Inwoners van Chinese herkomst

1. Bevolking

In dit hoofdstuk wordt de demografie van personen van Chinese herkomst beschreven. Het gaat hierbij om personen die in China (inclusief Hongkong en Macau) zijn geboren en zich in Nederland hebben gevestigd (migranten) alsook om hun kinderen die in Nederland zijn geboren (de tweede generatie). De beschrijving betreft personen die op 1 januari 2024 stonden ingeschreven in het bevolkingsregister van een Nederlandse gemeente. Het eerste gedeelte van het hoofdstuk toont de aantallen, herkomstregio’s, migratiemotieven, verblijfsduur en spreiding over Nederland van deze herkomstgroep. Daarna wordt ingegaan op de samenstelling van deze groep betreffende leeftijd, geslacht en gezinssituatie en is er aandacht voor partnerrelaties, kindertal en de afstand tussen de woonplaatsen van kinderen en ouders. De cijfers worden getoond voor migranten en de tweede generatie apart. Waar mogelijk en relevant worden de cijfers vergeleken met personen van overige buitenlandse herkomst en met de totale Nederlandse bevolking.

Minder dan 0,7 procent van de Nederlandse bevolking van Chinese herkomst

De Nederlandse bevolking bestond op 1 januari 2024 uit 17,9 miljoen mensen. De meerderheid daarvan was van Nederlandse herkomst (72,1 procent). Slechts 0,7 procent van de bevolking was van Chinese herkomst, bestaande uit 118 duizend personen. De rest van de bevolking (27,2 procent) was van overige buitenlandse herkomst.

Van alle personen van Chinese herkomst is bijna 70 procent geboren in China. Zij vestigden zich op latere leeftijd in Nederland. De overige 30 procent is geboren in Nederland. De meerderheid van deze tweede generatie heeft twee ouders die zijn geboren in China. Een kwart van de tweede generatie heeft één ouder die geboren is in China en één ouder die geboren is in Nederland.

In vergelijking met de groep van overige buitenlandse herkomst is de tweede generatie in verhouding tot totale herkomstgroep relatief klein (30 tegenover 42 procent), en is het aandeel waarvan beide ouders in het buitenland zijn geboren relatief groot (75 tegenover 45 procent).

1.1 Bevolking naar herkomst, 1 januari 2024
Aantal personen Aandeel in bevolking Aandeel geboren in Nederland waarvan
1 ouder geboren in buitenland		 waarvan
2 ouders geboren in buitenland
x 1 000 %
Totale bevolking 17 943 100,0 83,8 6,3 5,3
Nederland 12 941 72,1 100,0
China 118 0,7 30,2 7,7 22,5
Buitenland (excl. China) 4 883 27,2 42,0 23,1 18,9

Meeste Chinese migranten afkomstig uit Zhejiang

Van driekwart van de Chinese migranten is bekend in welke regio zij zijn geboren. De regio waar de meeste Chinese migranten zijn geboren is Zhejiang (16 procent), gevolgd door Hongkong (13 procent) en Guangdong (9 procent). Uit deze regio’s komen al langere tijd migranten naar Nederland (50 jaar of langer), terwijl migranten uit de meeste overige regio’s veelal recenter naar Nederland zijn gekomen. Van een kwart van de Chinese migranten is onbekend in welke regio zij zijn geboren.

