Auteur: Rudi Bakker

Jeugdhulp 2020

Over deze publicatie

Overzicht van alle geleverde jeugdhulp in 2020 waarin zowel kenmerken van de jongeren worden beschreven als kenmerken van de geleverde jeugdhulp.

Inleiding

In deze rapportage presenteert het CBS de voorlopige cijfers over jeugdhulp in 2020.

De gemeenten zijn verantwoordelijk voor hulp aan jongeren, dat is vastgelegd in de Jeugdwet (2014). Om de gemeenten bij de uitvoering ervan te ondersteunen is in de Jeugdwet een regeling opgenomen voor het ontsluiten van beleidsinformatie. De beleidsinformatie betreft informatie over jeugdhulpgebruik en de inzet van jeugdbescherming en jeugdreclassering. Jeugdhulpaanbieders en gecertificeerde instellingen dienen hierover gegevens aan het CBS te verstrekken. Ongeveer 95 procent van de jeugdhulpaanbieders heeft aan deze verplichting voldaan. Omdat niet alle jeugdhulpaanbieders gegevens hebben aangeleverd zullen de gepresenteerde cijfers enigszins een onderschatting zijn van de werkelijk verstrekte jeugdhulp1).

In deze rapportage staan de voorlopige2) resultaten over jeugdhulp in 2020. De resultaten over jeugdbescherming en jeugdreclassering worden in een aparte rapportage beschreven.

Jeugdhulp is gedefinieerd als de hulp en zorg aan jongeren en hun ouders bij psychische, psychosociale en/of gedragsproblemen, een verstandelijke beperking van de jongere, of opvoedingsproblemen van de ouders. Het CBS verzamelt alleen gegevens over jeugdhulp die direct aan de jeugdhulpverlener wordt vergoed door de gemeente, de zogenaamde zorg in natura. Gegevens over jeugdhulp die door de cliënt zelf wordt vergoed met een persoonsgebonden budget (PGB), worden verstrekt door de Sociale verzekeringsbank (SVB). Particuliere jeugdhulp, waarbij de hulp door de ouders zelf wordt betaald, valt buiten dit onderzoek.

0.0.1 Jongeren met jeugdhulp naar financieringsvorm1)
20162017201820192020*
Totaalaantal389 925407 245417 765430 990416 665
Alleen zorg in natura%92,494,394,895,395,7
Alleen persoonsgebonden budget%2,91,81,61,51,4
Zorg in natura en persoonsgebonden budget%4,73,83,53,22,8
Bron: CBS.
1) Personen van 0 tot en met 22 jaar.

Uit tabel 0.0.1 blijkt dat in 2020 bijna 417 duizend jongeren jeugdhulp hebben ontvangen. In 95,7 procent van de gevallen wordt de zorg direct door de gemeente aan de jeugdhulpverlener vergoed. Een klein deel van de jongeren met jeugdhulp, bijna anderhalf procent, maakte alleen gebruik van een PGB. Het aantal jongeren dat gebruik maakt van een PGB neemt de laatste jaren af. Vooral het aantal jongeren dat naast een PGB ook jeugdhulp in natura ontvangt is in 2020 gedaald ten opzichte van 2019.

Voordat de Jeugdwet op 1 januari 2015 van kracht werd, was de jeugdhulp deels gefinancierd op grond van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ), de Zorgverzekeringswet (Zvw) en door de provincies. Figuur 0.0.2 toont het aantal jongeren dat jaarlijks vanaf 2011 jeugdhulp heeft ontvangen3).

0.0.2 Jongeren met jeugdhulp1)
  (x 1 000)
2020*416,665
2019430,99
2018417,765
2017407,245
2016389,925
2015363,31
2014301,345
2013346,31
2012348,53
2011348,02
1)Personen van 0 tot en met 22 jaar. De jaren voor 2015 betreft jeugdhulp uit AWBZ, Zvw en provinciaal gefinancierde jeugdzorg exclusief jeugdbescherming en jeugdreclassering.

De gegevens van de SVB over jeugdhulpontvangers met een PGB bevat geen zorginhoudelijke informatie. Het vervolg van deze rapportage beschrijft daarom alleen de gegevens die door de jeugdhulpverleners aan het CBS zijn verstrekt. Overal waar in het vervolg jeugdhulp staat bedoelen we dan ook de jeugdhulp die is geleverd volgens het zorg in natura-principe.

1) Alle grote jeugdhulpaanbieders, met meer dan 250 cliënten, hebben gegevens over 2020 aangeleverd. De kleinere jeugdhulpaanbieders zonder opgave ontbreken in de resultaten. Naar verwachting zal de aldus ontstane onderschatting hooguit enkele procenten bedragen. Hierbij wordt uitgegaan van het aantal bij het CBS bekende jeugdhulpaanbieders. Nieuwe jeugdhulpaanbieders worden geacht zich bij het CBS aan te melden. Hierdoor is de gehanteerde lijst van jeugdhulpaanbieders mogelijk incompleet.
2) Jeugdhulpaanbieders hebben de gelegenheid om hun gegevens over 2020 nog tot en met juli 2021 te wijzigen waarna de definitieve resultaten worden vastgesteld. In de afgelopen jaren is gebleken dat de voorlopige resultaten minder dan 1 procent lager waren dan de definitieve resultaten.
3) Voor een beschrijving van de ontwikkelingen 2011-2016 zie: https://www.cbs.nl/nl-nl/achtergrond/2018/10/jeugdzorg-voor-en-na-de-jeugdwet.

1. Jongeren met jeugdhulp

In 2020 kregen bijna 411 duizend jongeren jeugdhulp in natura. In dezelfde periode van 2019 waren dit er 425 duizend, een daling van 3,3 procent. De meeste jongeren, 95,3 procent, kregen jeugdhulp zonder verblijf. Dat wil zeggen dat zij niet op de locatie van de jeugdhulpaanbieder overnachtten. Van hen kregen bijna 23 duizend jongeren in 2020 zowel jeugdhulp zonder als jeugdhulp met verblijf. Dit is mogelijk als de zorg gedurende het jaar wijzigt of als de jongere bij de ene jeugdhulpaanbieder verblijft en tegelijkertijd ook hulp krijgt van een andere jeugdhulpaanbieder.

