Helft zorgwerknemers vindt werkdruk te hoog

© Hollandse Hoogte / marlieswessels.nl
In het tweede kwartaal van 2022 vond 50 procent van alle werknemers in de zorg en welzijn hun werkdruk (veel) te hoog. Een half jaar eerder was dat nog 44 procent. Met 61 procent was de ervaren werkdruk in het tweede kwartaal van 2022 het hoogst bij werknemers in de kinderopvang. Dat meldt het CBS aan de hand van recent onderzoek naar de werkdruk en arbeidstevredenheid van werknemers in zorg en welzijn.

Voor het onderzoek zijn gegevens gebruikt uit de werknemersenquête die sinds 2019 jaarlijks in het tweede en vierde kwartaal wordt uitgevoerd voor het onderzoeksprogramma Arbeidsmarkt, Zorg en Welzijn.

Ook in de jeugdzorg (55 procent) en de huisartsenzorg en gezondheidscentra (54 procent) was het percentage werknemers dat een te hoge werkdruk ervaart duidelijk hoger dan gemiddeld. In de branches overige zorg en welzijn (37 procent) en sociaal werk (41 procent) was dat juist lager.

Ervaren werkdruk in zorg en welzijn1), 2e kwartaal 2022
Branche2e kwartaal 2022 (% (veel) te hoog)
Zorg en welzijn totaal49,5
Kinderopvang61,0
Jeugdzorg55,0
Huisartsenzorg en gezondheidscentra53,8
Verpleging, verzorging en thuiszorg51,7
Gehandicaptenzorg50,8
Ziekenhuizen en overige medisch specialistische zorg50,4
Geestelijke gezondheidszorg48,9
Universitair Medisch Centrum45,3
Sociaal werk40,7
Overige zorg en welzijn37,1
1)werknemers, 16 jaar en ouder

Werkdruk gestegen

De ervaren werkdruk was in het tweede kwartaal van 2022 hoger dan bij de vorige metingen. In het vierde kwartaal van 2021 vond 44 procent de werkdruk (veel) te hoog, in het tweede kwartaal van 2021 was dat 42 procent. De ervaren werkdruk nam in 2019 ook toe, maar was in het vierde kwartaal van 2020 weer lager. Daarna was er weer een stijging. De mate waarin de ervaren werkdruk in het vierde kwartaal van 2020 afnam verschilt overigens wel naar beroepsgroep. Vanwege het begin van de coronapandemie vond in het tweede kwartaal 2020 geen meting plaats.
Tussen het vierde kwartaal van 2020 en het tweede kwartaal van 2022 nam de ervaren werkdruk onder werknemers relatief sterk toe in de branches kinderopvang en huisartsenzorg en gezondheidscentra.

Ervaren werkdruk in zorg en welzijn1)
Periode% ervaren werkdruk (veel) te hoog (% (veel) te hoog)
2e kwartaal 202249,5
4e kwartaal 202143,8
2e kwartaal 202142,5
4e kwartaal 202038,9
2e kwartaal 2020
4e kwartaal 201948,1
2e kwartaal 201943,9
1)werknemers, 16 jaar en ouder. In het 2e kwartaal van 2020 was er geen meting vanwege het begin van de coronapandemie.

Werknemers in ziekenhuizen hebben het vaakst stressvol werk

Naast de ervaren werkdruk is ook gemeten in welke mate werknemers een combinatie van hoge taakeisen en lage autonomie ervaren, ook wel aangeduid als ‘stressvol werk’. Bij hoge taakeisen gaat het om werktempo en de hoeveelheid en intensiteit van het werk. Autonomie gaat over de mogelijkheden om zelf te kunnen meebeslissen over de wijze waarop het werk wordt uitgevoerd.

Gemiddeld in de zorg en welzijn had 29 procent stressvol werk, volgens de laatste meting van deze gegevens in het vierde kwartaal van 2021. Bij werknemers in de ziekenhuizen en overige medisch specialistische zorg (39 procent) en in de huisartsenzorg en gezondheidscentra (38 procent) was dit het hoogst. Werknemers in deze branches hebben zowel bovengemiddeld hoge taakeisen als een lage autonomie. In het sociaal werk was het aandeel met stressvol werk met 12 procent het laagst. Vooral het aandeel met een lage autonomie was in deze branche relatief klein.

Stressvol werk in zorg en welzijn, 4e kwartaal 2021
BrancheStressvol werk (% van werknemers 16 jaar en ouder)
Zorg en welzijn totaal28,9
Ziekenhuizen en
overige medisch
specialistische zorg
38,5
Huisartsenzorg en gezondheidscentra38,4
Kinderopvang35,4
Universitair Medisch Centrum32,1
Verpleging, verzorging
en thuiszorg
28,9
Geestelijke gezondheidszorg26,0
Gehandicaptenzorg25,4
Jeugdzorg24,0
Overige zorg en welzijn19,8
Sociaal werk12,1

Uit het artikel Werkdruk en arbeidstevredenheid in de zorg blijkt dat het hebben van stressvol werk in de zorg en welzijn samenhangt met de emotionele belasting: werknemers die hun werk als emotioneel zwaar ervaren geven vaker aan stressvol werk te hebben. Ook de steun van de leidinggevende en de organisatie speelt een rol: werknemers in de zorg en welzijn die steun ervaren hebben juist minder vaak stressvol werk.

Zorgwerknemers hebben relatief vaak stressvol werk

Op basis van de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA) uitgevoerd door CBS en TNO, kan de werkdruk in de zorg worden vergeleken met andere bedrijfstakken. Volgens dit onderzoek, met een wat andere vraagstelling dan de hierboven gebruikte werknemersenquête, had 26 procent van de zorgwerknemers in 2021 te maken met stressvol werk. Dat is ruim boven het gemiddelde van alle werknemers (18 procent). Het was ook iets meer dan in het onderwijs (25 procent), maar minder dan in de horeca (30 procent).

Stressvol werk, bedrijfstak, 2021
BedrijfstakStressvol werk (% van werknemers 15 tot 75 jaar)
Totaal17,6
Horeca29,5
Gezondheids- en welzijnszorg26,0
Onderwijs24,8
Groot- en detailhandel18,8
Vervoer en opslag17,7
Landbouw, bosbouw en visserij14,8
Zakelijke dienstverlening/onroerend goed14,7
Industrie (incl. delfstoffen/nuts/afval)13,6
Cultuur, sport en recreatie/overige dienstverlening13,0
Financiële instellingen11,0
Bouwnijverheid9,6
Openbaar bestuur9,1
Informatie en communicatie7,2
Bron: CBS, TNO