Sterkere daling ondernemersvertrouwen

© Hollandse Hoogte / Hans van Rhoon
Het ondernemersvertrouwen, de stemmingsindicator van ondernemend Nederland, kwam aan het begin van het vierde kwartaal lager uit dan in het voorgaande kwartaal. Desondanks zijn ondernemers nog steeds bovengemiddeld positief gestemd. De verwachtingen van ondernemers voor 2020 zijn positief, maar minder positief dan een jaar geleden. Dit melden het CBS, KVK, het Economisch Instituut voor de Bouw, MKB-Nederland en VNO-NCW op basis van de Conjunctuurenquête Nederland.

Ondernemersvertrouwen
JaarKwartaalOndernemersvertrouwen
20111e kwartaal7,2
2e kwartaal10,1
3e kwartaal3,2
4e kwartaal-4,4
20121e kwartaal-6,3
2e kwartaal-6,8
3e kwartaal-8,6
4e kwartaal-9,2
20131e kwartaal-10,7
2e kwartaal-11,7
3e kwartaal-8,7
4e kwartaal-2,7
20141e kwartaal1,6
2e kwartaal4,7
3e kwartaal2,9
4e kwartaal4,9
20151e kwartaal5,6
2e kwartaal5,4
3e kwartaal8,7
4e kwartaal7,4
20161e kwartaal9,3
2e kwartaal8,8
3e kwartaal7,9
4e kwartaal9,2
20171e kwartaal14,7
2e kwartaal15,5
3e kwartaal15,9
4e kwartaal13,4
20181e kwartaal18,1
2e kwartaal14,2
3e kwartaal15,0
4e kwartaal13,4
20191e kwartaal10,6
2e kwartaal12,0
3e kwartaal10,6
4e kwartaal6,6
Bron: CBS, KVK, EIB, MKB-Nederland, VNO-NCW

Het ondernemersvertrouwen kwam in het vierde kwartaal uit op 6,6. In het derde kwartaal stond het vertrouwen op 10,6. De daling van het vertrouwen is in de meeste bedrijfstakken terug te zien. De grootste verslechtering van het sentiment vond plaats in de informatie en communicatie en in de delfstoffenwinning. In de informatie en communicatie kwam het ondernemersvertrouwen uit op 9,5. In het derde kwartaal was dit nog 25,0. Hierbij geldt dat het ondernemersvertrouwen in deze bedrijfstak grillig is. In de delfstoffenwinning nam het vertrouwen af naar –8,5. Het vertrouwen in de transportsector is afgenomen van 10,3 naar neutraal.

Ook in de bouw is het vertrouwen afgenomen, met ruim 5 punten tot 15,3. Maatregelen rond PFAS en stikstofuitstoot spelen hier mogelijk een rol. Het ondernemersvertrouwen bevindt zich in deze bedrijfstak echter nog wel op een hoog niveau.

De enige bedrijfstakken waar het ondernemersvertrouwen is toegenomen zijn de autobranche, waar het vertrouwen overigens nog steeds negatief is, de detailhandel en de verhuur en handel van onroerend goed.

Ondernemersvertrouwen bedrijfstakken, 2019
Bedrijfstak4e kwartaal3e kwartaal
Niet-financieel bedrijfsleven6,610,6
Bouwnijverheid15,320,6
Detailhandel (niet in auto's)12,97,6
Groothandel en handelsbemiddeling10,812,9
Informatie en communicatie9,525,0
Zakelijke dienstverlening7,415,3
Industrie3,63,9
Verhuur en handel van onroerend goed2,81,5
Horeca1,97,4
Vervoer en opslag0,010,3
Autohandel en -reparatie-7,2-12,7
Delfstoffenwinning-8,58,9
Bron: CBS, KVK, EIB, MKB-Nederland, VNO-NCW

Verwachtingen voor 2020

Ondernemers zijn verdeeld over de verwachtingen voor 2020. De verwachtingen zijn over het algemeen positief, maar minder positief dan ze een jaar geleden waren voor 2019. Per saldo voorziet 18,9 procent van de ondernemers een toename van de omzet in 2020. In de bouwnijverheid en de delfstoffenwinning is het aantal ondernemers dat volgend jaar een afname van de omzet verwacht groter dan het aantal dat een toename verwacht.

Per saldo verwacht 13,0 procent van de ondernemers in 2020 meer personeel in dienst te hebben dan in 2019. Per saldo 5,0 procent van de ondernemers verwacht in 2020 meer te investeren. De verschillen tussen de bedrijfstakken zijn groot. Zo verwacht in de onroerendgoedbranche per saldo 25,6 procent van de ondernemers een toename van de investeringen, in de autobranche verwacht per saldo 9,3 procent van de ondernemers minder te investeren.

Verwachtingen ondernemers voor het komend jaar (Saldo % bedrijven die toename en afname verwachten)
JaarOmzetBuitenlandse omzetPersoneelssterkteInvesteringen
20130,811,9-14,3-8,9
201411,716,7-13,1-5,5
201524,318,0-2,14,6
201628,119,05,46,0
201729,115,810,57,9
201830,414,617,710,0
201930,414,517,28,5
202018,910,113,05,0
Bron: CBS, KVK, EIB, MKB-Nederland, VNO-NCW

Dit is een gezamenlijke publicatie van:

logobalk

Relevante links