Inwoners van Chinese herkomst

Hoe gaat het met de Chinese herkomstgroep in Nederland? Van de meeste herkomstgroepen – en dan met name voor de klassieke migratielanden en de Nieuwe-EU – zijn onder meer in openbare bronnen veel cijfers beschikbaar. Over personen van Chinese herkomst is deze kennis beperkt. Dit rapport brengt de demografie, de sociaaleconomische positie en het zorggebruik van deze groep in kaart op basis van registratiedata.

De aanleiding voor dit rapport is de uitbreiding van de Survey Samenleven in Nederland (SIN). In 2025 en 2026 voert het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) deze survey uit. Dit onderzoek heeft als doel om inzichtelijk te maken hoe mensen in Nederland samenleven in diversiteit (SCP, 2025). In de SIN wordt diversiteit vanuit verschillende dimensies benaderd. Eén van deze dimensies betreft herkomst: het land of de regio waar inwoners van Nederland zijn geboren, of waar hun ouders zijn geboren. Naast de in Nederland meer traditionele herkomstgroepen, wordt de nieuwste editie van de survey uitgebreid met enkele andere landen, waaronder de Chinese herkomstgroep.

De SIN richt zich vooral op vraagstukken binnen de sociaal-culturele dimensie, maar er bestaan beleidsvragen op sociaaleconomisch en demografisch gebied die alleen met behulp van registratiedata beantwoord kunnen worden, zoals de onderwijs- of arbeidsmarktpositie die de Chinese herkomstgroep inneemt. Daarom heeft het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) het CBS gevraagd om ter aanvulling op de SIN een beschrijving te geven van demografische en sociaaleconomische kenmerken van de groep mensen van Chinese herkomst in Nederland.

Inhoud

Dit rapport beschrijft de positie van mensen van Chinese herkomst in Nederland op gebied van demografie, onderwijs, werk, inkomen en zorggebruik en vergelijkt deze met het landelijk gemiddelde en personen van overige (buitenlandse) herkomst in Nederland. Deze publicatie richt zich op een beschrijving van de meest recente beschikbare gegevens en biedt een beschrijving van de situatie op dat moment, zonder inzicht te geven in ontwikkelingen over de tijd.

Bij de meeste figuren worden ongecorrigeerde verschillen getoond. Dit betekent dat in de figuren geen rekening is gehouden met verschillen tussen herkomstgroepen in samenstelling in bijvoorbeeld inkomen, geslacht, leeftijd of opleidingsniveau. Uit de Rapportage Integratie en Samenleven 2024 blijkt dat verschillen in de (sociaaleconomische) positie die verschillende herkomstgroepen innemen samen kan hangen met verschillen in achtergrondkenmerken. Daarom is in dit rapport voor de meeste indicatoren door middel van regressieanalyse ook gekeken in hoeverre de beschreven verschillen tussen herkomstgroepen blijven bestaan wanneer rekening wordt gehouden met verschillen in de samenstelling van groepen. In de tekst wordt hierbij steeds aangegeven voor welke factoren is gecorrigeerd.

Naast beschrijvende analyses zijn er enkele decompositieanalyses (Kitagawa-Oaxaca-Blinder-decompositie) opgenomen om te bepalen in hoeverre verschillen tussen personen van Chinese herkomst en de rest van de bevolking in Nederland kunnen worden verklaard door verschillen in achtergrondkenmerken. Meer uitleg over decompositieanalyses is te lezen in de Onderzoeksmethode van dit rapport.

Populatie

De populatie bestaat uit alle personen die op 1 januari 2024 als ingezetene geregistreerd staan in de Basisregistratie Personen (BRP). Personen worden tot de groep van Chinese herkomst gerekend wanneer zij geboren zijn in China (migranten), of in Nederland zijn geboren en ten minste één van hun ouders in China is geboren (de tweede generatie). Wanneer beide ouders in het buitenland zijn geboren, is het geboorteland van de moeder bepalend. In Nederland geboren personen van wie de vader in China is geboren en de moeder in een ander land (behalve Nederland), worden in dit rapport niet tot de Chinese herkomstgroep gerekend.

Omdat Hongkong en Macau, twee speciale administratieve regio’s van China, officieel onderdeel uitmaken van de Volksrepubliek China en hier veel personen met de Chinese nationaliteit verblijven, worden inwoners van beide regio’s in dit rapport ook gerekend onder de bevolking van Chinese herkomst. De positie van de Chinese herkomstgroep wordt (waar mogelijk) vergeleken met die van alle andere niet-Chinese migranten en de overige niet-Chinese tweede generatie en met het gemiddelde van de gehele Nederlandse bevolking (inclusief mensen van Chinese herkomst).

Samenvatting

Bevolking

Op 1 januari 2024 woonden er 118 duizend personen van Chinese herkomst in Nederland. Dat komt neer op 0,7 procent van de totale Nederlandse bevolking. Van hen is 70 procent in China geboren, 30 procent is geboren in Nederland en heeft ten minste één in China geboren ouder. Chinese migranten zijn voornamelijk als gezins-, arbeids- of studiemigrant naar Nederland gekomen. Asielmigranten vormen slechts een klein deel (4 procent). De groep Chinese migranten laat een gevarieerd beeld zien omtrent de verblijfsduur. Ongeveer een derde woont 20 jaar of langer in Nederland, terwijl een bijna even groot deel de afgelopen 5 jaar naar Nederland is geïmmigreerd.

Ten opzichte van het gemiddelde van de Nederlandse bevolking is het aandeel vrouwen onder Chinese migranten relatief hoog (57 procent) en zijn Chinese migranten relatief jong. Daarnaast vormen zij vaak een eenpersoonshuishouden en krijgen vrouwen geboren in China gemiddeld later en minder kinderen. Van de samenwonende Chinese migranten heeft driekwart een partner uit dezelfde herkomstgroep. Dat is relatief vaak ten opzichte van andere migranten (57 procent).

De Chinese tweede generatie is gemiddeld jonger dan de tweede generatie van overige buitenlandse herkomst: meer dan driekwart is jonger dan 30 jaar. Bij de samenwonende Chinese tweede generatie valt op dat zij net als Chinese migranten relatief vaak een partner van Chinese herkomst hebben (41 procent). Dat is tweemaal zo hoog als gemiddeld onder de tweede generatie van andere herkomstgroepen.

Onderwijs

De Chinese herkomstgroep presteert goed op school. Dat geldt voor zowel Chinese migranten, als de Chinese tweede generatie. Zo krijgen zij vaker havo/vwo-advies dan gemiddeld en volgen zij vaker havo of vwo in het derde leerjaar van het voortgezet onderwijs. Hierbij springen met name de schoolprestaties van de Chinese tweede generatie in het oog: 85 procent van hen krijg in groep 8 havo/vwo-advies en uiteindelijk volgt meer dan driekwart havo of vwo in leerjaar drie van het voortgezet onderwijs. Dat is een stuk vaker dan gemiddeld onder alle leerlingen. Ook onder leerlingen geboren in China liggen beide percentages hoger dan gemiddeld, maar is het verschil minder groot dan voor de tweede generatie.

Voor het aandeel havo/vwo-leerlingen is onderzocht in hoeverre het verschil kan worden toegeschreven aan verschillen in achtergrondkenmerken tussen leerlingen van Chinese herkomst en de rest van de leerlingen. Dit blijkt slechts voor een klein deel het geval. Na correctie blijft het overgrote deel van het verschil voor beide generaties onverklaard.

De schoolprestaties op de basis- en middelbare school resulteren ook in een relatief groot aandeel hbo- en wo-opgeleiden onder de Chinese tweede generatie. Zowel mannelijke als vrouwelijke studenten van Chinese herkomst kiezen relatief vaak voor studies in de richting Wiskunde, natuurkunde en informatica en minder vaak dan gemiddeld voor de richting Onderwijs. Het aandeel voortijdig schoolverlaters is onder de Chinese tweede generatie lager dan gemiddeld.

Werk en inkomen

De arbeidsmarktpositie van de Chinese herkomstgroep geeft een meer gevarieerd beeld. Over het algemeen is de arbeidsmarktpositie van Chinese migranten gunstiger dan die van andere migranten, maar wat ongunstiger dan die van de gemiddelde bevolking in Nederland. Zo ligt de nettoarbeidsparticipatie van Chinese migranten lager dan gemiddeld. Wanneer rekening wordt gehouden met onder andere hun relatief gunstige leeftijd, is het verschil met de gemiddelde bevolking na correctie nog wat groter.

