Managementsamenvatting
Aanleiding
De beleidsevaluatie van de WBSO (2018–2022) door SEO en Dialogic constateerde dat er een toenemende discrepantie bestaat tussen het aantal bedrijven met eigen Research & Development (R&D)-activiteiten en het aantal bedrijven dat gebruikmaakt van de WBSO. Hierdoor is er een toenemende “wig” tussen de jaarlijkse omvang van Research & Development (R&D) en de jaarlijkse omvang van Speur- en Ontwikkelingswerk (S&O). In opdracht van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) hebben CBS en RVO onderzoek gedaan om mogelijke oorzaken van deze “wig” te verklaren.
Aanpak
CBS en RVO beschrijven in deze rapportage de verschillen tussen de definitie van R&D zoals het CBS deze hanteert in de CBS-vragenlijst (volgens de Frascati manual uit 2015), en de definitie van S&O binnen de WBSO-regeling die wordt uitgevoerd door RVO. Het CBS en RVO hebben de definities naast elkaar gelegd en met elkaar vergeleken in een kwalitatieve analyse. In totaal zijn er 48 deeldefinities van werkzaamheden en 11 categorieën kosten/uitgaven systematisch vergeleken en getoetst aan de Frascati manual. Zo is onderzocht op welke punten de definities overeenkomen en op welke punten ze verschillen. De resultaten van deze vergelijking staan in deze rapportage.
Kernconclusie
Over het algemeen geldt dat alles wat onder de S&O-definitie valt, ook als R&D kan worden opgegeven in de CBS-vragenlijst. De S&O-definitie vormt daarmee in feite een ondergrens voor de R&D-definitie. Slechts een beperkt deel van de definities komt één-op-één overeen; de grootste categorie betreft activiteiten die geen S&O zijn, maar onder bepaalde voorwaarden (en afhankelijk van interpretatie van de berichtgever) wel als R&D meetellen. Of de definitiewijzigingen tussen 2016 en 2025 de divergentie tussen de omvang van R&D versus S&O kunnen verklaren, zal nader onderzocht moeten worden. De 2 grootste vaste definitieverschillen zijn dat (1) door een onderneming ingeleend personeel meetelt als eigen R&D bij CBS, maar is uitgesloten voor WBSO en (2) niet-ondernemingen en publieke kennisinstellingen wel in de R&D-populatie van de CBS-vragenlijst zitten, maar niet voor WBSO in aanmerking komen.
Belangrijkste inhoudelijke verschillen
De belangrijkste verschillen tussen S&O en R&D zijn weergegeven in onderstaande tabel:
| Thema | S&O (WBSO) | R&D (CBS) |
|---|---|---|
| Diensten & concepten (niet-fysiek) | Uitgesloten | Onderdeel van vragenlijst |
| Sociaal/maatschappelijk/ cultureel onderzoek (niet-technisch) | Uitgesloten | Onderdeel van vragenlijst |
| Prototypes en pilot plants met latere commerciële betekenis | Uitgesloten | Niet uitgesloten op vragenlijst, kan worden opgegeven |
| Bouwen van systemen (programmatuur) | Uitgesloten | Niet uitgesloten op vragenlijst, kan worden opgegeven |
| Kosten (niet-loonkosten) | Moeten uitsluitend dienstbaar zijn aan S&O | Geen vaste dienstbaarheidseis op de vragenlijst |
| Grondverwerving/-verbetering | Categorisch uitgesloten | Onderdeel van vragenlijst |
| Tweedehands apparatuur | Uitgesloten | Niet uitgesloten op vragenlijst, kan worden opgegeven |
Conclusie
De groeiende discrepantie tussen de jaarlijkse omvang van Research & Development (R&D) en de jaarlijkse omvang van Speur- en Ontwikkelingswerk (S&O) kan niet direct worden verklaard door de definitieverschillen tussen R&D en S&O. Echter kan deze wig wel groter worden als bepaalde thema's in gewicht toenemen.