1.0.1 Jongeren met jeugdhulp1)
 Column1
Zonder verblijf368545
Zowel zonder als met verblijf22760
Met verblijf19340
1)Personen van 0 tot en met 22 jaar.

De meeste jongeren met jeugdhulp in 2020, ruim een op de drie, ontvingen ambulante jeugdhulp op de locatie van de jeugdhulpaanbieder en ruim 19 procent kreeg jeugdhulp van het wijk- of buurtteam van de gemeente. De daling van het aantal jongeren in 2020 ten opzichte van 2019 betreft jeugdhulp uitgevoerd door het wijk- of buurtteam (-5,2 procent), en ambulante jeugdhulp op locatie van de aanbieder (-5,1 procent). Daghulp op locatie van de aanbieder nam met 2,4 procent toe en jeugdhulp in het netwerk van de jongere steeg met 2,6 procent.

1.0.2 Jongeren zonder verblijf1)
 2020* (x 1 000)2019 (x 1 000)2018 (x 1 000)2017 (x 1 000)
Totaal
zonder
verblijf
391,305405,71392,035379,79
Ambulant276,525291,51281,505281,51
Netwerk
jongere
81,8779,80573,2358,005
Wijkteam79,8684,20582,34581,635
Daghulp29,692928,1627,33
1)Personen van 0 tot en met 22 jaar. Jongeren met meerdere hulpvormen komen meerdere malen in de figuur voor.

Ruim 42 duizend jongeren kregen in 2020 jeugdhulp met verblijf. Dat is 10 procent van alle jongeren met jeugdhulp. Hiervan waren bijna 21 duizend jongeren in een pleeggezin opgenomen. Ruim 5 duizend waren ondergebracht in gezinsgerichte opvangen en 2 duizend jongeren hadden een gesloten plaatsing, dat waren er bijna 20 procent minder dan in 2019. Ruim 18 duizend jongeren kregen een andere vorm van jeugdhulp met verblijf (figuur 1.0.3).

1.0.3 Jongeren met verblijf1)
 2020* (x 1 000)2019 (x 1 000)2018 (x 1 000)2017 (x 1 000)
Totaal
met verblijf
42,143,34542,7746,185
Pleegzorg20,99521,52520,7421,96
Gezinsgericht5,145,5456,1655,325
Gesloten
plaatsing
2,0452,552,5652,65
Overig18,13518,3518,1521,785
1)Personen van 0 tot en met 22 jaar. Jongeren met meerdere hulpvormen komen meerdere malen in de figuur voor.

1.1 9,3 procent van de Nederlandse jongeren ontvangt jeugdhulp

Jeugdhulp is in principe bedoeld voor personen tot 18 jaar, waarbij sinds 1 juli 2018 sommige vormen van jeugdhulp zoals pleegzorg standaard doorlopen tot 21 jaar. In uitzonderlijke gevallen kan de jeugdhulp worden voortgezet tot de leeftijd van 23 jaar. Van alle ruim 4,4 miljoen jongeren in de leeftijd tot en met 22 jaar kreeg 9,3 procent jeugdhulp in 2020. Als de groep van 18 tot en met 22 jaar buiten beschouwing gelaten wordt, ontving 11,9 procent van alle jongeren jeugdhulp in deze periode.

1.1.1 Jeugdhulp naar demografische kenmerken van de jongere, 2020*1)
Totaal aantal jongeren in Nederland (op 1 januari 2020)Jongeren met jeugdhulp totaalJongeren met jeugdhulp zonder verblijfJongeren met jeugdhulp met verblijf
Totaal4 435 735410 645391 30542 100
Geslacht
Jongens2 268 090228 910219 02522 295
Meisjes2 167 645181 735172 28019 805
Leeftijd in klassen
0 tot en met 3 jaar686 68527 47025 5403 260
4 tot en met 7 jaar896 34070 74068 2755 450
8 tot en met 11 jaar571 655134 220131 0158 595
12 tot en met 17 jaar1 182 570163 465154 76021 085
18 tot en met 22 jaar1 098 49014 74511 7153 705
(Migratie)achtergrond
Nederlands3 219 500306 270293 50529 280
Overig westers399 74032 12030 3003 745
Niet-westers816 50072 25567 4959 075
Bron: CBS.
1) Personen van 0 tot en met 22 jaar. Jongeren met meerdere vormen van jeugdhulp komen meerdere malen in de tabel voor.

1.2 Jongens ontvangen vaker jeugdhulp dan meisjes

Jongens ontvangen vaker jeugdhulp dan meisjes. Dit geldt zowel voor jeugdhulp met verblijf als voor jeugdhulp zonder verblijf. In 2020 kregen bijna 182 duizend meisjes en 229 duizend jongens jeugdhulp. Het aandeel meisjes met jeugdhulp neemt de laatste jaren heel licht toe (figuur 1.2.1).

1.2.1 Jongeren naar geslacht1)
 Jongens (%)Meisjes (%)
Nederland
2020*5149
20195149
20185149
20175149
Totaal jeugdhulp
2020*5644
20195644
20185743
20175743
Zonder verblijf
2020*5644
20195743
20185743
20175842
Met verblijf
2020*5347
20195446
20185446
20175446
1)Personen van 0 tot en met 22 jaar.

1.3 Jeugdhulpjongeren met verblijf ouder dan jongeren zonder verblijf

Bijna 40 procent van alle jongeren met jeugdhulp was tussen 12 en 17 jaar oud, 163 duizend in 2020. Dat komt overeen met 13,8 procent van alle kinderen in Nederland in deze leeftijdsklasse. Een derde van alle jeugdhulpjongeren, 134 duizend jongeren, was tussen 8 en 11 jaar. Dat is ruim 23 procent van alle Nederlandse jongeren in deze leeftijdscategorie. 
Er is een groot verschil in leeftijd per hulpvorm. Van de jongeren met jeugdhulp zonder verblijf was ruim 57 procent jonger dan 12 jaar, bij jeugdhulp met verblijf was 41 procent jonger dan 12 jaar. Het aandeel jongeren van 18 jaar en ouder met jeugdhulp met verblijf is toegenomen van 4,5 procent in 2017 naar 8,8 procent in 2020. Vooral het aantal jongeren met pleegzorg nam in deze leeftijdscategorie sterk toe, van 470 in 2017, naar 1 785 in 2020.