Voor de Chinese migranten met werk geldt dat zij relatief vaak flexibel werk hebben en dat zij vaker dan gemiddeld voltijd werken. Ook dit is deels het gevolg van hun jonge gemiddelde leeftijd. Voor mannelijke Chinese migranten geldt dat zij een lager uurloon hebben dan gemiddeld, voor vrouwelijke Chinese migranten is dit ongeveer even hoog. Het inkomen van Chinese migranten is dan ook lager dan gemiddeld in Nederland. Het lagere uurloon hangt vooral samen met de bedrijfstak waarin Chinese migranten werken. Maar liefst 41 procent van hen werkt in de horeca, dat is 8 keer vaker dan gemiddeld. 

Voor de Chinese tweede generatie is de nettoarbeidsparticipatie hoger dan gemiddeld, komt een flexibel dienstverband vaker voor en werken mannen minder vaak dan gemiddeld voltijd. Dit alles hangt samen met hun gemiddeld jonge leeftijd, ongeveer een derde van de Chinese tweede generatie van 15 jaar en ouder is nog schoolgaand. De verschillen met het gemiddelde van de bevolking vallen grotendeels weg als er rekening wordt gehouden met verschillen in leeftijd.

Net als bij Chinese migranten geldt voor de Chinese tweede generatie dat vooral mannen een lager uurloon hebben dan gemiddeld. Voor de tweede generatie is dit voor het grootste deel het gevolg van hun gemiddeld jongere leeftijd, al speelt ook hier een rol dat zij net als Chinese migranten gemiddeld vaak werkzaam zijn in de horeca. Het inkomen van mannen van de Chinese tweede generatie is ongeveer even hoog als gemiddeld, terwijl dit voor vrouwen hoger is dan het gemiddelde van de Nederlandse bevolking. 

Zorggebruik

Voor mensen van Chinese herkomst worden minder zorgkosten gedeclareerd dan gemiddeld. Voor Chinese migranten geldt dit voor zowel de totale kosten uit de basisverzekering, als kosten voor geneesmiddelen en ggz. Daarnaast krijgen zij gemiddeld minder vaak antidepressiva en antipsychotica verstrekt. Deze lagere kosten en het lagere gebruik zijn ondanks de relatief lage inkomenspositie die Chinese migranten innemen. Wel krijgen oudere Chinese migranten vaker diabetesmiddelen verstrekt dan gemiddeld.

Ook de Chinese tweede generatie maakt minder zorgkosten dan gemiddeld, al is het verschil minder groot dan voor Chinese migranten. Dat kleinere verschil is vooral terug te zien bij de gedeclareerde ggz-kosten, die voor de Chinese tweede generatie nauwelijks afwijken van het gemiddelde. Net als bij Chinese migranten, krijgt de Chinese tweede generatie minder vaak dan gemiddeld in Nederland medicijnen voor antidepressiva en antipsychotica verstrekt. Ook krijgen jongeren van de Chinese tweede generatie minder vaak jeugdhulp dan gemiddeld.

Motief en verblijfsduur

Chinese migranten komen veel vaker als arbeids- of studiemigrant naar Nederland dan overige Buiten-Europese migranten. Dit is van invloed op de arbeidsmarktpositie van Chinese migranten als geheel. Zo is hun nettoarbeidsparticipatie hoger dan die van overige Buiten-Europese migranten, maar dit wordt grotendeels veroorzaakt door hun gunstige migratiemotief. Na correctie voor deze en andere kenmerken, is hun nettoarbeidsparticipatie juist lager dan die van overige Buiten-Europese migranten. Voor het gemiddeld uurloon geldt een vergelijkbare uitkomst. Het gemiddeld uurloon is lager onder Chinese migranten dan onder overige Buiten-Europese migranten. Na correctie is het uurloon van Chinese migranten nog lager en wordt het verschil dus groter.

Wanneer de migratiemotieven met elkaar worden vergeleken, valt op dat vooral Chinese asielmigranten een betere arbeidsmarktpositie hebben dan overige Buiten-Europese asielmigranten. Chinese asielmigranten hebben een hogere nettoarbeidsparticipatie en werken gemiddeld meer uur per week. Daarnaast zijn Chinese asielmigranten veel vaker zelfstandige dan overige Buiten-Europese asielmigranten. Ook Chinese studiemigranten hebben een gemiddeld betere arbeidsmarktpositie dan overige Buiten-Europese studiemigranten, maar het verschil is minder groot dan voor asielmigranten.

Chinese gezins- en arbeidsmigranten hebben een overwegend minder goede arbeidsmarktpositie dan overige Buiten-Europese gezins- en arbeidsmigranten. Voor Chinese arbeidsmigranten komt dat mogelijk omdat zij veel minder vaak als kennismigrant naar Nederland zijn gekomen. 

Wat betreft de verblijfsduur in Nederland zijn behoudens het aandeel zelfstandigen geen noemenswaardige verschillen tussen Chinese en overige Buiten-Europese migranten. Verblijfsduur draagt ook nauwelijks bij aan de verklaring van verschillen in nettoarbeidsparticipatie en het uurloon tussen beide groepen.

Literatuur

CBS. (2025). Rapportage Integratie en Samenleven 2024. 
SCP. (2025). Visiedocument onderzoek naar samenleven in Nederland (SIN). 

In dit hoofdstuk wordt de demografie van personen van Chinese herkomst beschreven. Het gaat hierbij om personen die in China (inclusief Hongkong en Macau) zijn geboren en zich in Nederland hebben gevestigd (migranten) alsook om hun kinderen die in Nederland zijn geboren (de tweede generatie). De beschrijving betreft personen die op 1 januari 2024 stonden ingeschreven in het bevolkingsregister van een Nederlandse gemeente. Het eerste gedeelte van het hoofdstuk toont de aantallen, herkomstregio’s, migratiemotieven, verblijfsduur en spreiding over Nederland van deze herkomstgroep. Daarna wordt ingegaan op de samenstelling van deze groep betreffende leeftijd, geslacht en gezinssituatie en is er aandacht voor partnerrelaties, kindertal en de afstand tussen de woonplaatsen van kinderen en ouders. De cijfers worden getoond voor migranten en de tweede generatie apart. Waar mogelijk en relevant worden de cijfers vergeleken met personen van overige buitenlandse herkomst en met de totale Nederlandse bevolking.

Minder dan 0,7 procent van de Nederlandse bevolking van Chinese herkomst

De Nederlandse bevolking bestond op 1 januari 2024 uit 17,9 miljoen mensen. De meerderheid daarvan was van Nederlandse herkomst (72,1 procent). Slechts 0,7 procent van de bevolking was van Chinese herkomst, bestaande uit 118 duizend personen. De rest van de bevolking (27,2 procent) was van overige buitenlandse herkomst.

Van alle personen van Chinese herkomst is bijna 70 procent geboren in China. Zij vestigden zich op latere leeftijd in Nederland. De overige 30 procent is geboren in Nederland. De meerderheid van deze tweede generatie heeft twee ouders die zijn geboren in China. Een kwart van de tweede generatie heeft één ouder die geboren is in China en één ouder die geboren is in Nederland.

In vergelijking met de groep van overige buitenlandse herkomst is de tweede generatie in verhouding tot totale herkomstgroep relatief klein (30 tegenover 42 procent), en is het aandeel waarvan beide ouders in het buitenland zijn geboren relatief groot (75 tegenover 45 procent).

Meeste Chinese migranten afkomstig uit Zhejiang

Van driekwart van de Chinese migranten is bekend in welke regio zij zijn geboren. De regio waar de meeste Chinese migranten zijn geboren is Zhejiang (16 procent), gevolgd door Hongkong (13 procent) en Guangdong (9 procent). Uit deze regio’s komen al langere tijd migranten naar Nederland (50 jaar of langer), terwijl migranten uit de meeste overige regio’s veelal recenter naar Nederland zijn gekomen. Van een kwart van de Chinese migranten is onbekend in welke regio zij zijn geboren.

Gezin belangrijkste motief voor Chinese migranten

Een kwart van de Chinese migranten heeft zich voor 1999 in Nederland gevestigd. Voor recentere migranten is een migratiemotief vastgesteld. Het meest voorkomende migratiemotief is gezinsvorming of -hereniging (23 procent). Daarna volgen studie (19 procent) en arbeid (17 procent). Een klein deel kwam naar Nederland voor asiel (4 procent). 

Deze verdeling verschilt van overige Buiten-Europese migranten. Met name het aandeel migranten uit overige landen buiten Europa dat voor asiel kwam is een stuk groter (16 procent), terwijl het aandeel arbeids- en studiemigranten een stuk kleiner is (5 en 3 procent).

 Er zijn geen migratiemotieven vastgesteld voor personen met een Nederlandse nationaliteit (6 procent) of een andere EU/EFTA-nationaliteit (2 procent). Het gaat daarbij om mensen geboren in China, die voor hun migratie een EU/EFTA-nationaliteit hebben verworden, bijvoorbeeld via hun ouders. Dit komt naar verhouding minder vaak voor onder migranten uit China dan uit overige landen buiten Europa (8 tegenover 13 procent). 

