2. Ervaring met AI

In dit hoofdstuk staan de ervaringen die mensen hebben met AI centraal. Hoe bekend zijn ze met AI? Maken ze er gebruik van? Welke invloed heeft AI op dit moment op het dagelijks leven? En hoe denken mensen dat het zit met die invloed in de toekomst? Deze en andere vragen worden in dit hoofdstuk beantwoord.

2.1 Bekendheid met AI

Vooral mannen, jongeren en mensen met hbo- of wo-diploma bekend met AI

Bijna alle 18-plussers hebben weleens van AI gehoord (94 procent in 2025). De mate waarin ze weten wat het precies inhoudt, is niet voor iedereen hetzelfde. Ruim de helft geeft aan te weten wat AI is, ongeveer een derde weet een beetje wat het is en een klein deel kent het alleen van naam.

Mannen hebben vaker van AI gehoord en weten ook vaker wat het is, vrouwen zijn hiermee minder bekend. Ze geven vaker dan mannen aan er wel van gehoord te hebben, maar niet of hooguit een beetje te weten wat het is. Van alle leeftijdsgroepen geven jongeren (18 tot 25 jaar) het vaakst aan van AI gehoord te hebben en ook te weten wat het is. Van hen geeft 74 procent dit aan. Bij 65-plussers ligt dit met 30 procent een stuk lager. Wel geeft een even groot deel van de mensen van 65 jaar of ouder aan van AI gehoord te hebben. Zij geven daarbij vaker aan niet of een beetje te weten wat het is.

Mensen met basisonderwijs of een vmbo-diploma hebben het minst vaak van AI gehoord. Van hen geeft 84 procent aan ervan gehoord te hebben, waarvan het grootste deel aangeeft er een beetje vanaf te weten. Mensen met een afgeronde hbo- of wo-opleiding hebben het vaakst van AI gehoord (99 procent). Zij zeggen ook het vaakst te weten wat het is.

Gezichtsherkenning en slimme huishoudelijke apparaten bekendste toepassingen

De meeste 18-plussers hebben weleens gehoord van de vijf specifieke AI-toepassingen die in het Belevingenonderzoek zijn voorgelegd. Mensen zijn het vaakst bekend met gezichtsherkenning (zoals op de mobiele telefoon) en slimme huishoudelijke apparaten (zoals een schoonmaakrobot, robotmaaier, slimme deurbel of slimme thermostaat). Van beide toepassingen geeft 95 procent aan weleens gehoord te hebben. Van virtuele assistenten (zoals Alexa, Google Assistent en Siri) en van zelfrijdende auto’s of rij- en parkeerassistentie (zoals automatisch inparkeren) heeft ruim 90 procent gehoord. Chatbots zijn relatief gezien het minst bekend (86 procent).

65-plussers minst bekend met toepassingen AI

Hoewel de toepassingen van AI bij de meeste mensen bekend zijn, verschilt de mate van deze bekendheid naar leeftijd. Van elke genoemde toepassing hebben 18- tot 25-jarigen het vaakst gehoord en 65-plussers het minst vaak. Deze laatste groep geeft vooral minder vaak aan te hebben gehoord van virtuele assistenten (74 procent) en chatbots (66 procent).

Ook mensen met basisonderwijs of een vmbo-diploma zijn minder vaak bekend met de toepassingen van AI. Van hen geeft 78 procent aan van virtuele assistenten gehoord te hebben en 62 procent van chatbots. Dit is respectievelijk 97 en 96 procent bij mensen met een hbo- of wo-diploma (zie tabel 2.2 van de Tabellenset).

2.2 Gebruik van AI

Zelfrijdende auto’s of rij- en parkeerassistenten minst gebruikt

De door 18-plussers meest gebruikte toepassingen van AI zijn gezichtsherkenning en virtuele assistenten. Van beide toepassingen geeft 64 procent aan deze weleens gebruikt te hebben. Hoewel veel mensen van zelfrijdende auto’s of rij- en parkeerassistenten hebben gehoord, gebruiken ze deze het minst vaak. Van de 18-plussers geeft 23 procent aan dit weleens gedaan te hebben. Ruim de helft gebruikte weleens chatbots (57 procent) en slimme huishoudelijke apparaten (51 procent).

Vooral ouderen maken weinig gebruik van AI-toepassingen

Mensen van 65 jaar of ouder gebruiken de toepassingen van AI het minst vaak, 18- tot 25-jarigen het vaakst. Het verschil tussen deze leeftijdsgroepen is het grootst bij het gebruik van chatbots. Waar 21 procent van de 65-plussers aangeeft deze weleens gebruikt te hebben, is dit bij 18- tot 25-jarigen 90 procent.

Jongeren maken vooral vaak gebruik van chatbots, gezichtsherkenning en virtuele assistenten. Slimme huishoudelijke apparaten worden juist vaker door 25- tot 45-jarigen gebruikt. Van hen gaf 63 procent aan deze weleens te gebruiken, tegenover 48 procent van de jongeren tot 25 jaar.

Mannen gebruiken vaker dan vrouwen weleens chatbots, gezichtsherkenning en zelfrijdende auto’s of rij- en parkeerassistenten. Deze laatste toepassing wordt ook relatief vaak gebruikt door mensen uit een financieel welvarend huishouden (zie tabel 2.3 van de Tabellenset).

2.3 Invloed van AI op dagelijks leven

Merendeel denkt dat AI op dit moment invloed heeft

Van de mensen die weleens van AI hebben gehoord, zeggen ruim 7 op de 10 dat AI op dit moment invloed heeft op hun dagelijks leven. De meesten geven aan dat het een beetje invloed heeft (56 procent). Een relatief klein deel geeft aan dit niet te weten.

Met name jongeren (18 tot 25 jaar) en mensen met een afgeronde hbo- of wo-opleiding vinden vaak dat AI invloed heeft op hun dagelijks leven. Zo geeft van de jongeren 82 procent dit aan, tegenover 60 procent van de 65-plussers (zie tabel 2.4 van de Tabellenset).

Ruim 9 op de 10 denken dat invloed van AI zal toenemen

Van de mensen die zeggen dat AI op dit moment invloed heeft op hun dagelijks leven, denkt bijna iedereen dat AI meer invloed zal hebben in de komende tien jaar (92 procent). Verder denkt 3 procent dat de invloed gelijk blijft, en 1 procent denkt dat de invloed zal afnemen.

Van de mensen die zeggen dat AI op dit moment geen invloed heeft op het dagelijks leven, denkt meer dan de helft dat in de komende tien jaar wel het geval zal zijn (57 procent). Een groot deel (31 procent) weet het niet.

Bijna helft staat neutraal tegenover toenemende AI-invloed

Van de mensen die denken dat AI in de toekomst (meer) invloed zal hebben, vindt 19 procent dit een (heel) goede ontwikkeling. Met 29 procent vinden meer mensen dit een (heel) slechte ontwikkeling. Het grootste deel geeft aan het geen goede, maar ook geen slechte ontwikkeling te vinden.