1.2 Herkomstregio personen geboren in China1)
Aantal
personen		 %
Totaal 82 674 100
Anhui 1 205 1,5
Beijing 1 997 2,4
Chongqing 16 <0,1
Fujian 3 211 3,9
Gansu 282 0,3
Guangdong 7 510 9,1
Guangxi 1 098 1,3
Guizou 270 0,3
Hainan 97 0,1
Hebei 605 0,7
Heilongjiang 641 0,8
Henan 722 0,9
Hongkong 10 935 13,2
Hubei 1 246 1,5
Hunan 2 258 2,7
Jiangsu 1 975 2,4
Jiangxi 1 482 1,8
Jilin 583 0,7
Liaoning 2 132 2,6
Macau 117 0,1
Mongolia 305 0,4
Ningsia 90 0,1
Qinghai 51 0,1
Shaanxi 816 1,0
Shangdong 1 699 2,1
Shanghai 2 828 3,4
Shanxi 425 0,5
Sichuan 1 836 2,2
Taiwan 125 0,2
Tianjin 503 0,6
Tibet 74 0,1
Xinjiang 1 413 1,7
Yunnan 481 0,6
Zhejiang 13 239 16,0
onbekend 20 407 24,7
1) Van op 1 januari 2024 in Nederland ingezeten personen van Chinese herkomst.

Gezin belangrijkste motief voor Chinese migranten

Een kwart van de Chinese migranten heeft zich voor 1999 in Nederland gevestigd. Voor recentere migranten is een migratiemotief vastgesteld. Het meest voorkomende migratiemotief is gezinsvorming of -hereniging (23 procent). Daarna volgen studie (19 procent) en arbeid (17 procent). Een klein deel kwam naar Nederland voor asiel (4 procent). 

Deze verdeling verschilt van overige Buiten-Europese migranten. Met name het aandeel migranten uit overige landen buiten Europa dat voor asiel kwam is een stuk groter (16 procent), terwijl het aandeel arbeids- en studiemigranten een stuk kleiner is (5 en 3 procent).

 Er zijn geen migratiemotieven vastgesteld voor personen met een Nederlandse nationaliteit (6 procent) of een andere EU/EFTA-nationaliteit (2 procent). Het gaat daarbij om mensen geboren in China, die voor hun migratie een EU/EFTA-nationaliteit hebben verworden, bijvoorbeeld via hun ouders. Dit komt naar verhouding minder vaak voor onder migranten uit China dan uit overige landen buiten Europa (8 tegenover 13 procent). 

Veel Chinese migranten arriveerden relatief recent

Van de Chinese migranten die op 1 januari 2024 in Nederland verbleven arriveerde bijna 30 procent in de afgelopen vijf jaar. Toch is er ook een aanzienlijk deel van de Chinese migranten dat al lange tijd in Nederland verblijft: een derde verblijft al 20 jaar of langer in Nederland. 

In vergelijking met migranten uit overige landen buiten Europa arriveerde een relatief groot aandeel Chinese migranten in de afgelopen twintig jaar (66 procent tegenover 52 procent). 

Personen van Chinese herkomst meest in Zuid-Holland en universiteitssteden

Op 1 januari 2024 woonde er in bijna elke Nederlandse gemeente personen van Chinese herkomst, maar hun spreiding over het land is niet gelijkmatig. Daarnaast verschilt de spreiding van Chinese migranten van de spreiding van de Chinese tweede generatie die in Nederland werd geboren. 

Het valt op dat in universiteitssteden en omringende gemeentes naar verhouding veel Chinese migranten wonen. Chinese studiemigranten zoeken waarschijnlijk vaak een woning in de buurt van de universiteit waar zij studeren. In Wageningen wonen naar verhouding de meeste Chinese migranten (28 per duizend inwoners), gevolgd door Delft (20 per duizend inwoners), en Diemen en Amstelveen (beide 17 per duizend inwoners), waar veel studenten gehuisvest zijn die aan een Amsterdamse universiteit studeren. Deze steden bieden ook werkgelegenheid voor hoogopgeleide kennismigranten.

Naast de universiteitssteden wonen er in gemeentes in Zuid-Holland ook relatief veel Chinese migranten, zoals Capelle aan de IJssel (15 per duizend inwoners), Den Haag (11 per duizend inwoners), Pijnacker-Nootdorp (10 per duizend inwoners) en Rijswijk (9 per duizend inwoners).