Veel Chinese migranten arriveerden relatief recent

Van de Chinese migranten die op 1 januari 2024 in Nederland verbleven arriveerde bijna 30 procent in de afgelopen vijf jaar. Toch is er ook een aanzienlijk deel van de Chinese migranten dat al lange tijd in Nederland verblijft: een derde verblijft al 20 jaar of langer in Nederland. 

In vergelijking met migranten uit overige landen buiten Europa arriveerde een relatief groot aandeel Chinese migranten in de afgelopen twintig jaar (66 procent tegenover 52 procent). 

Personen van Chinese herkomst meest in Zuid-Holland en universiteitssteden

Op 1 januari 2024 woonde er in bijna elke Nederlandse gemeente personen van Chinese herkomst, maar hun spreiding over het land is niet gelijkmatig. Daarnaast verschilt de spreiding van Chinese migranten van de spreiding van de Chinese tweede generatie die in Nederland werd geboren. 

Het valt op dat in universiteitssteden en omringende gemeentes naar verhouding veel Chinese migranten wonen. Chinese studiemigranten zoeken waarschijnlijk vaak een woning in de buurt van de universiteit waar zij studeren. In Wageningen wonen naar verhouding de meeste Chinese migranten (28 per duizend inwoners), gevolgd door Delft (20 per duizend inwoners), en Diemen en Amstelveen (beide 17 per duizend inwoners), waar veel studenten gehuisvest zijn die aan een Amsterdamse universiteit studeren. Deze steden bieden ook werkgelegenheid voor hoogopgeleide kennismigranten.

Naast de universiteitssteden wonen er in gemeentes in Zuid-Holland ook relatief veel Chinese migranten, zoals Capelle aan de IJssel (15 per duizend inwoners), Den Haag (11 per duizend inwoners), Pijnacker-Nootdorp (10 per duizend inwoners) en Rijswijk (9 per duizend inwoners).

Personen van Chinese herkomst die in Nederland zijn geboren wonen gelijkmatiger verspreid over Nederland dan Chinese migranten. Toch wonen ook zij relatief vaak in een Zuid-Hollandse gemeente, het vaakst in Capelle aan de IJssel (9 per duizend inwoners), gevolgd door Barendrecht en Pijnacker-Nootdorp (beide 7 per duizend inwoners).

Chinese migranten minder vaak genaturaliseerd dan andere migranten

Na een aaneengesloten verblijf (in het bezit van een geldige verblijfsvergunning) van tenminste vijf jaar mogen migranten de Nederlandse nationaliteit aanvragen (naturalisatie). In de meeste gevallen komt de eerdere nationaliteit dan te vervallen. Dat geldt ook voor de Chinese nationaliteit. Op 1 januari 2024 was 41 procent van de personen geboren in China die tenminste vijf jaar in Nederland verbleven en niet de Nederlandse nationaliteit hadden ten tijde van immigratie genaturaliseerd. Dat is 5 procentpunten minder dan het aandeel genaturaliseerden uit andere landen (46 procent). 

In vergelijking met alleen migranten uit landen buiten Europa is het verschil nog groter: 16 procentpunten. Migranten die van buiten Europa komen laten zich vaker naturaliseren dan migranten van binnen Europa (57 procent tegenover 22 procent). Burgers van een land dat deel uitmaakt van de Europese Unie hebben immers ook zonder de Nederlandse nationaliteit geen verblijfsvergunning nodig om in Nederland te verblijven. 

Bijna 60 procent van de Chinese migranten tussen 18 en 45 jaar oud

Een groot deel van de Chinese migranten is tussen de 18 en 30 jaar (26 procent) en 31 en 45 jaar oud (32 procent). Dat is een groter deel dan in de totale Nederlandse bevolking. Daar vormen deze twee groepen samen slechts 35 procent van de bevolking. Chinese migranten zijn juist minder vaak jonger dan 18 jaar of ouder dan 65 jaar dan de totale bevolking. Voor overige migranten geldt ook dat de 18- tot 35-jarige groep relatief groot is, maar het verschil ten opzichte van de totale bevolking is kleiner dan voor Chinese migranten.

De Chinese tweede generatie is relatief jong, bijna 30 procent is jonger dan 18 jaar en nog geen 10 procent is ouder dan 45. Ook de tweede generatie van overige buitenlandse herkomst is relatief jong, maar wel ouder dan de Chinese tweede generatie.

Meer vrouwelijke Chinese migranten 

Vrouwen vormen met 57 procent de meerderheid van de Chinese migranten. Ook onder migranten uit overige landen vormen vrouwen de meerderheid, maar daar is het aandeel kleiner (52 procent). Zowel de tweede generatie van Chinese als de tweede generatie van overige buitenlandse herkomst bestaat ook uit iets meer vrouwen dan mannen (49 tegenover 51 procent). In de totale bevolking is het aandeel mannen en vrouwen bijna gelijk. 

Chinese migranten wonen relatief vaak alleen

De meeste Chinese migranten wonen alleen in een eenpersoonshuishouden, gevolgd door de groep die een huishouden vormt met een partner en kinderen. Deze beide groepen zijn naar verhouding groter dan gemiddeld. Dat geldt voor zowel mannelijke als vrouwelijke Chinese migranten, al wonen de mannen wat vaker alleen dan de vrouwen (33 tegenover 29 procent). De groep die een huishouden vormt met een partner, zonder kinderen is wat kleiner dan gemiddeld onder zowel mannen als vrouwen. Ook het aandeel thuiswonende kinderen is relatief laag onder Chinese migranten, een logisch gevolg van het kleine aandeel minderjarigen in deze groep.

Chinese migranten en migranten uit overige landen hebben een vergelijkbare verhouding wat betreft plaats in het huishouden. Wel valt op dat vrouwelijke Chinese migranten minder vaak als alleenstaande met een kind wonen dan vrouwelijke migranten uit overige landen, en juist wat vaker alleen. 

De Chinese tweede generatie bestaat voor circa 60 procent uit thuiswonende kinderen. Dat is bijna twee keer zoveel als gemiddeld en ook vaker dan de tweede generatie van overige buitenlandse herkomst. Dat wordt verklaard door het grote aandeel kinderen en jongeren in deze groep. 

Vaak partner binnen Chinese herkomstgroep

Driekwart van de samenwonende (gehuwde of ongehuwde) Chinese migranten heeft een partner van Chinese herkomst. Dat is relatief vaak. Van de samenwonende migranten van overige buitenlandse herkomst heeft 57 procent een partner met hetzelfde land van herkomst. De rest van de samenwonende Chinese migranten heeft een partner van Nederlandse herkomst (14 procent) of van overige buitenlandse herkomst (11 procent). 

De Chinese tweede generatie heeft vaker een partner van Nederlandse herkomst (25 procent) dan Chinese migranten, al vormt ook daarvan de meerderheid een koppel met een partner van Chinese herkomst (41 procent). Dat is een stuk vaker dan de tweede generatie van overige buitenlandse herkomst, waarvan 21 procent van de samenwonenden een partner met hetzelfde land van herkomst heeft.

Chinese migranten hebben minder kinderen

Het gemiddelde kindertal van 45- tot 65-jarige in China geboren vrouwen is 1,5. Dat is minder dan hun leeftijdsgenoten geboren in overige landen (inclusief Nederland), die gemiddeld 1,8 kind kregen. De Chinese tweede generatie is nog te jong om een vergelijkbare schatting van het kindertal te kunnen maken.

Vrouwen van Chinese herkomstgroep ouder bij geboorte eerste kind

De gemiddelde leeftijd waarop vrouwelijke Chinese migranten hun eerste kind kregen is 27,1 jaar. Dat is vergelijkbaar met het gemiddelde van alle vrouwen in Nederland, maar een jaar ouder dan de gemiddelde leeftijd waarop vrouwen geboren in overige landen hun eerste kind kregen. 

Vrouwen van de Chinese tweede generatie kregen hun eerste kind een stuk ouder, met gemiddeld 30,2 jaar.  Een belangrijke kanttekening is dat de gemiddelde leeftijd waarop vrouwen hun eerste kind krijgen de afgelopen decennia is gestegen, van 25,0 jaar bij eerste kinderen geboren in 1975 naar 30,4 jaar bij eerste kinderen geboren in 2024. Doordat de Chinese tweede generatie de jongste hier getoonde herkomstgroep vormt kregen zij gemiddeld recenter hun kind dan de groepen geboren in het buitenland, die ook meer oudere moeders bevatten. De tweede generatie van overige buitenlandse herkomst is ook betrekkelijk jong. Toch kregen deze vrouwen hun eerste kind gemiddeld wel drie jaar jonger dan moeders van de Chinese tweede generatie.

