1. Inleiding
Om de opwarming van de aarde binnen de doelstellingen van het Klimaatakkoord van Parijs te houden — waarbij 1,5 °C en 2 °C als referentiepunten gelden — is wereldwijd de ambitie gericht op een substantiële vermindering van broeikasgasemissies. De consumptie van huishoudens speelt daarin een belangrijke rol. Huishoudens stoten direct broeikasgassen uit, bijvoorbeeld door het verbruik van aardgas voor verwarming of het gebruik van motorbrandstoffen voor verkeer, maar ook indirect door de aankoop van goederen en diensten waar bedrijven, om die te produceren, veel emissies voor veroorzaken. Recentelijk heeft CE Delft, in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, onderzocht of een Europees doel kan worden gesteld dat emissies koppelt aan consumptie (CE Delft, 2025).
Binnen deze context is het van belang inzicht te krijgen in de wijze waarop huishoudens via hun consumptie bijdragen aan broeikasgasemissies. Daarbij is niet alleen de totale directe en indirecte uitstoot relevant, maar ook hoe deze verschilt tussen typen huishoudens. Verschillen in inkomen, de samenstelling van huishoudens, leeftijd en regio kunnen immers leiden tot uiteenlopende consumptiepatronen en dus tot verschillen in klimaatimpact.
Het CBS voerde in 2010 een eerste analyse uit naar de broeikasgasvoetafdruk van huishoudens naar huishoudenstype (CBS, 2010). Sindsdien zijn zowel de beschikbare data als de methodologieën voor voetafdrukberekeningen aanzienlijk verbeterd. Belangrijke ontwikkelingen zijn onder meer de beschikbaarheid van gedetailleerdere Multi-Regionale Input-Output (MRIO) tabellen (bijv. Exiobase, Gloria, FIGARO) en de ontwikkeling van de SAMCA-voetafdrukmethode (Single and Multi-regional Consolidated Approach, in de literatuur ook wel ‘simplified SNAC’ genoemd) (CBS, 2023). De SAMCA-methode combineert wereldwijde MRIO-tabellen met CBS-gegevens over invoer en de Nederlandse input-outputtabel, waardoor berekeningen consistenter en beter toepasbaar zijn op de Nederlandse context.
In samenwerking met het Planbureau voor de Leefomgeving worden sinds 2024 consumptievoetafdrukken gepubliceerd op basis van PBL-FIGARO met de SAMCA-methode. Deze combinatie van internationale en nationale databronnen vormt een belangrijke stap vooruit, omdat ze een beter inzicht biedt in waar emissies optreden binnen mondiale waardeketens die samenhangen met Nederlandse consumptie.
Dit onderzoek bouwt voort op deze ontwikkelingen en vormt een update en herziening van de eerdere CBS-analyse over de broeikasgasvoetafdrukken van huishoudens, met specifieke aandacht voor verschillen naar besteedbaar inkomen, huishoudsamenstelling, leeftijd van de hoofdkostwinnaar en provincie. Ook wordt bepaald waar in de productieketen de emissies plaatsvinden, binnen of buiten Nederland. Daarmee biedt dit onderzoek een gedetailleerd beeld van de consumptiegerelateerde emissies en hoe deze verdeeld zijn over uiteenlopende groepen huishoudens in Nederland.