Personen van Chinese herkomst die in Nederland zijn geboren wonen gelijkmatiger verspreid over Nederland dan Chinese migranten. Toch wonen ook zij relatief vaak in een Zuid-Hollandse gemeente, het vaakst in Capelle aan de IJssel (9 per duizend inwoners), gevolgd door Barendrecht en Pijnacker-Nootdorp (beide 7 per duizend inwoners).

Chinese migranten minder vaak genaturaliseerd dan andere migranten

Na een aaneengesloten verblijf (in het bezit van een geldige verblijfsvergunning) van tenminste vijf jaar mogen migranten de Nederlandse nationaliteit aanvragen (naturalisatie). In de meeste gevallen komt de eerdere nationaliteit dan te vervallen. Dat geldt ook voor de Chinese nationaliteit. Op 1 januari 2024 was 41 procent van de personen geboren in China die tenminste vijf jaar in Nederland verbleven en niet de Nederlandse nationaliteit hadden ten tijde van immigratie genaturaliseerd. Dat is 5 procentpunten minder dan het aandeel genaturaliseerden uit andere landen (46 procent). 

In vergelijking met alleen migranten uit landen buiten Europa is het verschil nog groter: 16 procentpunten. Migranten die van buiten Europa komen laten zich vaker naturaliseren dan migranten van binnen Europa (57 procent tegenover 22 procent). Burgers van een land dat deel uitmaakt van de Europese Unie hebben immers ook zonder de Nederlandse nationaliteit geen verblijfsvergunning nodig om in Nederland te verblijven. 

Bijna 60 procent van de Chinese migranten tussen 18 en 45 jaar oud

Een groot deel van de Chinese migranten is tussen de 18 en 30 jaar (26 procent) en 31 en 45 jaar oud (32 procent). Dat is een groter deel dan in de totale Nederlandse bevolking. Daar vormen deze twee groepen samen slechts 35 procent van de bevolking. Chinese migranten zijn juist minder vaak jonger dan 18 jaar of ouder dan 65 jaar dan de totale bevolking. Voor overige migranten geldt ook dat de 18- tot 35-jarige groep relatief groot is, maar het verschil ten opzichte van de totale bevolking is kleiner dan voor Chinese migranten.

De Chinese tweede generatie is relatief jong, bijna 30 procent is jonger dan 18 jaar en nog geen 10 procent is ouder dan 45. Ook de tweede generatie van overige buitenlandse herkomst is relatief jong, maar wel ouder dan de Chinese tweede generatie.

Meer vrouwelijke Chinese migranten 

Vrouwen vormen met 57 procent de meerderheid van de Chinese migranten. Ook onder migranten uit overige landen vormen vrouwen de meerderheid, maar daar is het aandeel kleiner (52 procent). Zowel de tweede generatie van Chinese als de tweede generatie van overige buitenlandse herkomst bestaat ook uit iets meer vrouwen dan mannen (49 tegenover 51 procent). In de totale bevolking is het aandeel mannen en vrouwen bijna gelijk. 

Chinese migranten wonen relatief vaak alleen

De meeste Chinese migranten wonen alleen in een eenpersoonshuishouden, gevolgd door de groep die een huishouden vormt met een partner en kinderen. Deze beide groepen zijn naar verhouding groter dan gemiddeld. Dat geldt voor zowel mannelijke als vrouwelijke Chinese migranten, al wonen de mannen wat vaker alleen dan de vrouwen (33 tegenover 29 procent). De groep die een huishouden vormt met een partner, zonder kinderen is wat kleiner dan gemiddeld onder zowel mannen als vrouwen. Ook het aandeel thuiswonende kinderen is relatief laag onder Chinese migranten, een logisch gevolg van het kleine aandeel minderjarigen in deze groep.

Chinese migranten en migranten uit overige landen hebben een vergelijkbare verhouding wat betreft plaats in het huishouden. Wel valt op dat vrouwelijke Chinese migranten minder vaak als alleenstaande met een kind wonen dan vrouwelijke migranten uit overige landen, en juist wat vaker alleen. 

