallen beter te vergelijken zijn. In de eerste periode van de vaccinatiecampagne begin 2021 is het niet genoeg om alleen te stratificeren op leeftijd en geslacht. Dat komt doordat gezondheid in die periode een heel belangrijke rol speelde bij prioritering van de vaccinatie, wat leidde tot een grote heterogeniteit in de subpopulaties. Hierdoor verliezen de gestandaardiseerde cijfers hun betrouwbaarheid in die eerste weken. Met andere woorden: de onzekerheidsmarges zijn dan zodanig groot, dat geen enkel verschil tussen groepen, of tussen een groep en een referentie, als statistisch significant kan worden beschouwd.

De onzekerheidsmarges rondom de gestandaardiseerde sterfte aan het begin van de vaccinatiecampagne nemen toe bij het meten van sterfte direct na een enkele vaccinatie. Dit effect is zichtbaar wanneer sterfte naar vaccinatiestatus volgens de methode uit het rapport vergeleken wordt met de methode waarbij iemand na een enkele vaccinatie als volledig gevaccineerd wordt beschouwd. Het effect is ook zichtbaar wanneer wordt uitgesplitst naar overlijden aan COVID-19 en non-COVID-19, evenals bij wel of geen gebruik van langdurige zorg.

Uit de onderstaande figuren komt naar voren dat de foutenmarges rondom de gestandaardiseerde sterfte, wanneer wordt uitgegaan van de status ‘gevaccineerd’ direct na een enkele vaccinatie, zo groot zijn dat geen zinvolle conclusies kunnen worden getrokken. Het gaat hierbij om de ‘pieken’ die ontstaan na standaardisatie aan het begin van de eerste vaccinatiecampagne begin 2021.