Gemeenten en regionale indelingen

In Nederland worden veel verschillende regionale indelingen gebruikt. Deze indelingen worden ook wel gebiedsindelingen genoemd. Het bekendst zijn de indelingen in provincies en gemeenten. Het CBS houdt de belangrijkste bestuurlijke, statistische en thematische indelingen bij.

Gemeenten vormen de bouwstenen voor veel bovengemeentelijke regionale indelingen. De meeste hogere niveaus van regionale indelingen zijn groeperingen van gemeenten. Meestal volgen deze indelingen ook de provinciegrenzen.

Meest recente regionale indelingen

Hier vindt u de meest recente regionale indelingen:

• Gemeentelijke indelingen
• Gebieden in Nederland
• Wijk- en buurtindeling
• Bevolkingskernen
• Kaarten met regionale indelingen

Opbouw van regionale indelingen

Bij het vormen en wijzigen van regionale indelingen kan op twee manieren te werk worden gegaan. Er kan worden ingedeeld op eenvormigheid van een bepaald kenmerk. Deze zonale indeling is bijvoorbeeld bij landbouwgebieden te zien. Er kan ook worden ingedeeld naar het gebied dat een bepaalde voorziening bedient. Deze nodale indeling is bijvoorbeeld toegepast bij de gebiedsindeling van de Kamers van Koophandel.

Niet alle statistieken worden voor elk gebied samengesteld. Zo worden over thematische gebiedsindelingen alleen thematische statistieken gepubliceerd. Statistieken over toerisme worden bijvoorbeeld per toeristengebied gepubliceerd, maar niet per politieregio.

De niet-thematische gebiedsindelingen worden ook wel de standaard regionale indelingen genoemd. Dit zijn de indelingen naar bijvoorbeeld provincie, COROP-gebied en gemeente.

Er zijn ook gebiedsindelingen die niet, of niet volledig, zijn te herleiden tot het gemeentelijk niveau. Bij deze niet-gemeentelijke indelingen zijn gemeenten niet altijd de bouwstenen van het gebied. Voorbeelden van niet-gemeentelijke indelingen zijn waterschappen, bevolkingskernen, Caribisch Nederland en de Extra-regio.

In StatLine worden gemeenten niet alleen ingedeeld in gebieden, maar ook geclassificeerd naar gemeentegrootte en stedelijkheid.

Gemeenten, wijken en buurten

Gemeenten kunnen worden onderverdeeld in postcodegebieden, wijken en buurten. Dit zijn benedengemeentelijke indelingen. De indeling naar wijken en buurten loopt niet altijd gelijk met de indeling naar postcodegebieden.

Elke gemeente bestaat uit minimaal één wijk. Elke wijk bestaat uit minimaal één buurt. De buurt is daarmee de laagste regionale indeling. Elke buurt heeft een code van acht karakters: vier karakters voor de gemeentecode, twee voor de wijkcode en twee voor de buurtcode.

Wijzigingen in regionale indelingen

Veel regionale indelingen zijn gebaseerd op gemeenten. Gemeentelijke herindelingen kunnen daarom gevolgen hebben voor deze indelingen. Hierdoor zijn gebieden niet altijd goed door de tijd vergelijkbaar. Voor het samenstellen van regionale tijdreeksen stelt het CBS hulpmiddelen beschikbaar.

Ook andere gebiedswijzigingen kunnen gevolgen hebben voor regionale en gemeentelijke statistieken. Regio’s kunnen veranderen in omvang, vorm of samenstelling. Gebieden kunnen worden samengevoegd en nieuwe inzichten kunnen leiden tot nieuwe indelingen.