Uitwonende Chinese tweede generatie woont ver van ouders

Voor alle personen die in Nederland zijn geboren en van wie de vader of moeder in Nederland woont is de hemelsbrede afstand van het eigen woonadres tot het woonadres tot de vader/moeder berekend. De afstand tot de vader en de moeder wordt apart getoond omdat zij soms gescheiden of verweduwd zijn.

Een relatief groot deel (29 procent) van de Chinese tweede generatie woont in bij de ouders. Dat houdt verband met hun jonge gemiddelde leeftijd. De groep die niet bij ouders inwoont woont juist relatief vaak op afstand: 26 procent woont 30 kilometer of verder van de moeder, 28 procent 30 kilometer of verder van de vader. Dat is meer dan gemiddeld, en meer dan de tweede generatie van overige buitenlandse herkomst. Ongeveer 16 procent woont op minder dan 3 kilometer afstand, ongeveer half zo vaak als gemiddeld in de totale bevolking.

Dit hoofdstuk beschrijft de onderwijspositie van personen van Chinese herkomst, en vergelijkt hun positie met het gemiddelde van de totale Nederlandse bevolking en met personen van overige buitenlandse herkomst. Waar mogelijk worden van de buitenlandse herkomstgroepen cijfers van zowel personen geboren in Nederland (de tweede generatie) als personen geboren in het buitenland (migranten) getoond. Er worden verschillende fasen van het onderwijs belicht: het schooladvies in groep 8 van het basisonderwijs, onderwijsniveau in leerjaar 3 in het voortgezet onderwijs, onderwijsrichting op het hbo en wo, en het verlaten van het mbo zonder startkwalificatie. Ook wordt het behaalde opleidingsniveau van de tweede generatie belicht. Dit hoofdstuk eindigt met een decompositieanalyse van het verschil in het aandeel leerlingen op havo of vwo tussen de Chinese herkomstgroep en de rest van de Nederlandse bevolking.

Leerlingen van Chinese herkomst krijgen vaak havo- of vwo-advies

In schooljaar 2022/’23 kreeg 61 procent van de groep-8-leerlingen een havo-of vwo-advies. Bij leerlingen van Chinese herkomst was dat aandeel een stuk hoger. Dat geldt met name voor leerlingen geboren in Nederland met ouders geboren in China (85 procent met havo- of vwo-advies) maar ook leerlingen geboren in China kregen vaker dan gemiddeld havo- of vwo-advies (71 procent).

Leerlingen van overige buitenlandse herkomst kregen juist minder vaak dan gemiddeld havo- of vwo-advies, met name de leerlingen geboren in het buitenland. 

De kans op een havo- of vwo-advies hangt sterk samen met huishoudinkomen. Als er rekening mee wordt gehouden dat gezinnen van buitenlandse herkomst vaak een lager inkomen hebben dan gemiddeld valt het verschil tussen leerlingen van overige buitenlandse herkomst met het gemiddelde grotendeels weg. Dat geldt niet voor leerlingen van Chinese herkomst. De verschillen tussen de Chinese herkomstgroep en het gemiddelde staan los van verschillen in huishoudinkomen. 

Driekwart Chinese tweede generatie op havo of vwo

In het derde leerjaar van het voortgezet onderwijs hebben de meeste leerlingen hun definitieve keuze voor de te volgen onderwijssoort gemaakt. In schooljaar 2023/’24 volgde 49 procent van de leerlingen in het derde leerjaar havo of vwo. Voor leerlingen van de Chinese tweede generatie is het aandeel op havo of vwo ruim anderhalf keer zo groot (76 procent). Dat geldt niet voor de tweede generatie van overige buitenlandse herkomst, die juist minder vaak dan gemiddeld havo of vwo volgde.

Voor leerlingen geboren in China is het aandeel dat in het derde leerjaar havo of vwo volgde ook groter dan gemiddeld (60 procent), maar kleiner dan voor de tweede generatie. Leerlingen geboren in overige landen volgden juist minder vaak dan gemiddeld havo of vwo (45 procent).

Verschillen in huishoudinkomen verklaren een groot deel van de verschillen tussen de groep van overige buitenlandse herkomst en het gemiddelde. Uit de decompositieanalyse (zie einde van dit hoofdstuk) blijkt dat de oververtegenwoordiging van leerlingen van Chinese herkomst op havo en vwo nauwelijks te verklaren is met de geanalyseerde kenmerken (o.a. gezinssituatie en huishoudinkomen). 

Wiskunde, natuurkunde en informatica vaker gekozen door studenten van Chinese herkomst

De meest gekozen hbo- en wo-studierichting door mannen is Recht, administratie en zakelijke dienstverlening. Van alle mannelijke hbo- en wo-studenten die op 1 januari 2024 stonden ingeschreven volgde 32 procent een studie in deze richting. Daarna volgen de studierichting Wiskunde, natuurkunde en informatica (16 procent) en de studierichting Techniek, industrie en bouwkunde (15 procent). 

Mannelijke hbo- en wo-studenten die in China zijn geboren kiezen juist het vaakst voor Wiskunde, natuurkunde en informatica (26 procent). Ook kiezen zij vaker dan gemiddeld onder mannelijke studenten voor Techniek, industrie en bouwkunde (25 procent). Verder valt op dat zij zelden voor de studierichting Onderwijs kiezen (4 procent).

Mannelijke hbo- en wo-studenten van de Chinese tweede generatie volgen ook vaker dan gemiddeld een studie in de richting Wiskunde, natuurkunde en informatica (28 procent). Ze kiezen juist minder vaak dan gemiddeld voor Onderwijs of een overige studierichting. 

Ook voor mannelijke hbo- en wo-studenten van overige buitenlandse herkomst geldt dat zij wat vaker voor Wiskunde, natuurkunde en informatica kiezen en wat minder vaak voor Onderwijs. De verschillen ten opzichte van het gemiddelde zijn echter wat kleiner dan voor studenten van Chinese herkomst.

Voor vrouwelijke hbo- en wo-studenten is de meest gekozen studierichting Gezondheid en welzijn (22 procent), al is de meest gekozen studierichting door mannen (Recht, administratie, handel en zakelijke dienstverlening) bijna even populair (21 procent). Daarna volgen de richtingen Journalistiek, gedrag en maatschappij (16 procent) en Onderwijs (13 procent).

Onder vrouwelijke hbo- en wo-studenten die in China zijn geboren is de richting Journalistiek, gedrag en maatschappij een stuk populairder en wordt even vaak gekozen als Recht, administratie, handel en zakelijke dienstverlening (beide 24 procent). Ook kiezen zij vaker dan gemiddeld onder vrouwelijke studenten voor studies in de richtingen Wiskunde, natuurkunde en informatica of Techniek, industrie en bouwkunde. Ze volgen juist minder vaak een studie in de richting Gezondheidszorg en welzijn of Onderwijs.

Ook vrouwelijke hbo- en wo-studenten van de Chinese tweede generatie volgen het vaakst de studierichting Recht, administratie, handel en zakelijke dienstverlening (32 procent). Ze volgen ook (net als Chinese migranten) vaker dan gemiddeld een studie in de richting Wiskunde, natuurkunde en informatica (15 procent). Gezondheidszorg en welzijn is minder populair dan gemiddeld onder vrouwelijke studenten, maar wordt door de tweede generatie wel vaker gekozen dan door migranten. De Chinese tweede generatie kiest ook minder vaak dan gemiddeld voor Onderwijs of een overige studierichting.

Vrouwelijke hbo- en wo-studenten geboren in overige landen kiezen net als Chinese migranten relatief vaak voor Journalistiek, gedrag en maatschappij en Recht, administratie, handel en zakelijke dienstverlening en juist weinig voor Gezondheidszorg en welzijn of Onderwijs. Wiskunde, natuurkunde en informatica wordt echter minder vaak gekozen dan door Chinese migranten. De verdeling over de studierichtingen van de vrouwelijke tweede generatie van Chinese herkomst wijkt meer af van het gemiddelde van Nederland dan de verdeling van de tweede generatie van overige buitenlandse herkomst. 

Chinese tweede generatie verlaat minder vaak voortijdig mbo

Ieder jaar verlaat een deel van de mbo-studenten van 22 jaar of jonger zonder startkwalificatie het onderwijs. In 2022 ging het om 8 procent van de mannelijke en 6 procent van de vrouwelijke in Nederland geboren mbo-studenten. Mbo-studenten van Chinese herkomst verlaten minder vaak voortijdig het onderwijs dan gemiddeld. Dat geldt voor zowel mannen (7 procent) als vrouwen (5 procent). Omdat slechts een klein deel van de Chinese tweede generatie een mbo-opleiding start gaat het om een klein aantal voortijdig schoolverlaters: ruim 50 mbo-studenten. Mbo-studenten van overige buitenlandse herkomst verlaten juist vaker dan gemiddeld voortijdig het onderwijs, met name onder mannen is het verschil ten opzichte van het gemiddelde aanzienlijk (13 procent ten opzichte van 8 procent gemiddeld).