1.3.1 Jongeren naar leeftijd1)
 0-3 jaar (%)4-7 jaar (%)8-11 jaar (%)12-17 jaar (%)18 jaar en ouder (%)
Nederland
2020*212123350
2019202122360
2018202122360
2017202222360
Totaal jeugdhulp
2020*71733404
201971833403
201871832403
201771832403
Zonder verblijf
2020*71733403
201971833393
201871833393
201771833403
Met verblijf
2020*81320509
201981321527
201891421525
201781421525
1)Personen van 0 tot en met 22 jaar. Bij Nederland is de leeftijdscategorie 18 jaar en ouder weggelaten omdat slechts een klein deel van deze jongeren jeugdhulp ontvangt.

1.4 Jeugdhulpjongeren hebben net zo vaak een migratieachtergrond als jongeren zonder jeugdhulp

Van de 411 duizend jongeren met jeugdhulp in 2020 hadden bijna 306 duizend (74,6 procent) een Nederlandse achtergrond, 72 duizend (17,6 procent) een niet-westerse en 32 duizend (7,8 procent) een westerse migratieachtergrond. Met migratieachtergrond wordt bedoeld dat minstens een van de ouders van de jongere in het buitenland is geboren. De jeugdhulpjongeren vormen op dit punt een redelijke afspiegeling van alle jongeren in Nederland. Van hen heeft 72,6 procent een Nederlandse achtergrond en heeft 18,4 procent een niet-westerse en 9 procent een westerse migratieachtergrond.
Jongeren die in 2020 jeugdhulp met verblijf ontvingen, hadden relatief vaker een migratieachtergrond dan jongeren met jeugdhulp zonder verblijf. Van hen had 21,6 procent een niet-westerse en 8,9 procent een westerse migratieachtergrond. 

1.4.1 Jongeren naar migratieachtergrond1)
 Nederlands (%)Overig westers (%)Niet-westers (%)
Nederland
2020*72,6918,4
201973,28,718,1
201873,78,417,8
201774,38,217,5
Totaal jeugdhulp
2020*74,67,817,6
201974,87,717,5
2018757,517,5
201775,37,317,3
Zonder verblijf
2020*757,717,2
201975,27,617,2
201875,47,417,1
201775,87,317
Met verblijf
2020*69,58,921,6
201969,78,821,5
201869,28,622,2
201769,38,522,3
1)Personen van 0 tot en met 22 jaar.

1.5 Elf procent jeugdhulpontvangers ook in jeugdbescherming of jeugdreclassering

Bijna 89 procent van de jongeren met jeugdhulp in 2020 ontving daarnaast geen andere vorm van jeugdzorg. Bijna 7,7 procent van de jongeren kreeg naast jeugdhulp ook jeugdbescherming en duizend van hen kregen naast jeugdhulp en jeugdbescherming ook jeugdreclassering (tabel 1.5.1). Bij ruim 4 duizend jongeren was naast jeugdhulp ook een jeugdreclasseringsmaatregel van kracht (1 procent). 

Jongeren kunnen pas vanaf 12 jaar een jeugdreclasseringsmaatregel opgelegd krijgen en jeugdbescherming houdt op zodra de jongere de leeftijd van achttien jaar bereikt.

1.5.1 Samenloop jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering naar leeftijdscategorie, 2020*1)
Totaal aantal jongeren0 tot en met 3 jaar4 tot en met 7 jaar8 tot en met 11 jaar12 tot en met 17 jaar18 tot en met 22 jaar
Alleen jeugdhulp374 90523 80564 585125 775147 03513 700
Alleen jeugdbescherming8 4851 5801 8752 0253 010
Alleen jeugdreclassering3 9751 6852 285
Jeugdhulp en -bescherming31 3803 6656 1608 44513 115
Jeugdhulp en -reclassering3 3552 3151 040
Jeugdbescherming en -reclassering 180 180
Jeugdhulp en -bescherming en -reclassering1 0051 005
Bron: CBS.
1) Jongeren die in 2020 jeugdhulp, jeugdbescherming of jeugdreclassering hadden.

Het aandeel jongeren met jeugdhulp in combinatie met de andere vormen van jeugdzorg is in 2020 toegenomen in vergelijking met 2019. De verschillen zijn echter heel klein.

1.5.2 Samenloop jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering
2017201820192020*
Totaal jongeren met jeugdzorgaantal412 265423 390437 345423 285
Alleen jeugdhulp%88,388,788,888,6
Alleen jeugdbescherming%1,81,81,92,0
Alleen jeugdreclassering%1,21,11,00,9
Jeugdhulp en -bescherming%7,47,37,27,4
Jeugdhulp en -reclassering%1,00,80,80,8
Jeugdbescherming en -reclassering%0,10,10,00,0
Jeugdhulp en -bescherming en -reclassering%0,30,30,30,2
Bron: CBS.

1.6 Hoogste aandeel jeugdhulp in Utrecht en Limburg

Van de in totaal 411 duizend jongeren met jeugdhulp in 2020 woonden er bijna 90 duizend in Zuid-Holland1). Zeeland had het kleinste aantal, ruim 9 duizend Zeeuwse jongeren ontvingen jeugdhulp. De meeste jongeren in jeugdhulp kwamen uit Amsterdam (20 duizend), Den Haag (15 duizend), Rotterdam en Utrecht (beide ruim 12 duizend). Echter, wanneer we kijken naar het aandeel van de jongeren met jeugdhulp ten opzichte van alle jongeren in de gemeente, dan blijkt dat in de jeugdregio’s Zuid-Limburg, Utrecht Stad, en Midden-Limburg Oost meer dan 15 procent van de jongeren tot 18 jaar jeugdhulp kreeg (zie figuur 1.6.3). De jeugdregio’s Midden-Limburg West, en Utrecht Stad hadden het hoogste percentage jongeren van 18 jaar en ouder met jeugdhulp, namelijk ruim 4 procent.