De Chinese tweede generatie bestaat voor circa 60 procent uit thuiswonende kinderen. Dat is bijna twee keer zoveel als gemiddeld en ook vaker dan de tweede generatie van overige buitenlandse herkomst. Dat wordt verklaard door het grote aandeel kinderen en jongeren in deze groep. 

Vaak partner binnen Chinese herkomstgroep

Driekwart van de samenwonende (gehuwde of ongehuwde) Chinese migranten heeft een partner van Chinese herkomst. Dat is relatief vaak. Van de samenwonende migranten van overige buitenlandse herkomst heeft 57 procent een partner met hetzelfde land van herkomst. De rest van de samenwonende Chinese migranten heeft een partner van Nederlandse herkomst (14 procent) of van overige buitenlandse herkomst (11 procent). 

De Chinese tweede generatie heeft vaker een partner van Nederlandse herkomst (25 procent) dan Chinese migranten, al vormt ook daarvan de meerderheid een koppel met een partner van Chinese herkomst (41 procent). Dat is een stuk vaker dan de tweede generatie van overige buitenlandse herkomst, waarvan 21 procent van de samenwonenden een partner met hetzelfde land van herkomst heeft.

Chinese migranten hebben minder kinderen

Het gemiddelde kindertal van 45- tot 65-jarige in China geboren vrouwen is 1,5. Dat is minder dan hun leeftijdsgenoten geboren in overige landen (inclusief Nederland), die gemiddeld 1,8 kind kregen. De Chinese tweede generatie is nog te jong om een vergelijkbare schatting van het kindertal te kunnen maken.

Vrouwen van Chinese herkomstgroep ouder bij geboorte eerste kind

De gemiddelde leeftijd waarop vrouwelijke Chinese migranten hun eerste kind kregen is 27,1 jaar. Dat is vergelijkbaar met het gemiddelde van alle vrouwen in Nederland, maar een jaar ouder dan de gemiddelde leeftijd waarop vrouwen geboren in overige landen hun eerste kind kregen. 

Vrouwen van de Chinese tweede generatie kregen hun eerste kind een stuk ouder, met gemiddeld 30,2 jaar.  Een belangrijke kanttekening is dat de gemiddelde leeftijd waarop vrouwen hun eerste kind krijgen de afgelopen decennia is gestegen, van 25,0 jaar bij eerste kinderen geboren in 1975 naar 30,4 jaar bij eerste kinderen geboren in 2024. Doordat de Chinese tweede generatie de jongste hier getoonde herkomstgroep vormt kregen zij gemiddeld recenter hun kind dan de groepen geboren in het buitenland, die ook meer oudere moeders bevatten. De tweede generatie van overige buitenlandse herkomst is ook betrekkelijk jong. Toch kregen deze vrouwen hun eerste kind gemiddeld wel drie jaar jonger dan moeders van de Chinese tweede generatie.

Uitwonende Chinese tweede generatie woont ver van ouders

Voor alle personen die in Nederland zijn geboren en van wie de vader of moeder in Nederland woont is de hemelsbrede afstand van het eigen woonadres tot het woonadres tot de vader/moeder berekend. De afstand tot de vader en de moeder wordt apart getoond omdat zij soms gescheiden of verweduwd zijn.

Een relatief groot deel (29 procent) van de Chinese tweede generatie woont in bij de ouders. Dat houdt verband met hun jonge gemiddelde leeftijd. De groep die niet bij ouders inwoont woont juist relatief vaak op afstand: 26 procent woont 30 kilometer of verder van de moeder, 28 procent 30 kilometer of verder van de vader. Dat is meer dan gemiddeld, en meer dan de tweede generatie van overige buitenlandse herkomst. Ongeveer 16 procent woont op minder dan 3 kilometer afstand, ongeveer half zo vaak als gemiddeld in de totale bevolking.