Het verschil in het aandeel voortijdig schoolverlaters tussen de Chinese tweede generatie en het gemiddelde hangt niet samen met verschillen in huishoudinkomen, voor mannen noch voor vrouwen. Voor de tweede generatie van overige buitenlandse herkomst speelt huishoudinkomen wel een rol: verschillen in huishoudinkomen verklaren een deel van het verschil onder mannen en het volledige verschil onder vrouwen. 

Chinese tweede generatie heeft relatief vaak een hbo- of wo-diploma

Van alle 25- tot 45-jarigen die in Nederland zijn geboren heeft 43 procent van de mannen en 53 procent van de vrouwen een hbo- of wo-diploma. Dat aandeel is circa 20 procentpunten groter onder personen van Chinese herkomst, voor zowel mannen (61 procent) als vrouwen (73 procent). Zowel het aandeel met een havo-, vwo- of mbo2-4-diploma of met basisonderwijs, een vmbo- of mbo1-diploma is onder de Chinese tweede generatie kleiner dan gemiddeld.

Onder personen van overige buitenlandse herkomst is het aandeel met een hbo- of wo-diploma juist kleiner dan gemiddeld, en het aandeel met een havo-, vwo- of mbo2-4-diploma of met basisonderwijs, een vmbo- of mbo1-diploma juist groter. Dit hangt voor een deel samen met het feit dat deze groep gemiddeld een lager huishoudinkomen heeft. Verschillen in huishoudinkomen spelen geen rol bij de verschillen van de Chinese tweede generatie ten opzichte van het gemiddelde. 

Verschillen in aandeel leerlingen op havo of vwo onderzocht

Leerlingen van Chinese herkomst volgen vaker havo of vwo in het derde leerjaar van het voortgezet onderwijs dan gemiddeld. De vraag is in hoeverre dit kan worden toegeschreven aan verschillen in achtergrondkenmerken tussen leerlingen van Chinese herkomst en de rest van de leerlingen. Aan de hand van decompositieanalyse (Kitigawa-Oaxaca-Blinder-decompositie) kan worden vastgesteld of verschillen in kenmerken een rol spelen, en zo ja, hoe groot het aandeel van het verschil is dat elk kenmerk verklaart. Voor beide generaties (leerlingen geboren in China en leerlingen geboren in Nederland met een of beide ouder(s) geboren in China) is een aparte decompositieanalyse uitgevoerd waarin zij vergeleken werden met de rest van de leerlingen. In de analyse is gekeken naar de rol van geslacht (man, vrouw), huishoudinkomen (kwintielgroepen 1, 2, 3, 4, 5, onbekend), gezinsstructuur (woont met beide ouders of niet), leeftijd van de moeder bij geboorte van de leerling (jonger dan 25 jaar, 25-34 jaar, 35 jaar of ouder) en stedelijkheid van de woongemeente (zeer sterk, sterk, matig, weinig, niet stedelijk).

Kwart verschil aandeel havo/vwo migranten toe te schrijven aan achtergrondkenmerken

Van de derdejaarsleerlingen geboren in China volgde 59,8 procent havo of vwo in 2023/’24. Dat is 10,9 procentpunten meer dan de rest van de derdejaars leerlingen. Van dit verschil wordt 26,4 procent verklaard door verschillen in bovengenoemde achtergrondkenmerken. Met andere woorden, als de leerlingen die zijn geboren in China dezelfde achtergrondkenmerken zouden hebben als de rest van de leerlingen, dan zou 56,9 procent van hen havo of vwo volgen in plaats van het feitelijke 59,8 procent. Dat aandeel zou dan nog altijd 8,0 procentpunten groter zijn dan onder de rest van de leerlingen.

Leeftijd moeder grootste rol in verschil aandeel havo/vwo migranten

Van de achtergrondkenmerken in de analyse verklaart de leeftijd van de moeder bij de geboorte van de leerling het grootste deel van het verschil dat kan worden verklaard. De moeders van leerlingen geboren in China zijn gemiddeld ouder dan de moeders van de rest van de leerlingen (zie ook H1 Bevolking). Het is bekend dat kinderen met relatief oude moeders een hoger onderwijsniveau bereiken (Van der Veer, Van Gaalen & Linder, 2021). Als de moeders van leerlingen geboren in China dezelfde gemiddelde leeftijd zouden hebben als de moeders van de rest van de leerlingen dan zou het aandeel op havo of vwo 1,2 procentpunten kleiner zijn. Verder speelt ook het huishoudinkomen een rol. Leerlingen geboren in China zitten relatief vaak in het hoogste inkomenskwartiel (zie ook H3 Werk en inkomen). Het is bekend dat leerlingen uit welvarende gezinnen gemiddeld een hoger schooladvies krijgen dan leerlingen uit gezinnen die het minder breed hebben (Hartgers, Traag & Wielenga, 2021). Als de leerlingen geboren in China hetzelfde gemiddelde huishoudinkomen hadden als de rest van de leerlingen dan zou het aandeel op havo of vwo 0,8 procent kleiner zijn. De gezinsstructuur en de stedelijkheid van de woongemeente spelen beide ook een kleine rol. Leerlingen van Chinese herkomst wonen vaker met hun beide ouders en wonen minder vaak in zeer stedelijk gebied. Kinderen die niet (meer) met beide ouders wonen of in zeer stedelijk gebied volgen doorgaans minder vaak havo of vwo. In de bijlage van dit rapport is een tabel opgenomen met daarin per kenmerk het precieze aandeel in de verklarende analyse.

10 procent aandeel havo/vwo tweede generatie toe te schrijven aan achtergrondkenmerken

Van de derdejaarsleerlingen van de Chinese tweede generatie volgde 75,8 procent havo of vwo in 2023/’24. Dat is 27,0 procentpunten meer dan de rest van de derdejaars leerlingen. Van dit verschil wordt 9,8 procent verklaard door verschillen in bovengenoemde achtergrondkenmerken. Met andere woorden, als de leerlingen van de Chinese tweede generatie dezelfde achtergrondkenmerken zouden hebben als de rest van de leerlingen, dan zou 73,2 procent van hen havo of vwo volgen in plaats van het feitelijke 75,8 procent. Dat aandeel zou dan nog altijd 24,4 procentpunten groter zijn dan onder de rest van de leerlingen.

Stedelijkheid woongemeente grootste rol in verschil aandeel havo/vwo tweede generatie

De rol van de verklarende kenmerken heeft een andere orde van grootte in de analyse van de Chinese tweede generatie dan de analyse van Chinese migranten. Stedelijkheid van de woongemeente speelt de grootste rol in het verklaarde deel van het verschil tussen leerlingen van de Chinese tweede generatie en de rest van de leerlingen. Leerlingen van de Chinese tweede generatie wonen minder vaak in zeer stedelijk gebied, waar kinderen gemiddeld minder vaak havo of vwo volgen. Als zij in gemeentes zouden wonen met dezelfde gemiddelde mate van stedelijkheid zou het aandeel op havo of vwo 1,7 procentpunten kleiner zijn. De gezinsstructuur en het huishoudinkomen van leerlingen van de Chinese tweede generatie spelen ook een kleine rol. Ze wonen vaker bij hun beide ouders en minder vaak in zeer stedelijke gemeentes. In de bijlage van dit rapport is een tabel opgenomen met daarin per kenmerk het precieze aandeel in de verklarende analyse.

Literatuur

Hartgers, M., Traag, T. en Wielenga, l. (2021). De schooladviezen in groep 8: verschillen tussen groepen leerlingen. Statistische Trends. 
Van der Veer, S., Van Gaalen, R. en Linder, F. (2021). De eerste de beste? Over geboortevolgorde, gezinsgrootte en opleidingsniveau. Statistische Trends. 

In dit hoofdstuk komen verschillende aspecten van werk en inkomen aan bod. Het gaat om onder meer de sociaaleconomische positie, de arbeidsdeelname, de arbeidsrelatie, de arbeidsduur, het uurloon, het inkomen en de samenstelling van het inkomen. De situatie van personen van Chinese herkomst wordt vergeleken met die van personen van overige buitenlandse herkomst en met de totale Nederlandse bevolking. De cijfers hebben betrekking op alle inwoners van 15 jaar en ouder in particuliere huishoudens. Waar van toepassing is de leeftijd verder afgebakend tot maximaal 75 jaar. Omdat het arbeidsproces sterk samenhangt met geslacht, wordt een deel van de cijfers apart weergegeven voor mannen en vrouwen. 