1.6.1 Jeugdhulp bij 0 t/m 17-jarigen
Gemeente_naamaandeelJH (%)
's-Gravenhage13,24
's-Hertogenbosch11,14
AaenHunze12,23
Aalsmeer7,4
Aalten10,85
Achtkarspelen11,62
Alblasserdam12,26
Albrandswaard6,92
Alkmaar12,49
Almelo13,36
Almere11,57
Alphen-Chaam8,8
AlphenaandenRijn15,68
Altena10,19
Ameland7,18
Amersfoort10,71
Amstelveen9,28
Amsterdam12,65
Apeldoorn11,63
Appingedam13,54
Arnhem12,18
Assen16,75
Asten8,24
Baarle-Nassau7,6
Baarn10,18
Barendrecht8,49
Barneveld10,05
Beek15,57
Beekdaelen14,92
Beemster8,65
Beesel14,84
Bergeijk10,92
Bergen(L.)10,49
Bergen(NH.)9,63
BergenDal11,35
BergenopZoom13,41
Berkelland10,85
Bernheze11,76
Best10,88
Beuningen13,46
Beverwijk12,69
Bladel9,83
Blaricum8,53
Bloemendaal8,49
Bodegraven-Reeuwijk11,93
Boekel9,42
Borger-Odoorn12,73
Borne10,1
Borsele12,87
Boxmeer12,11
Boxtel10,65
Breda10,92
Brielle8,13
Bronckhorst11,6
Brummen11,62
Brunssum15,54
Bunnik8,68
Bunschoten11,23
Buren11,12
CapelleaandenIJssel12,78
Castricum8,99
Coevorden10,79
Cranendonck9,65
Cuijk11,45
Culemborg9,62
Dalfsen9,92
Dantumadiel10,61
DeBilt8,91
DeFryskeMarren9,19
Delft15,32
Delfzijl14,03
DenHelder16,46
DeRondeVenen7,46
Deurne10,66
Deventer11,16
DeWolden10,76
Diemen8,83
Dinkelland8,46
Doesburg14,66
Doetinchem13,26
Dongen14,32
Dordrecht13,84
Drechterland8,6
Drimmelen10,14
Dronten10,34
Druten11,61
Duiven12,86
Echt-Susteren16,2
Edam-Volendam7
Ede10,33
Eemnes11,33
Eersel10,29
Eijsden-Margraten12,9
Eindhoven9,35
Elburg8,46
Emmen14,08
Enkhuizen12,41
Enschede12,78
Epe10,04
Ermelo12
Etten-Leur11,37
Geertruidenberg15,44
Geldrop-Mierlo12,04
Gemert-Bakel7,97
Gennep11,85
GilzeenRijen12,72
Goeree-Overflakkee8,95
Goes14,38
Goirle11,86
GooiseMeren9,71
Gorinchem12,95
Gouda15,07
Grave12,42
Groningen12,64
Gulpen-Wittem12,64
Haaksbergen10,39
Haaren9,78
Haarlem9,74
Haarlemmermeer11,84
Halderberge10,41
Hardenberg11,83
Harderwijk11,21
Hardinxveld-Giessendam9,97
Harlingen10,2
Hattem8,89
Heemskerk11,73
Heemstede8,28
Heerde18,72
Heerenveen11,62
Heerhugowaard12,94
Heerlen16,91
Heeze-Leende9,43
Heiloo9,9
Hellendoorn9,64
Hellevoetsluis9,87
Helmond9,43
Hendrik-Ido-Ambacht12,69
Hengelo12,29
HetHogeland13,76
Heumen10,2
Heusden13,96
Hillegom15,7
Hilvarenbeek10,68
Hilversum10,71
HoekscheWaard11,81
HofvanTwente10,56
HollandsKroon13,89
Hoogeveen13,47
Hoorn12,52
HorstaandeMaas12,02
Houten10,08
Huizen11,07
Hulst12,96
IJsselstein11,87
KaagenBraassem15,16
Kampen10,66
Kapelle11,95
Katwijk12,74
Kerkrade16,66
Koggenland10,93
KrimpenaandenIJssel16,16
Krimpenerwaard10,21
Laarbeek7,54
Landerd10,33
Landgraaf15,71
Landsmeer9,93
Langedijk10,53
Lansingerland9,28
Laren8,62
Leeuwarden14,9
Leiden15,94
Leiderdorp14,27
Leidschendam-Voorburg10,85
Lelystad12,51
Leudal15,42
Leusden9,97
Lingewaard11,58
Lisse14,2
Lochem9,79
LoonopZand12,8
Lopik9,56
Loppersum12,16
Losser10,83
Maasdriel11,57
Maasgouw13,64
Maassluis8,03
Maastricht16,75
Medemblik10,77
Meerssen15,58
Meierijstad10,08
Meppel13,52
Middelburg12,02
Midden-Delfland7,71
Midden-Drenthe13,14
Midden-Groningen14,66
MillenSintHubert9,27
Moerdijk13,27
Molenlanden12,11
Montferland13,04
Montfoort6,96
MookenMiddelaar9,58
Neder-Betuwe8,31
Nederweert13,35
Nieuwegein11,72
Nieuwkoop12,08
Nijkerk10,16
Nijmegen11,79
Nissewaard13,66
Noardeast-Fryslân10,94
Noord-Beveland11,99
Noordenveld11,51
Noordoostpolder10,26
Noordwijk14,69
Nuenen,GerwenenNederwetten7,83
Nunspeet8,26
Oegstgeest12,29
Oirschot10,09
Oisterwijk12,36
Oldambt16,51
Oldebroek9,09
Oldenzaal10,31
Olst-Wijhe10,07
Ommen10,86
Oosterhout11,35
OostGelre13,84
Ooststellingwerf12,05
Oostzaan8,43
Opmeer9,19
Opsterland10,21
Oss13,75
OudeIJsselstreek13,73
Ouder-Amstel9,27
Oudewater9,4
Overbetuwe12,42
Papendrecht14,34
PeelenMaas9,28
Pekela15,99
Pijnacker-Nootdorp11,19
Purmerend10,6
Putten11,79
Raalte6,53
Reimerswaal12,02
Renkum14,33
Renswoude8,2
Reusel-DeMierden8,59
Rheden14,86
Rhenen7,89
Ridderkerk8,75
Rijssen-Holten11,09
Rijswijk11,76
Roerdalen16,31
Roermond15,01
Roosendaal12,87
Rotterdam9,31
Rozendaal9,67
Rucphen12,98
Schagen11,17
Scherpenzeel9,87
Schiedam6,93
Schiermonnikoog12,3
Schouwen-Duiveland11,25
Simpelveld12,74
Sint-Michielsgestel9,75
SintAnthonis8,91
Sittard-Geleen17,35
Sliedrecht14,64
Sluis11,24
Smallingerland13,83
Soest10,68
Someren7,31
SonenBreugel7,49
Stadskanaal12,91
Staphorst5,87
StedeBroec13,01
Steenbergen11,84
Steenwijkerland10,93
Stein15,05
StichtseVecht9,13
Súdwest-Fryslân10,86
Terneuzen16,36
Terschelling10,73
Texel10,9
Teylingen14,54
Tholen11,8
Tiel19,54
Tilburg13,69
Tubbergen8,27
Twenterand11,38
Tynaarlo11,32
Tytsjerksteradiel10,23
Uden11,95
Uitgeest8,67
Uithoorn10,75
Urk6,62
Utrecht15,84
UtrechtseHeuvelrug9,78
Vaals12,07
ValkenburgaandeGeul17,12
Valkenswaard10,68
Veendam17,31
Veenendaal15,68
Veere9,13
Veldhoven11,53
Velsen13,47
Venlo12,81
Venray12,12
Vijfheerenlanden8,9
Vlaardingen7,95
Vlieland8,44
Vlissingen14,03
Voerendaal9,02
Voorschoten11,44
Voorst10,25
Vught10,52
Waadhoeke9,75
Waalre10,42
Waalwijk14,8
Waddinxveen9,74
Wageningen12,92
Wassenaar10,32
Waterland8,48
Weert14,08
Weesp8,66
WestBetuwe9,2
Westerkwartier11,47
Westerveld12,6
Westervoort15,72
Westerwolde10,78
Westland11,03
WestMaasenWaal11,16
Weststellingwerf11,23
Westvoorne6,9
Wierden8,84
Wijchen11,55
Wijdemeren9,58
WijkbijDuurstede12,56
Winterswijk12,92
Woensdrecht10,03
Woerden8,79
Wormerland7,82
Woudenberg9,92
Zaanstad14,34
Zaltbommel15,07
Zandvoort9,85
Zeewolde12,71
Zeist11,72
Zevenaar14,04
Zoetermeer13,21
Zoeterwoude12,38
Zuidplas10,88
Zundert7,95
Zutphen13,68
Zwartewaterland9,21
Zwijndrecht16,27
Zwolle11,64

