Economisch beeld nagenoeg ongewijzigd

© CBS / Nikki van Toorn
Het conjunctuurbeeld volgens de Conjunctuurklok van het CBS is in november nagenoeg hetzelfde als in de drie voorgaande maanden, meldt het CBS. In de Conjunctuurklok van half november presteren alle indicatoren beter dan hun langjarige trend.

De Conjunctuurklok is een hulpmiddel voor het bepalen van de stand en het verloop van de Nederlandse conjunctuur. In de Conjunctuurklok komt vrijwel alle belangrijke economische informatie samen die het CBS tijdens de afgelopen maand c.q. het afgelopen kwartaal heeft gepubliceerd. Het conjunctuurbeeld volgens de Conjunctuurklok betreft een macro-economisch beeld en het gaat niet in gelijke mate op voor alle huishoudens, bedrijven of regio’s.

Conjunctuurklokindicator (ongewogen gemiddelde van de indicatoren in de Conjunctuurklok) (afwijking van langetermijntrend (=0))
 cyclus
2010 januari-0,6
2010 februari-0,57
2010 maart-0,54
2010 april-0,47
2010 mei-0,42
2010 juni-0,37
2010 juli-0,31
2010 augustus-0,25
2010 september-0,18
2010 oktober-0,11
2010 november-0,02
2010 december0,06
2011 januari0,12
2011 februari0,21
2011 maart0,27
2011 april0,3
2011 mei0,35
2011 juni0,36
2011 juli0,35
2011 augustus0,32
2011 september0,25
2011 oktober0,17
2011 november0,08
2011 december0
2012 januari-0,05
2012 februari-0,1
2012 maart-0,13
2012 april-0,17
2012 mei-0,24
2012 juni-0,3
2012 juli-0,36
2012 augustus-0,46
2012 september-0,54
2012 oktober-0,61
2012 november-0,73
2012 december-0,82
2013 januari-0,9
2013 februari-1,02
2013 maart-1,1
2013 april-1,16
2013 mei-1,24
2013 juni-1,26
2013 juli-1,27
2013 augustus-1,26
2013 september-1,21
2013 oktober-1,14
2013 november-1,07
2013 december-0,99
2014 januari-0,93
2014 februari-0,88
2014 maart-0,85
2014 april-0,83
2014 mei-0,81
2014 juni-0,79
2014 juli-0,77
2014 augustus-0,75
2014 september-0,74
2014 oktober-0,73
2014 november-0,71
2014 december-0,68
2015 januari-0,65
2015 februari-0,59
2015 maart-0,54
2015 april-0,48
2015 mei-0,42
2015 juni-0,36
2015 juli-0,32
2015 augustus-0,28
2015 september-0,24
2015 oktober-0,24
2015 november-0,22
2015 december-0,2
2016 januari-0,21
2016 februari-0,19
2016 maart-0,17
2016 april-0,16
2016 mei-0,1
2016 juni-0,07
2016 juli-0,03
2016 augustus0,03
2016 september0,07
2016 oktober0,11
2016 november0,18
2016 december0,24
2017 januari0,29
2017 februari0,36
2017 maart0,42
2017 april0,46
2017 mei0,52
2017 juni0,56
2017 juli0,59
2017 augustus0,66
2017 september0,71
2017 oktober0,75
2017 november0,83
2017 december0,87
2018 januari0,9
2018 februari0,95
2018 maart0,98
2018 april0,99
2018 mei1,04
2018 juni1,06
2018 juli1,06
2018 augustus1,1
2018 september1,11
2018 oktober1,1
2018 november1,12

Consumenten en producenten minder positief

De stemming onder consumenten is in oktober opnieuw minder positief dan een maand eerder. Het producentenvertrouwen veranderde in oktober nauwelijks. Zowel het vertrouwen van consumenten als van producenten ligt ruim boven het langjarig gemiddelde.