Migranten van Chinese herkomst vaker werkzaam

Voor meer dan de helft van de Chinese migranten (54 procent) is betaald werk de belangrijkste inkomstenbron. Dit percentage is iets lager voor migranten van overige buitenlandse herkomst (52 procent) en iets hoger voor de totale Nederlandse bevolking (56 procent). Van de Chinese migranten is 10 procent scholier of student. Dit is hoger dan voor migranten van overige buitenlandse herkomst (7 procent), maar vergelijkbaar met de totale bevolking (10 procent). Pensioenen vormen ook een belangrijke inkomstenbron voor een deel van de migranten van Chinese herkomst (9 procent), al is dit minder vaak het geval dan voor migranten van overige buitenlandse herkomst (11 procent) en de totale bevolking (21 procent). Uitkeringen vormen voor een klein deel van de Chinese migranten de belangrijkste inkomstenbron (5 procent). Onder migranten van overige buitenlandse herkomst (14 procent) en de totale bevolking (8 procent) ligt dat aandeel hoger dan onder Chinese migranten. De verschillen in sociaaleconomische positie vallen grotendeels weg als wordt gecorrigeerd voor de gemiddeld jongere leeftijd van Chinese migranten ten opzichte van de rest van de bevolking.

De tweede generatie van Chinese herkomst is vaak scholier of student (31 procent). Het percentage scholieren en studenten ligt in deze groep hoger dan in de tweede generatie van overige buitenlandse herkomst (21 procent) en de totale Nederlandse bevolking (10 procent). Voor de tweede generatie is werk vaker de belangrijkste inkomstenbron (61 procent) dan voor Chinese migranten, maar uitkeringen (3 procent) en pensioenen minder vaak (3 procent). Deze verschillen vallen grotendeels weg als wordt gecorrigeerd voor de jongere leeftijd van de Chinese tweede generatie ten opzichte van de rest van de bevolking.

Om de sociaaleconomische positie beter te kunnen duiden, wordt de arbeidsdeelname nader beschreven. De nettoarbeidsparticipatie van migranten van Chinese herkomst (64 procent) en migranten van overige buitenlandse herkomst (62 procent) ligt in alle leeftijdsgroepen lager dan in de totale Nederlandse bevolking (71 procent). De arbeidsdeelname van de tweede generatie van Chinese herkomst (79 procent) ligt daarentegen boven het Nederlandse gemiddelde.

Deze verschillen in arbeidsdeelname doen zich voor ongeacht leeftijd. Met andere woorden, de nettoarbeidsparticipatie van in China geboren personen ligt in alle leeftijdsgroepen lager dan het Nederlandse gemiddelde. Voor de tweede generatie geldt dat de arbeidsparticipatie voor de leeftijden 25 tot 75 jaar hoger ligt dan het Nederlandse gemiddelde.

De nettoarbeidsparticipatie van mannen en vrouwen verschilt per generatie. Waar de nettoarbeidsparticipatie van uit China gemigreerde mannen en vrouwen lager ligt dan dat van de gemiddelde man en vrouw in Nederland, ligt deze voor mannen en vrouwen van de Chinese tweede generatie juist hoger.

Om herkomstverschillen in arbeidsdeelname te verklaren wordt in de volgende alinea een decompositieanalyse besproken.

Verschil in nettoarbeidsparticipatie Chinese migranten neemt toe na correctie achtergrondkenmerken

Van de Chinese migranten is 63,5 procent werkzaam. Van de rest van de Nederlandse bevolking is 71,5 procent werkzaam, oftewel een verschil van 8,0 procentpunt. Dit verschil bestaat ondanks de relatief gunstige achtergrondkenmerken van Chinese migranten. Als Chinese migranten namelijk dezelfde kenmerken zouden hebben als de rest van de bevolking, dan zou 61,7 procent van hen werkzaam zijn. Dat is 1,8 procentpunt lager dan de feitelijke nettoarbeidsparticipatie.

Van alle achtergrondkenmerken in de analyse speelt leeftijd de belangrijkste rol. In alle leeftijdsgroepen zijn Chinese migranten minder vaak werkzaam dan de rest van de bevolking. Tegelijkertijd zijn Chinese migranten relatief vaak tussen de 25 en 45 jaar en juist minder vaak ouder dan 45 jaar (zie Hoofdstuk 1 Bevolking). Hun relatief lage gemiddelde leeftijd heeft een gunstige invloed op hun arbeidsdeelname. Indien Chinese migranten dezelfde leeftijdsopbouw zouden hebben als de rest van de bevolking, dan zou hun nettoarbeidsparticipatie 4,4 procentpunt lager liggen dan hun feitelijke participatie.

Stedelijkheid speelt ook een rol. Chinese migranten wonen vaker in zeer stedelijke gemeenten, wat juist ongunstig samenhangt met hun arbeidsdeelname. Over het algemeen ligt de arbeidsdeelname in zeer stedelijke gemeenten namelijk iets lager dan in de overige gemeenten (Braamse et al., 2022). Indien Chinese migranten in even stedelijke gemeenten zouden wonen als de rest van de bevolking, dan zou hun nettoarbeidsparticipatie 2,2 procentpunt hoger liggen.

Ook speelt geslacht een rol. Vrouwen vormen een meerderheid van de Chinese migranten (57 procent, zie Hoofdstuk 1 Bevolking), dit heeft een ongunstige invloed op de totale arbeidsdeelname. Indien Chinese migranten dezelfde man-vrouw verdeling zouden hebben als de rest van de bevolking, dan zou hun nettoarbeidsparticipatie 0,6 procentpunt hoger liggen dan hun feitelijke participatie.

Verschillen in woonregio (provincie) en studiestatus spelen geen noemenswaardige rol bij het verschil in arbeidsdeelname tussen Chinese migranten en de rest van de bevolking.

Verschil voor tweede generatie bijna geheel verklaard door gunstige kenmerken

Van de Chinese tweede generatie is 79,4 procent werkzaam. Van de rest van de Nederlandse bevolking is 71,4 procent werkzaam, oftewel 8,0 procentpunt lager. Dit verschil bestaat grotendeels vanwege de relatief gunstige achtergrondkenmerken van de Chinese tweede generatie. Als de Chinese tweede generatie namelijk dezelfde kenmerken zou hebben als de rest van de bevolking, dan zou 71,8 procent van hen werkzaam zijn.

Voor bijna alle leeftijdsgroepen geldt dat de Chinese tweede generatie vaker werkzaam is dan de rest van de bevolking. Alleen in de leeftijdsklasse 15 tot 25 jaar ligt hun arbeidsparticipatie lager dan gemiddeld. Tegelijkertijd is de Chinese tweede generatie relatief jong (zie Hoofdstuk 1 Bevolking), wat een belangrijke rol speelt in de verklaring dat de Chinese tweede generatie een hogere nettoarbeidsparticipatie heeft dan gemiddeld. Als zij dezelfde leeftijdsopbouw zouden hebben als de rest van de bevolking, dan zou hun nettoarbeidsparticipatie 7,5 procentpunt lager liggen dan hun feitelijke participatie.

Stedelijkheid speelt ook een rol. De Chinese tweede generatie woont vaker in zeer stedelijke gemeenten dan de rest van de bevolking, wat samenhangt met een lagere nettoarbeidsparticipatie. Indien de Chinese tweede generatie in even stedelijke gemeenten zou wonen als de rest van de bevolking, dan zou hun nettoarbeidsparticipatie 2,3 procentpunt hoger liggen.

De hogere nettoarbeidsparticipatie van de Chinese tweede generatie wordt ook deels verklaard door opleidingsniveau. De Chinese tweede generatie is vaker hbo en wo opgeleid, wat gunstig is voor hun nettoarbeidsparticipatie. De nettoarbeidsparticipatie is het laagst onder personen met basisonderwijs, vmbo, mbo 1 en het hoogst onder personen met een hbo of wo diploma. Als de Chinese tweede generatie hetzelfde opleidingsniveau zou hebben als de rest van de bevolking, dan zou de nettoarbeidsparticipatie 2,4 procentpunt lager liggen.

Verschillen in woonregio (provincie), studiestatus en geslacht spelen een kleine rol in de verklaring van het verschil in arbeidsdeelname tussen de Chinese tweede generatie en de rest van de bevolking.

Vaker werkzaam in de horeca

Chinese migranten werken voornamelijk in de horeca (41 procent) en handel (16 procent). Zij zijn nauwelijks werkzaam in de bouwnijverheid, de verhuur en handel van onroerend goed en landbouw, bosbouw en visserij. De verdeling van bedrijfstakken wijkt af van die voor migranten van overige buitenlandse herkomst en voor de totale Nederlandse bevolking, die beduidend minder vaak werken in de horeca, maar meer in bijna alle andere bedrijfstakken. Deze verschillen hangen niet samen met verschillen in leeftijd, geslacht of studiestatus.