1.6.2 Jeugdhulp bij 18 t/m 22-jarigen
Gemeente_naamaandeelJH (%)
's-Gravenhage0,99
's-Hertogenbosch0,77
AaenHunze3,86
Aalsmeer0,84
Aalten1,44
Achtkarspelen0,95
Alblasserdam0
Albrandswaard0,62
Alkmaar1,67
Almelo1,72
Almere1,28
Alphen-Chaam0
AlphenaandenRijn1,87
Altena0,32
Ameland0
Amersfoort1,01
Amstelveen0,93
Amsterdam2,28
Apeldoorn0,95
Appingedam2,61
Arnhem1,2
Assen4,74
Asten0
Baarle-Nassau0
Baarn1,38
Barendrecht0,44
Barneveld0,74
Beek0
Beekdaelen0
Beemster0
Beesel1,34
Bergeijk2,7
Bergen(L.)0
Bergen(NH.)0,57
BergenDal0,67
BergenopZoom1,19
Berkelland0,77
Bernheze0
Best2,59
Beuningen0,74
Beverwijk1,19
Bladel2,02
Blaricum0
Bloemendaal0,99
Bodegraven-Reeuwijk0,52
Boekel0
Borger-Odoorn3,75
Borne0
Borsele0
Boxmeer0,5
Boxtel0,74
Breda0,63
Brielle0
Bronckhorst1,11
Brummen0,95
Brunssum1,25
Bunnik1,25
Bunschoten0
Buren1,23
CapelleaandenIJssel1,5
Castricum0,65
Coevorden2,66
Cranendonck3,7
Cuijk0
Culemborg0,6
Dalfsen0,74
Dantumadiel0,94
DeBilt0,89
DeFryskeMarren0,74
Delft1,02
Delfzijl1,56
DenHelder1,87
DeRondeVenen0,6
Deurne0,46
Deventer0,74
DeWolden2,88
Diemen0,84
Dinkelland0,62
Doesburg0
Doetinchem1,21
Dongen0
Dordrecht1,28
Drechterland0,85
Drimmelen0,65
Dronten0,66
Druten0
Duiven1,18
Echt-Susteren2,2
Edam-Volendam0,57
Ede0,85
Eemnes0
Eersel2,54
Eijsden-Margraten0,87
Eindhoven2,35
Elburg0,62
Emmen3,28
Enkhuizen0,83
Enschede0,92
Epe1,07
Ermelo1,45
Etten-Leur0,9
Geertruidenberg0,87
Geldrop-Mierlo1,73
Gemert-Bakel0
Gennep0,93
GilzeenRijen0
Goeree-Overflakkee0,49
Goes0,72
Goirle1,06
GooiseMeren0,88
Gorinchem0,93
Gouda0,92
Grave1,1
Groningen1,1
Gulpen-Wittem0
Haaksbergen0,69
Haaren0
Haarlem1,86
Haarlemmermeer1,18
Halderberge0,98
Hardenberg0,94
Harderwijk0,62
Hardinxveld-Giessendam1,98
Harlingen0,99
Hattem0
Heemskerk1,01
Heemstede1,8
Heerde4,46
Heerenveen0,81
Heerhugowaard1,27
Heerlen0,97
Heeze-Leende1,93
Heiloo1,34
Hellendoorn0,38
Hellevoetsluis0,67
Helmond0,78
Hendrik-Ido-Ambacht0
Hengelo0,79
HetHogeland1,94
Heumen0
Heusden0,78
Hillegom0,68
Hilvarenbeek0
Hilversum0,83
HoekscheWaard0,49
HofvanTwente0,54
HollandsKroon1,5
Hoogeveen4,2
Hoorn1,87
HorstaandeMaas0,68
Houten1,38
Huizen1,22
Hulst0
IJsselstein1,06
KaagenBraassem2,69
Kampen1,21
Kapelle0
Katwijk0,98
Kerkrade1,27
Koggenland1,4
KrimpenaandenIJssel1,23
Krimpenerwaard0,51
Laarbeek0
Landerd0
Landgraaf2,27
Landsmeer1,85
Langedijk1,28
Lansingerland0,89
Laren0
Leeuwarden1,09
Leiden0,67
Leiderdorp1,14
Leidschendam-Voorburg1,05
Lelystad1,13
Leudal4,67
Leusden0
Lingewaard0,84
Lisse1,39
Lochem0,92
LoonopZand0,8
Lopik1,22
Loppersum1,89
Losser0
Maasdriel0,53
Maasgouw4,07
Maassluis1,05
Maastricht0,39
Medemblik1,08
Meerssen0
Meierijstad0,53
Meppel5,02
Middelburg1,17
Midden-Delfland1,31
Midden-Drenthe3,57
Midden-Groningen2,34
MillenSintHubert0
Moerdijk0,92
Molenlanden0,92
Montferland0,85
Montfoort0
MookenMiddelaar0
Neder-Betuwe1,2
Nederweert3,09
Nieuwegein1,39
Nieuwkoop0
Nijkerk0,65
Nijmegen0,58
Nissewaard2,63
Noardeast-Fryslân1
Noord-Beveland0
Noordenveld2,58
Noordoostpolder0,85
Noordwijk1,65
Nuenen,GerwenenNederwetten3,72
Nunspeet0,79
Oegstgeest0,84
Oirschot1,63
Oisterwijk0
Oldambt1,71
Oldebroek0,55
Oldenzaal0,92
Olst-Wijhe0
Ommen1,19
Oosterhout0,68
OostGelre1,4
Ooststellingwerf1,01
Oostzaan1,67
Opmeer0
Opsterland1,53
Oss0,5
OudeIJsselstreek0,66
Ouder-Amstel1,3
Oudewater0
Overbetuwe0,76
Papendrecht1,09
PeelenMaas1,15
Pekela1,87
Pijnacker-Nootdorp0,85
Purmerend0,91
Putten1,34
Raalte0,81
Reimerswaal1,26
Renkum0,89
Renswoude0
Reusel-DeMierden2,11
Rheden1,41
Rhenen0
Ridderkerk0,81
Rijssen-Holten0,64
Rijswijk0,82
Roerdalen3,7
Roermond4,9
Roosendaal1,13
Rotterdam2,02
Rozendaal0
Rucphen1,93
Schagen1,24
Scherpenzeel0
Schiedam1,02
Schiermonnikoog0
Schouwen-Duiveland0,76
Simpelveld0
Sint-Michielsgestel0
SintAnthonis0
Sittard-Geleen0,95
Sliedrecht1,06
Sluis0,77
Smallingerland2,03
Soest0,83
Someren0,71
SonenBreugel2,88
Stadskanaal2,19
Staphorst0,85
StedeBroec1,3
Steenbergen0,61
Steenwijkerland1,55
Stein0
StichtseVecht0,85
Súdwest-Fryslân1,53
Terneuzen1,37
Terschelling0
Texel1,8
Teylingen1,84
Tholen0
Tiel1,4
Tilburg0,67
Tubbergen0,52
Twenterand0,75
Tynaarlo2,22
Tytsjerksteradiel1,03
Uden0,57
Uitgeest1,23
Uithoorn1,39
Urk0
Utrecht4,09
UtrechtseHeuvelrug1,47
Vaals0
ValkenburgaandeGeul0
Valkenswaard2,95
Veendam1,86
Veenendaal1,29
Veere0
Veldhoven2,35
Velsen1,34
Venlo1,55
Venray0,65
Vijfheerenlanden0,73
Vlaardingen1,28
Vlieland0
Vlissingen1,1
Voerendaal0
Voorschoten0,87
Voorst1,08
Vught0
Waadhoeke0,95
Waalre1,82
Waalwijk0,61
Waddinxveen0
Wageningen0,28
Wassenaar0,61
Waterland0
Weert4,81
Weesp0
WestBetuwe0,63
Westerkwartier1,94
Westerveld3,48
Westervoort1,39
Westerwolde1,46
Westland1,04
WestMaasenWaal0,98
Weststellingwerf1,18
Westvoorne0
Wierden0,7
Wijchen0,53
Wijdemeren0
WijkbijDuurstede1,14
Winterswijk1,38
Woensdrecht0
Woerden0,81
Wormerland0,76
Woudenberg1,59
Zaanstad3,18
Zaltbommel3,19
Zandvoort1,64
Zeewolde1,11
Zeist1,92
Zevenaar1,06
Zoetermeer0,84
Zoeterwoude0
Zuidplas0,65
Zundert1,08
Zutphen1,41
Zwartewaterland0,64
Zwijndrecht1,02
Zwolle1,16

