Minder oversterfte tijdens tweede golf, maar na 9 weken nog steeds hoog

Door rode herfstbladeren heen is een uitvaart te zien op begraaf- en gedenkpark Heilig Land Stichting, een begraafplaats in het Gelderse dorp Heilig Landstichting.
© Hollandse Hoogte / Henk Braam Fotografie
De oversterfte tijdens de eerste golf van de corona-epidemie was na negen weken voorbij, maar tijdens de tweede golf is de sterfte na eenzelfde tijd nog steeds verhoogd. In week 47 (16 tot en met 22 november 2020) overleden naar schatting 3 350 mensen en is de sterfte ongeveer 350 hoger dan verwacht voor deze periode. Dat meldt het CBS op basis van de voorlopige sterftecijfers per week.

Tijdens de eerste golf overleden in negen weken (week 11 tot en met week 19) bijna 9 duizend meer mensen dan je in deze periode zou verwachten. In de eerste negen weken van de tweede golf (week 39 tot en met week 47) was de oversterfte naar schatting 3,9 duizend.

Overledenen per week, 2020*
 OverledenVerwacht aantal overledenenVerwacht aantal overledenen (95%-interval)
1310332772908 – 3645
2336533112930 – 3692
3315733442945 – 3742
4304633923008 – 3776
5316234073027 – 3788
6319434012979 – 3823
7319934082916 – 3901
8295933872851 – 3922
9309833522805 – 3898
10310533152785 – 3845
11321932532756 – 3751
12361531742711 – 3637
13445931042703 – 3505
14508430242712 – 3337
15497929572719 – 3195
16430429152711 – 3120
17390728692677 – 3060
18337928412650 – 3032
19298628212633 – 3009
20277527942626 – 2962
21277127702620 – 2920
22272727532608 – 2898
23268227352591 – 2880
24269127372600 – 2875
25269427252594 – 2855
26266027172577 – 2857
27263827232544 – 2902
28261927192515 – 2923
29252727202507 – 2934
30267127072515 – 2900
31266526872492 – 2882
32263926822483 – 2881
33320926692481 – 2857
34285026632510 – 2815
35273226672526 – 2807
36268826762549 – 2804
37273726982564 – 2832
38271727292585 – 2873
39288927522618 – 2886
40299627862628 – 2943
41301528072655 – 2960
42321028392677 – 3001
43344128622661 – 3063
44367028892683 – 3095
45357429022692 – 3111
46353029322710 – 3155
47333629722742 – 3202
4830122762 – 3263
4930372742 – 3332
5031002800 – 3399
5131662830 – 3501
5232222871 – 3573
* Voorlopige cijfers. Week 47 is een schatting.

Vanaf week 39 is de wekelijkse sterfte hoger dan verwacht. Sindsdien overleden bijna 30 duizend mensen. Naar schatting zouden er in die weken (week 39 tot en met week 47) bijna 26 duizend mensen overlijden als er geen corona-epidemie was geweest. De oversterfte was daarmee 3,9 duizend. In de eerste golf (week 11 tot en met week 19) overleden er 36 duizend mensen, terwijl zonder corona naar schatting 27 duizend mensen zouden overlijden. In deze periode was de oversterfte 9 duizend.

In de periode voor de eerste golf (week 1 tot en met week 10) overleden er ruim 2 duizend mensen minder dan verwacht. Tussen de eerste en tweede golf (week 20 tot en met week 38) overleden er evenveel mensen als verwacht. In deze periode was er tijdens de hittegolf (week 33 en 34) sprake van oversterfte, in de andere weken was de sterfte gemiddeld wat lager dan verwacht als er geen corona-epidemie was geweest.

Gemiddeld aantal overledenen per week, 2020*
WeekOverledenVerwacht aantal overledenen
Week 1-1031393359
Week 11-1939922995
Week 20-3827212714
Week 39-4732962860
* Voorlopige cijfers
 

Relatieve oversterfte meer dan gehalveerd

In de eerste golf van de corona-epidemie (week 11 tot en met 19) overleden 33 procent meer mensen dan verwacht, tegen 15 procent in de eerste negen weken van de tweede golf (week 39 tot en met week 47). De relatieve oversterfte is dus meer dan gehalveerd.