De bedrijfstakken waarin de tweede generatie van Chinese herkomst werkt lijken meer op die van Chinese migranten dan op die van de totale Nederlandse bevolking. Zij werken ook vaker dan gemiddeld in de horeca (28 procent), al is dat minder vaak dan Chinese migranten. Daarnaast werken zij relatief vaak in specialistische zakelijke diensten (11 procent), informatie en communicatie (7 procent) en financiële dienstverlening (6 procent). Herkomstverschillen in bedrijfstakken hangen ook voor de tweede generatie nauwelijks samen met leeftijd, geslacht, studiestatus of opleiding. 

Vaker flexibel dienstverband en vaker werkzaam als zelfstandige

Van de werkende bevolking is het type arbeidsrelatie vastgelegd. Personen van Chinese herkomst hebben minder vaak een vast contract dan de andere groepen in dit onderzoek. Dit geldt voor zowel mannen als vrouwen. Van de Chinese migranten heeft 4 op de 10 werkenden een vast contract. Dit is minder dan onder migranten van overige buitenlandse herkomst of de totale Nederlandse bevolking. Daarentegen hebben Chinese migranten vaker een tijdelijke baan dan migranten van overige buitenlandse herkomst of de totale Nederlandse bevolking, maar minder vaak een overige flexibele baan. Daarnaast werken Chinese migranten vaker als zelfstandige (22 procent) dan migranten van overige buitenlandse herkomst of de totale Nederlandse bevolking (beide 16 procent). Dit verschil is groter voor vrouwen dan voor mannen. Deze groepsverschillen hangen niet samen met verschillen in leeftijd, geslacht of studiestatus.

Ook de tweede generatie van Chinese herkomst heeft minder vaak een vast contract dan de tweede generatie van overige buitenlandse herkomst of de totale Nederlandse bevolking, maar wel vaker een overige flexibele baan. Het aandeel van de tweede generatie van Chinese herkomst dat een tijdelijke baan heeft is vergelijkbaar met dat van de tweede generatie van overige buitenlandse herkomst, maar dit is een stuk hoger dan voor de totale Nederlandse bevolking. Deze verschillen vallen grotendeels weg na correctie voor de jongere leeftijd en het grotere aandeel scholieren en studenten van de Chinese tweede generatie. Verschillen in opleiding en geslacht spelen geen rol.

Langere werkweek voor Chinese migranten, kortere werkweek voor tweede generatie

Voor werknemers in loondienst is de arbeidsduur voor alle banen onderzocht. Deze cijfers worden apart gepresenteerd naar geslacht, aangezien mannen vaak in voltijd en vrouwen vaak in deeltijd werken. Arbeidsduur is hier berekend op basis van alle uren gemaakt in de maand januari en omvat de gewerkte uren in de hoofdbaan, maar ook eventueel gewerkte uren in extra banen naast de hoofdbaan. Onregelmatige uren en werkzaamheden van zelfstandigen zijn niet in deze bepaling van de arbeidsduur meegenomen.

Uit China gemigreerde mannen werken gemiddeld genomen vaker voltijds dan gemiddeld. Zo werkt van de uit China gemigreerde mannen 80 procent 35 uur per week of meer, terwijl het bij mannen van overige buitenlandse herkomst gaat om 74 procent en in de totale mannelijke bevolking om 71 procent. Uit China gemigreerde mannen werken daarentegen minder vaak in een grotere deeltijdbaan (4 procent) dan mannen van overige buitenlandse herkomst (9 procent) en de totale mannelijke bevolking (11 procent). Dit verschil verdwijnt grotendeels na correctie voor leeftijd en studiestatus.

Mannen van de Chinese tweede generatie werken gemiddeld minder uren per week. Van de mannen van de Chinese tweede generatie werkt 61 procent 35 uur per week of meer. Daarnaast werkt 16 procent van de Chinese tweede generatie mannen minder dan 12 uur per week en 8 procent werkt 12 tot 20 uur per week. Hun werkweek is daarmee korter dan die van mannen van overige buitenlandse herkomst en die van de gemiddelde man in Nederland. Dit verschil verdwijnt echter grotendeels wanneer er wordt gecorrigeerd voor de jongere leeftijd en het groter aandeel scholieren en studenten in de Chinese tweede generatie.

Ook bij vrouwen verschilt de arbeidsduur naar herkomst. Van de uit China gemigreerde vrouwen werkt 55 procent 35 uur of meer per week. Dit is hoger dan dat van vrouwen die uit andere landen gemigreerd zijn (45 procent) en tweemaal zo hoog dan dat van de gemiddelde vrouw in Nederland (28 procent). Het aandeel vrouwen dat minder dan 12 uur werkt is groter onder uit China gemigreerde vrouwen (14 procent) dan vrouwen gemigreerd uit andere landen (9 procent) of de gemiddelde vrouw in Nederland (11 procent). Uit China gemigreerde vrouwen werken minder vaak in een middelgrote deeltijdbaan dan vrouwen gemigreerd uit andere landen of de totale groep vrouwen in Nederland. Deze herkomstverschillen hangen niet samen met verschillen in leeftijd, geslacht of studiestatus.

Vrouwen van de Chinese tweede generatie werken vaker in een kleine deeltijdbaan van minder dan 12 uur per week (16 procent) dan vrouwen van de overige buitenlandse tweede generatie (14 procent) of de totale groep vrouwen in Nederland (11 procent). Vrouwen van de Chinese tweede generatie werken ook vaker meer dan 35 uur per week (43 procent), vergeleken met vrouwen van de overige buitenlandse tweede generatie (29 procent) of de totale groep vrouwen in Nederland (28 procent). Vrouwen van de Chinese tweede generatie werken wel minder vaak 12 tot 35 uur. Deze herkomstverschillen blijven bestaan na correctie voor verschillen in leeftijd, geslacht, opleiding of studiestatus.

Lager uurloon

Het gemiddelde uurloon van uit China gemigreerde mannen is lager dan dat van mannen van overige buitenlandse herkomst en dat van de totale Nederlandse bevolking. Het gemiddelde bruto uurloon van uit China gemigreerde mannen bedraagt 24,90 euro. Voor migranten uit andere landen ligt het uurloon op 27,60 euro en het uurloon voor de totale bevolking bedraagt 29,20 euro. Het gemiddelde uurloon van mannen van de Chinese tweede generatie (25,10 euro) ligt tevens lager dan dat van mannen van overige buitenlandse tweede generatie (26,60) en de totale Nederlandse bevolking.

Het gemiddelde uurloon van uit China gemigreerde vrouwen (24,50 euro) is vergelijkbaar met dat van vrouwen gemigreerd uit de overige landen, maar lager dan dat van de totale Nederlandse bevolking (25,60 euro). Voor vrouwen van de Chinese tweede generatie is het uurloon (25,00 euro) hoger dan dat van vrouwen van overige buitenlandse tweede generatie (23,90 euro), maar lager dan dat van de totale Nederlandse bevolking.

Lager uurloon deels verklaard, verschillen in bedrijfstak spelen grote rol

Het gemiddelde uurloon van Chinese migranten (vrouwen en mannen) bedraagt 24,70 euro. Voor de rest van de Nederlandse bevolking is dit 27,40 euro, oftewel een verschil van 2,80 euro. Dit verschil is voor bijna 57 procent toe te schrijven aan verschillen in achtergrondkenmerken. Met andere woorden, als uit China gemigreerde personen dezelfde kenmerken zouden hebben als andere personen in Nederland, dan zouden zij gemiddeld een uurloon hebben van 26,30 euro.

Van de achtergrondkenmerken in de analyse verklaart de bedrijfstak waarin men werkzaam is het grootste deel van het verschil. Chinese migranten werken veel vaker in de horeca, een bedrijfstak waar lonen lager liggen. Zij werken minder vaak in de gezondheids- en welzijnszorg, openbaar bestuur en overheidsdiensten bouwnijverheid en verhuur en overige zakelijke diensten, waar de lonen hoger liggen. Als Chinese migranten in dezelfde bedrijfstakken zouden werken als de rest van de bevolking, dan zou hun gemiddelde uurloon 1,80 euro hoger zijn (26,50 euro).