1.6.3 Jeugdhulp bij 0 t/m 17-jarigen
Jeugdzorgregios_naamstatcode
Achterhoek12,55
Alkmaar(Noord-Kennemerland)11,37
Amsterdam-Amstelland11,89
Arnhem12,92
Drenthe13,34
Eemland10,61
Flevoland11,18
FoodValley11,13
Friesland(Fryslân)11,68
GooienVechtstreek10,07
Groningen13,37
Haaglanden12,6
Haarlemmermeer11,84
HollandRijnland14,57
IJmond(MiddenKennemerland)12,8
IJsselland10,55
KopvanNoord-Holland13,72
Lekstroom10,45
Midden-Brabant13,3
Midden-LimburgOost15,25
Midden-LimburgWest14,41
MiddenHolland11,98
MiddenIJssel/OostVeluwe11,78
Nijmegen11,7
Noord-Limburg11,95
Noord-Veluwe10,23
NoordoostBrabant11,27
Rijnmond9,54
Rivierenland12,1
Twente11,38
UtrechtStad15,84
UtrechtWest8,5
WestBrabantOost11,08
WestBrabantWest12,08
WestFriesland11,47
Zaanstreek-Waterland11,6
Zeeland12,87
Zuid-HollandZuid13,18
Zuid-Limburg15,88
ZuidKennemerland9,42
Zuidoost-Brabant9,63
ZuidoostUtrecht10,49