Consumenten- en producentenvertrouwen (seizoengecorrigeerd) (gemiddelde van de deelvragen)
 ConsumentenvertrouwenProducentenvertrouwen
2011 januari-42,5
2011 februari01,5
2011 maart15,7
2011 april-24,3
2011 mei-42,7
2011 juni-71,7
2011 juli-8-2,2
2011 augustus-16-3,2
2011 september-27-0,5
2011 oktober-34-3,1
2011 november-35-4,8
2011 december-37-1,3
2012 januari-37-1,8
2012 februari-36-1,7
2012 maart-36-2,8
2012 april-32-3,4
2012 mei-34-4,9
2012 juni-37-4,8
2012 juli-33-5,4
2012 augustus-31-4,7
2012 september-28-6,6
2012 oktober-29-7,6
2012 november-33-6,8
2012 december-38-5,6
2013 januari-37-5,6
2013 februari-41-3,7
2013 maart-41-5,1
2013 april-37-5,6
2013 mei-32-4,1
2013 juni-33-3,8
2013 juli-35-3,1
2013 augustus-32-1,4
2013 september-31-2,4
2013 oktober-26-0,3
2013 november-16-0,3
2013 december-110,1
2014 januari-60,7
2014 februari-2-0,1
2014 maart11,1
2014 april40,3
2014 mei60,7
2014 juni60,7
2014 juli61,2
2014 augustus20
2014 september-2-0,2
2014 oktober12
2014 november-22,4
2014 december-43,4
2015 januari-22,8
2015 februari-12
2015 maart71,4
2015 april103,3
2015 mei114,1
2015 juni144,6
2015 juli133,7
2015 augustus133,5
2015 september113,8
2015 oktober122,4
2015 november144
2015 december133
2016 januari113,2
2016 februari73,1
2016 maart23,9
2016 april64,7
2016 mei74,4
2016 juni115,4
2016 juli95,1
2016 augustus91,2
2016 september123,4
2016 oktober174,3
2016 november213,4
2016 december214,7
2017 januari216
2017 februari227
2017 maart247,8
2017 april268,3
2017 mei236,1
2017 juni237,2
2017 juli256,6
2017 augustus265,4
2017 september238,5
2017 oktober248,2
2017 november239,1
2017 december258,9
2018 januari2410,3
2018 februari2310,9
2018 maart249,5
2018 april258,2
2018 mei239,8
2018 juni237,7
2018 juli236,3
2018 augustus215,9
2018 september195,7
2018 oktober155,9

Consumptie huishoudens, investeringen en export groeien

Consumenten hebben in het derde kwartaal ruim 2 procent meer besteed dan in hetzelfde kwartaal een jaar eerder. Ze gaven vooral meer uit aan auto’s en elektrische apparaten.

Verder besteedden ze meer aan diensten, vooral aan horeca-, vervoer- en communicatiediensten. Uitgaven aan diensten maken ruim de helft van de totale binnenlandse consumptieve bestedingen uit.

Ook de investeringen in vaste activa lagen ruim 2 procent hoger dan een jaar eerder. In het derde kwartaal zijn vooral de investeringen in woningen, bedrijfsgebouwen, personenauto’s en machines gegroeid. Daarnaast hebben bedrijven ook meer geïnvesteerd in vrachtwagens, opleggers en dergelijke.

De groei van de investeringen is kleiner dan in de voorgaande kwartalen van 2018. Dat komt onder meer doordat de investeringen in woningen en infrastructuur minder hard groeiden.

De uitvoer van goederen en diensten groeide in het derde kwartaal van 2018 met ruim 2 procent. Nederlandse bedrijven hebben vooral meer machines en transportmiddelen uitgevoerd. De export van Nederlands product groeide een fractie harder dan de wederuitvoer (de uitvoer van eerder ingevoerde producten).

Productie industrie bijna 3 procent hoger in september

De gemiddelde dagproductie van de Nederlandse industrie was in september 2,9 procent hoger dan in september 2017. De stijging is iets kleiner dan in augustus. Voor seizoen gecorrigeerd lag de productie van de industrie in september op het hoogste niveau ooit.