Het lagere uurloon van Chinese migranten wordt ook deels verklaard door leeftijd en geslacht. Chinese migranten zijn relatief vaak tussen de 25 en 45 jaar en juist minder vaak ouder dan 45 jaar (zie Hoofdstuk 1 Bevolking), wat een ongunstige invloed heeft op hun uurloon. Indien Chinese migranten dezelfde leeftijdsopbouw zouden hebben als de rest van de bevolking, dan zou hun uurloon 0,30 euro hoger liggen dan hun feitelijke uurloon. Daarnaast vormen vrouwen een meerderheid van de Chinese migranten (zie Hoofdstuk 1 Bevolking). Omdat het uurloon van vrouwen lager ligt dan het uurloon van mannen heeft dit een ongunstige invloed op het uurloon van Chinese migranten. Indien Chinese migranten dezelfde man-vrouw verdeling zouden hebben als de rest van de bevolking, dan zou hun uurloon 0,20 euro hoger zijn. 

De plaats waar mensen wonen hangt samen met het uurloon van Chinese migranten. Vergeleken met de rest van de bevolking wonen Chinese migranten vaker in zeer stedelijke gemeentes en in Zuid-Holland en Noord-Holland. Als Chinese migranten in dezelfde regio’s en stedelijke gemeenten zouden wonen als de rest van de bevolking, dan zou hun uurloon 0,60 euro lager zijn. Verschillen in uurloon houden geen verband met verschillen in studiestatus.

Lagere uurloon tweede generatie grotendeels verklaard door leeftijd

Het gemiddelde uurloon van de Chinese tweede generatie is 25,00 euro, terwijl het gemiddelde uurloon voor de rest van de bevolking 27,40 euro bedraagt. Het verschil in uurloon is voor 63 procent toe te schrijven aan verschillen in achtergrondkenmerken. Met andere woorden, als personen van de Chinese tweede generatie dezelfde kenmerken zouden hebben als de rest van de bevolking, dan zouden zij gemiddeld een uurloon hebben van 26,50 euro.

Van de achtergrondkenmerken in de analyse verklaart leeftijd bijna 85 procent van het feitelijke verschil in uurloon. De Chinese tweede generatie is veel jonger dan de rest van de Nederlandse bevolking (zie Hoofdstuk 1 Bevolking), wat ongunstig is voor hun uurloon. Als de Chinese tweede generatie dezelfde leeftijdsopbouw zou hebben als de rest van de bevolking, dan zou hun uurloon 2,00 euro hoger liggen.

De bedrijfstak waarin de Chinese tweede generatie werkzaam is speelt ook een rol in het loonverschil. Vergeleken met de rest van de bevolking werkt de Chinese tweede generatie veel vaker in de horeca, een bedrijfstak waar lonen lager liggen. Zij werken daarentegen minder vaak in de gezondheids- en welzijnszorg, een bedrijfstak waar de lonen hoger liggen. Als de Chinese tweede generatie in dezelfde bedrijfstakken zou werken als de rest van de bevolking, dan zou hun uurloon gemiddeld 25,60 euro zijn, dat is 0,60 euro hoger dan hun feitelijke uurloon.

Verschillen in studiestatus spelen een kleine rol in het verschil in uurloon tussen de Chinese tweede generatie en de rest van de bevolking. De Chinese tweede generatie is vaker nog schoolgaand kind of student, want ongunstig is voor hun uurloon. Als de Chinese tweede generatie dezelfde studiestatus zou hebben als de rest van de bevolking, dan zou het uurloon 0,40 euro hoger zijn. Geslacht hangt nauwelijks samen met het verschil in uurloon tussen de Chinese tweede generatie en de rest van de bevolking.

Ook opleidingsniveau, woonregio en stedelijkheid hangen samen met het uurloon van de Chinese tweede generatie. De Chinese tweede generatie is vaker hbo en wo opgeleid, woont vaker in zeer stedelijke gebieden en in Zuid-Holland en Noord-Holland. Maar als de Chinese tweede generatie hetzelfde opleidingsniveau zou hebben en in dezelfde regio’s en stedelijke gemeenten zou wonen als de rest van de bevolking, dan zou hun uurloon 1,60 euro lager zijn dan hun feitelijke uurloon. 

Lager inkomen van personen van Chinese herkomst dan de totale bevolking

Wanneer we kijken naar het gestandaardiseerd inkomen in plaats van het uurloon, lijken de herkomstverschillen kleiner te zijn. Dit heeft deels te maken met de arbeidsduur. Zoals eerder is laten zien, werken personen van Chinese herkomst vaker 35 uur per week of meer dan de gemiddelde inwoner van Nederland, waardoor zij ondanks hun lagere uurloon toch een inkomen hebben dat dichter bij dat van de gemiddelde inwoner van Nederland ligt. Herkomstverschillen in het inkomen worden niet verklaard door verschillen in opleiding, leeftijd of studiestatus.

Het gestandaardiseerd inkomen van uit China gemigreerde mannen (35.654 euro) is hoger dan dat van mannen gemigreerd uit andere landen (35.283 euro), maar lager dan dat van de totale groep mannen in Nederland (42.747 euro). Dit patroon geldt ook voor uit China gemigreerde vrouwen en voor mannen van de Chinese tweede generatie. Het gestandaardiseerd inkomen van vrouwen van de Chinese tweede generatie (43.043 euro) is daarentegen hoger dan dat van vrouwen van de overig buitenlandse tweede generatie (38.991) en van de totale bevolking in Nederland (40.646). Herkomstverschillen worden niet verklaard door verschillen in opleiding, leeftijd of studiestatus.

Groter aandeel inkomen uit werk voor personen van Chinese herkomst

Het bruto-inkomen van personen van Chinese herkomst bestaat voor een groter deel uit inkomen uit werk dan bij personen van overige buitenlandse herkomst en de totale bevolking in Nederland. Dit geldt voor migranten en de tweede generatie en voor zowel mannen als vrouwen. Ook het deel van het bruto-inkomen dat afkomstig is uit een onderneming is groter voor mannen en vrouwen van Chinese herkomst dan voor mannen en vrouwen gemigreerd uit andere landen of de totale bevolking. Het aandeel inkomen uit inkomensverzekeringen is onder mannen en vrouwen van Chinese herkomst veel lager dan voor mannen en vrouwen van overig buitenlandse herkomst of de totale bevolking. Het aandeel inkomen uit sociale voorzieningen is voor mannen van Chinese herkomst lager dan dat voor mannen van overig buitenlandse herkomst maar hoger dan dat van de totale bevolking. Voor uit China gemigreerde vrouwen geldt dat het aandeel inkomen uit sociale voorzieningen lager is dan dat voor vrouwen gemigreerd uit andere landen, maar vergelijkbaar is met dat voor de totale bevolking. Voor vrouwen van de Chinese tweede generatie is het aandeel inkomen uit sociale voorzieningen lager dan dat voor vrouwen van de tweede generatie van overige buitenlandse herkomst en de totale bevolking. Ontvangen partneralimentatie maakt slechts een klein deel uit (tussen de 0 en 0,2 procent) van het bruto-inkomen en lijkt het laagst te zijn voor personen van Chinese herkomst.

Literatuur

Braamse, M., Cheung, J.S., Couzy, P., Ramaekers, M. en Tammen, E. (2022). De regionale economie 2021. CBS, Den Haag.

Dit hoofdstuk beschrijft het zorggebruik van personen van Chinese herkomst, en maakt een vergelijking met het gemiddelde van de totale Nederlandse bevolking en personen van overige buitenlandse herkomst. Waar mogelijk worden van de buitenlandse herkomstgroepen zowel cijfers voor personen geboren in Nederland (de tweede generatie) en personen geboren in het buitenland (migranten) getoond. In het eerste deel van het hoofdstuk worden zowel de gemiddelde totale zorgkosten per persoon beschreven als kosten gemaakt voor geestelijke gezondheidszorg en geneesmiddelen. Het tweede deel van het hoofdstuk beschrijft het aandeel personen dat een bepaald type geneesmiddel voorgeschreven heeft gekregen, namelijk antipsychotica, antidepressiva en diabetesmiddelen. Ten slotte wordt het aandeel jongeren dat jeugdhulp ontving beschreven. Het hoofdstuk omvat enkel zorg die bekostigd is vanuit de basisverzekering. 

Lagere zorgkosten Chinese herkomstgroep

Gemiddeld werd er in 2023 per persoon (jonger dan 65 jaar) 2164 euro gedeclareerd voor zorg binnen de basisverzekering. Voor personen van Chinese herkomst is dat bedrag lager. Voor Chinese migranten werd 1436 euro gedeclareerd, ruim 600 euro minder dan gemiddeld. Voor de Chinese tweede generatie werd iets meer gedeclareerd dan voor migranten (1634 euro), maar wel minder dan gemiddeld.

Ook voor migranten van overige buitenlandse herkomst werden minder zorgkosten gedeclareerd dan gemiddeld. Toch zijn de gemiddelde zorgkosten van Chinese migranten nog een stuk lager. Voor de tweede generatie van overige buitenlandse herkomst werden juist meer zorgkosten gedeclareerd dan gemiddeld.