1.6.4 Jeugdhulp bij 18 t/m 22-jarigen
Jeugdzorgregios_naamstatcode
Achterhoek1,08
Alkmaar(Noord-Kennemerland)1,27
Amsterdam-Amstelland2,03
Arnhem0,97
Drenthe3,65
Eemland0,9
Flevoland1,08
FoodValley0,84
Friesland(Fryslân)1,15
GooienVechtstreek0,84
Groningen1,43
Haaglanden0,97
Haarlemmermeer1,18
HollandRijnland1,2
IJmond(MiddenKennemerland)1,22
IJsselland0,99
KopvanNoord-Holland1,57
Lekstroom1,15
Midden-Brabant0,63
Midden-LimburgOost3,97
Midden-LimburgWest4,47
MiddenHolland0,65
MiddenIJssel/OostVeluwe1,19
Nijmegen0,58
Noord-Limburg1,11
Noord-Veluwe0,87
NoordoostBrabant0,53
Rijnmond1,61
Rivierenland1,22
Twente0,86
UtrechtStad4,09
UtrechtWest0,74
WestBrabantOost0,61
WestBrabantWest1,06
WestFriesland1,35
Zaanstreek-Waterland1,94
Zeeland0,86
Zuid-HollandZuid0,95
Zuid-Limburg0,73
ZuidKennemerland1,75
Zuidoost-Brabant1,93
ZuidoostUtrecht1,46

In relatie tot de bevolkingsomvang van de gemeente, werd de meeste jeugdhulp verleend in gemeenten met 100 tot 150 duizend inwoners en in de vier grote steden met meer dan 250 duizend inwoners (tabel 1.6.5). Van de jongeren tot en met 17 jaar uit die gemeenten ontving 12-13 procent jeugdhulp. In de categorie jongeren van 18 tot en met 22 jaar werd in de steden met meer dan 250 duizend inwoners jeugdhulp geleverd aan meer dan 2 procent van deze jongeren.

1.6.5 Aantal jongeren met jeugdhulp als percentage van het totale aantal jongeren, naar gemeentegrootte, 2020*
% van het totale aantal personen van 0 tot en met 17 jaar% van het totale aantal personen van 18 tot en met 22 jaar
Totaal Nederland11,861,34
Gemeenten met minder dan 5 000 inwoners9,260,36
Gemeenten met 5 000 tot 10 000 inwoners10,240,85
Gemeenten met 10 000 tot 20 000 inwoners10,411,16
Gemeenten met 20 000 tot 50 000 inwoners11,591,12
Gemeenten met 50 000 tot 100 000 inwoners11,901,33
Gemeenten met 100 000 tot 150 000 inwoners13,341,13
Gemeenten met 150 000 tot 250 000 inwoners11,701,21
Gemeenten met 250 000 inwoners of meer12,382,22
Bron: CBS.

1) Volgens het woonplaatsbeginsel. Zie: https://vng.nl/files/vng/201607_factsheet_woonplaatsbeginsel_2016.pdf.

2. Jeugdhulptrajecten

Wat is een hulptraject?

De cijfers van het CBS over dit onderwerp gaan soms over de (aantallen) jongeren en soms over de (aantallen) jeugdhulptrajecten. Een hulptraject bestaat uit een combinatie van hulpvorm en aanvangsdatum. Een jongere kan per verslagperiode één jeugdhulptraject doorlopen, maar ook meerdere hulptrajecten na elkaar, of meerdere hulptrajecten tegelijkertijd. Omdat een jongere meerdere trajecten kan doorlopen, verschilt het aantal jeugdhulptrajecten van het aantal jongeren dat het CBS rapporteert: het aantal hulptrajecten komt hoger uit.
Als een jongere tegelijkertijd meerdere hulptrajecten doorloopt met dezelfde hulpvorm bij dezelfde jeugdhulpaanbieder, dan worden deze trajecten samengenomen. In de cijfers tellen deze dan mee als één doorlopend hulptraject. Dit gebeurt ook als de aanvangsdatums verschillen: het gaat erom dat de hulptrajecten elkaar overlappen. De aanvangsdatum wordt in dat geval gezien als de datum waarop de hulp voor het eerst is gestart, en de einddatum is de datum waarop de laatste hulp werd beëindigd.

2.1 Aantal hulptrajecten in 2020 afgenomen

In 2020 waren bijna 568 duizend jeugdhulptrajecten actief. Dat waren er 25 duizend minder dan in 2019. Het aantal trajecten jeugdhulp door het wijk- of buurtteam daalde met 5,5 procent, de overige jeugdhulp zonder verblijf daalde met 3,9 procent en de jeugdhulp met verblijf daalde met 5,2 procent (figuur 2.1.1). De cijfers over 2020 zijn voorlopige uitkomsten, de ervaring leert dat de voorlopige cijfers een half tot een procent lager liggen dan de definitieve uitkomsten.

2.1.1 Jeugdhulptrajecten1)
 2020* (x 1 000)2019 (x 1 000)2018 (x 1 000)2017 (x 1 000)
Totaal
jeugdhulp
567,77592,86570,88558,35
Wijk- of
buurtteam
82,0486,8585,41584,4
Overig
zonder
verblijf
436,01453,575433,315416,765
Met
verblijf
49,7252,4352,1557,185
1)Trajecten die over meerdere perioden liepen komen meerdere malen in de figuur voor.

Gedurende 2020 zijn meer jeugdhulptrajecten begonnen dan er zijn beëindigd. Bij aanvang van het jaar waren 321 duizend jeugdhulptrajecten actief en op 31 december waren dat er ruim 352 duizend, een toename van 9,8 procent (tabel 2.1.2).

2.1.2 Stromen van jeugdhulptrajecten, naar hulpvorm, 2020*1)
Beginstand (1 januari 2020)InstroomUitstroomEindstand (31 december 2020)Actief in 20202)
Totaal aantal jeugdhulptrajecten321 135246 635215 285352 485567 770
Totaal zonder verblijf288 150229 900199 330318 720518 050
waarvan
Wijk- of buurtteam49 29032 75534 47547 57082 040
Ambulant175 545140 100119 230196 415315 645
Daghulp18 40513 23010 45521 17531 630
Netwerk jongere44 91043 82035 17553 56088 730
Totaal met verblijf32 98516 73015 95533 76549 720
waarvan
Pleegzorg18 1653 6804 10517 74021 845
Gezinsgericht3 5251 7451 6453 6255 270
Gesloten plaatsing 9301 4251 555 8002 355
Overig met verblijf3)10 3709 8808 65511 59520 250
Bron: CBS.
1) Jeugdhulptrajecten van personen van 0 tot en met 22 jaar.
2) Jeugdhulptrajecten die op enig moment tijdens 2020 liepen.
3) Verblijf bij een jeugdhulpaanbieder anders dan pleegzorg, gezinsgerichte jeugdhulp of gesloten plaatsing.