Tijdens de eerste en tweede golf overleden in alle leeftijdsgroepen meer mensen, maar vooral onder 65-plussers. In de tweede golf is er bijna geen sprake meer van oversterfte bij de groep jonger dan 65 jaar, terwijl deze in de eerste golf nog 14 procent was.

Net als in de eerste golf overlijden er ook in de tweede golf meer mannen dan vrouwen. In week 39 tot en met week 47 was de sterfte onder mannen 18 procent hoger dan verwacht, terwijl de sterfte onder vrouwen 12 procent hoger was dan wanneer er geen corona-epidemie was geweest.

De sterfte onder mensen die zorg ontvingen in het kader van de Wet langdurige zorg was in de eerste golf sterk verhoogd (52 procent oversterfte). Ook in de tweede golf overlijden relatief meer Wlz-zorggebruikers (20 procent oversterfte), maar het verschil met de overige bevolking is nu minder groot.

Relatieve oversterfte tijdens corona-epidemie, 2020*
GroepEerste golf (week 11-19) (%)Tweede golf (week 39-47) (%)
Totale bevolking3315
Mannen 3818
Vrouwen2912
0 tot 65 jaar143
65 tot 80 jaar3416
80 jaar of ouder3718
Wlz-zorg-
gebruikers
5220
Overige bevolking2212
* Voorlopige cijfers
 

Regionale spreiding

In de eerste golf was de sterfte vooral verhoogd in Limburg en Noord-Brabant. In de eerste negen weken van de tweede golf (week 39 tot en met week 47) is de relatieve oversterfte het hoogst in Zuid-Holland (26 procent), gevolgd door Overijssel (20 procent). In Limburg is de oversterfte tijdens de tweede golf daarentegen laag (5 procent). Als enige provincie is in Drenthe de oversterfte in de eerste negen weken van de tweede golf hoger dan in de eerste golf. Groningen heeft in beide golven geen oversterfte gehad en Zeeland (nog) niet in de tweede golf.

Relatieve oversterfte tijdens corona-epidemie, 2020*
ProvincieEerste golf (week 11-19) (%)Tweede golf (week 39-47) (%)
Limburg625
Noord-Brabant5919
Gelderland3416
Utrecht3218
Overijssel3020
Noord-Holland2915
Zuid-Holland2626
Flevoland2314
Zeeland142
Friesland87
Drenthe815
Groningen1-2
* Voorlopige cijfers
 

Sterfte aan COVID-19 tot en met juni bekend

De cijfers over de (over)sterfte zijn gebaseerd op de dagelijkse berichten over het aantal overledenen die het CBS dagelijks ontvangt. Deze berichten bevatten geen informatie over de doodsoorzaak. Deze informatie ontvangt het CBS later via een doodsoorzakenverklaring. Voor alle overledenen tot en met juni 2020 is de doodsoorzaak bekend. Volgens deze cijfers overleden iets meer dan 10 duizend mensen aan COVID-19 van maart tot en met juni 2020, zoals het CBS op 1 oktober publiceerde. De oversterfte in die periode wordt dus volledig veroorzaakt door sterfte aan het nieuwe coronavirus. Meer informatie over de regionale verdeling van de sterfte aan COVID-19 op basis van de doodsoorzakenverklaringen is te vinden in het gisteren gepubliceerde nieuwsbericht van het CBS.

Informatiebronnen RIVM

Het RIVM ontvangt dagelijks meldingen van overleden COVID-19-patiënten vanuit de GGD’s. Omdat mogelijk niet alle mensen met COVID-19 zich laten testen, er geen meldingsplicht geldt voor overlijden aan COVID-19 en de registratie soms wat langer duurt, zullen de werkelijke aantallen overleden COVID-19 patiënten in Nederland waarschijnlijk hoger zijn.
Tot en met juni 2020 heeft het RIVM 6 180 overleden COVID-19-patiënten geregistreerd. In week 39 tot en met week 47 registreerde het RIVM 2 646 overleden COVID-19-patiënten (stand 24 november 2020). In de tussenliggende periode ging het om minder dan 200 overleden COVID-19-patiënten.

Schatting week 47

De cijfers over week 47 zijn een schatting op basis van 83 procent van de ontvangen overlijdensberichten. Vrijdag 4 december publiceert het CBS voorlopige cijfers over de sterfte in week 47. De cijfers zijn dan completer.