Aantal faillissementen neemt toe

Het aantal failliet verklaarde bedrijven is toegenomen. In oktober 2018 zijn er 40 bedrijven meer failliet verklaard dan in september. In september bereikte het aantal faillissementen nog het laagste niveau na 2000. De trend is echter al ruim een jaar redelijk vlak.

Aantal banen blijft stijgen

Het aantal banen van werknemers en zelfstandigen is in het derde kwartaal van 2018 met 60 duizend toegenomen. Dit is het achtste kwartaal op rij dat het aantal banen met minstens 50 duizend toeneemt.

In een jaar tijd zijn er 271 duizend banen bijgekomen (2,6 procent). Dat is de grootste jaargroei in elf jaar. De afgelopen 4,5 jaar is het aantal banen vrijwel onafgebroken toegenomen, in totaal met 739 duizend (7,6 procent). De vorige periode met langdurige banengroei was in 2004-2008. Toen kwamen er in 4,5 jaar tijd ruim 800 duizend banen bij.

Werknemers en zelfstandigen werkten in het derde kwartaal van 2018 in totaal 3,4 miljard uur. Dat is, gecorrigeerd voor seizoeninvloeden, 0,9 procent meer dan een kwartaal eerder.

Eind september stonden er 262 duizend vacatures open, 11 duizend meer dan een kwartaal eerder. Het aantal openstaande vacatures was groter dan ooit.

In het derde kwartaal van 2018 waren er, gecorrigeerd voor seizoeninvloeden, 348 duizend personen werkloos volgens de definitie van de International Labour Organization (ILO). Dat zijn er 6 duizend minder dan een kwartaal eerder. Daarmee was 3,8 procent van de beroepsbevolking werkloos. De werkloosheid is nog wel hoger dan voor het begin van de crisis. In het derde kwartaal van 2008 was het werkloosheidspercentage 3,6.

De spanning op de arbeidsmarkt is in het derde kwartaal verder toegenomen. Tegenover elke vacature stonden gemiddeld 1,3 werklozen. Dat is ongeveer net zo veel als in de eerste drie kwartalen van 2008.

Bruto binnenlandse product (volume), seizoengecorrigeerd (2010=100)
 index
2010 1e kwartaal99,2
2010 2e kwartaal99,6
2010 3e kwartaal100
2010 4e kwartaal101,2
2011 1e kwartaal101,8
2011 2e kwartaal101,7
2011 3e kwartaal101,7
2011 4e kwartaal101
2012 1e kwartaal100,9
2012 2e kwartaal100,9
2012 3e kwartaal100,5
2012 4e kwartaal99,8
2013 1e kwartaal100,1
2013 2e kwartaal99,9
2013 3e kwartaal100,5
2013 4e kwartaal101,1
2014 1e kwartaal101
2014 2e kwartaal101,6
2014 3e kwartaal101,9
2014 4e kwartaal102,8
2015 1e kwartaal103,4
2015 2e kwartaal103,7
2015 3e kwartaal104,1
2015 4e kwartaal104,2
2016 1e kwartaal105,2
2016 2e kwartaal105,4
2016 3e kwartaal106,5
2016 4e kwartaal107,3
2017 1e kwartaal107,9
2017 2e kwartaal108,8
2017 3e kwartaal109,6
2017 4e kwartaal110,6
2018 1e kwartaal111,2
2018 2e kwartaal112
2018 3e kwartaal112,2

Bbp groeit met 0,2 procent in derde kwartaal 2018

Volgens de eerste berekening van het CBS is het bruto binnenlands product (bbp) in het derde kwartaal van 2018 met 0,2 procent gegroeid ten opzichte van een kwartaal eerder. De groei is vooral te danken aan de consumptie door huishoudens en de buitenlandse handel. Ten opzichte van het derde kwartaal 2017 was de omvang van het bbp 2,4 procent groter.

Maandag 24 december 2018 komt het CBS met de tweede berekening van het bbp en het aantal banen in het derde kwartaal van 2018.

Relevante links