In totaal zijn bijna 568 duizend hulptrajecten actief geweest, deze trajecten liepen op enig moment tijdens 2020. Daarvan betrof het 518 duizend keer een hulptraject zonder verblijf, hiervan zijn bijna 230 duizend trajecten in 2020 begonnen en ruim 199 duizend beëindigd. Van de actieve jeugdhulptrajecten uitgevoerd door het wijk- of buurtteam van de gemeente zijn er in 2020 minder gestart, bijna 33 duizend, dan beëindigd, ruim 34 duizend.
Er waren in 2020 bijna 50 duizend jeugdhulptrajecten met verblijf. Het aantal actieve trajecten pleegzorg en gesloten plaatsing was lager op 31 december dan op 1 januari. Bij de andere vormen van jeugdhulp met verblijf nam dit toe.

De relatieve uitstroom, dat wil zeggen de uitstroom ten opzichte van het totale aantal actieve hulptrajecten, is het grootst bij gesloten plaatsing. Van alle trajecten die in 2020 actief waren, is 61 procent in dit jaar afgesloten.

2.1.3 Begonnen trajecten jeugdhulp, naar hulpvorm1)
2017201820192020*
Totaal jeugdhulptrajectenaantal295 535335 695281 810246 635
Totaal zonder verblijf%91,893,393,193,2
waarvan
Wijk- of buurtteam%14,311,713,513,3
Ambulant%59,661,958,856,8
Daghulp%5,35,15,15,4
Netwerk jongere%12,814,515,717,8
Totaal met verblijf%8,26,76,96,8
waarvan
Pleegzorg%1,91,61,41,5
Gezinsgericht%0,90,90,90,7
Gesloten plaatsing%0,80,70,70,6
Overig met verblijf2)%4,63,53,84,0
Bron: CBS.
1) Jeugdhulptrajecten van personen van 0 tot en met 22 jaar.
2) Verblijf bij een jeugdhulpaanbieder anders dan pleegzorg, gezinsgerichte jeugdhulp of gesloten plaatsing.

In 2020 zijn bijna 247 duizend nieuwe jeugdhulptrajecten gestart. Dat is een daling van 12,5 procent ten opzichte van 2019. De oorzaak van deze daling lijkt deels te liggen in de uitbraak van corona vanaf maart 2020. In figuren 2.1.4 en 2.1.5 is de in- en uitstroom van het aantal jeugdhulptrajecten zonder verblijf per maand weergegeven. Voor de maanden april en mei 2020 is een opvallende daling van 30 procent van de instroom en van 20-25 procent van de uitstroom zichtbaar ten opzichte van 2019. In de maanden erna was er nagenoeg geen verschil meer tussen beide jaren.

2.1.4 Instroom jeugdhulp zonder verblijf
 Instroom 2019 (Jeugdhulptrajecten x 1 000)Instroom 2020 (Jeugdhulptrajecten x 1 000)
Jan37,1733,81
Feb23,5620,92
Mrt25,521,92
Apr24,37516,62
Mei23,8116,045
Jun20,10519,71
Jul19,4217,515
Aug15,08514,27
Sep20,64518,925
Okt20,51518,185
Nov18,37518,4
Dec13,8713,58

2.1.5 Uitstroom jeugdhulp zonder verblijf
 Uitstroom 2019 (Jeugdhulptrajecten x 1 000)Uitstroom 2020 (Jeugdhulptrajecten x 1 000)
Jan17,10517,445
Feb16,37516,11
Mrt17,1517,09
Apr17,4213,785
Mei17,6812,755
Jun15,8815,215
Jul24,5220,4
Aug14,7513,115
Sep16,9416,03
Okt18,4817,8
Nov17,06517,08
Dec24,2522,505

Deze ontwikkeling geldt ook voor jeugdhulp met verblijf (figuur 2.1.6 en 2.1.7). In de maanden maart en april was de instroom in 2020 meer dan 20 procent lager dan in 2019 en in mei zelfs 30 procent. De uitstroom daalde vooral in mei (-26 procent) en juni (-35 procent) ten opzichte van 2019.

2.1.6 Instroom jeugdhulp met verblijf
 Instroom 2019 (Jeugdhulptrajecten x 1 000)Instroom 2020 (Jeugdhulptrajecten x 1 000)
Jan2,972,47
Feb1,581,36
Mrt1,641,3
Apr1,691,32
Mei1,7451,22
Jun1,511,395
Jul1,6551,575
Aug1,361,32
Sep1,4151,285
Okt1,4951,315
Nov1,2951,16
Dec1,031,01

2.1.7 Uitstroom jeugdhulp met verblijf
 Uitstroom 2019 (Jeugdhulptrajecten x 1 000)Uitstroom 2020 (Jeugdhulptrajecten x 1 000)
Jan1,471,26
Feb1,371,21
Mrt1,4351,335
Apr1,461,2
Mei1,431,06
Jun1,921,25
Jul2,011,79
Aug1,571,405
Sep1,431,29
Okt1,541,35
Nov1,341,185
Dec1,7551,625

Van alle nieuwe jeugdhulptrajecten in 2020 was 23 procent herhaald beroep (figuur 2.1.8). Dat wil zeggen dat 23 procent van de jongeren die in 2020 een jeugdhulptraject startten, in de vijf voorafgaande jaren al eerder jeugdhulp had. Daarbij wordt geen onderscheid gemaakt naar het soort jeugdhulp dat eerder is ontvangen. Van de nieuwe trajecten in 2019 was 28,5 procent herhaald beroep. Jeugdhulp uitgevoerd door het wijk- of buurteam van de gemeente kende een toename van het percentage herhaald beroep, van 21,5 procent in 2019 naar 24,3 procent in 2020. Overige jeugdhulp zonder verblijf daalde van 30,1 procent in 2019 naar 23,5 procent in 2020. De begonnen trajecten jeugdhulp met verblijf waren in 2020 voor 14,2 procent herhaald beroep. In 2019 was dan nog 24 procent.