Nederlanders korter, maar nog steeds lang

Een groot en een klein meisje vergelijken hun handen.
© Hollandse Hoogte / David Rozing
Nederlandse mannen van 19 jaar zijn in 2020 volgens eigen opgave gemiddeld 182,9 cm lang, 19-jarige vrouwen meten 169,3 cm. In de loop van de vorige eeuw zijn we steeds langer geworden, maar sinds 1980 is de groei er uit. De mannen geboren in 2001 werden gemiddeld 1 cm kleiner dan de generatie uit 1980, vrouwen gemiddeld 1,4 cm. Dit blijkt uit nieuw onderzoek op basis van cijfers uit de gezondheidsenquêtes van het CBS, de GGD’en en het RIVM.
Voor dit onderzoek zijn alle lengtegegevens uit de Gezondheidsenquête (1981–2020) en de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen (2012, 2016 en 2020) geanalyseerd. Deze onderzoeken zijn gebaseerd op zelfrapportage. Dit onderzoek is beperkt tot personen die in Nederland geboren zijn. In totaal zijn de lengtes geanalyseerd van 719 duizend personen van 19 tot en met 60 jaar. Deze lengtes zijn vervolgens toegewezen aan de overeenkomstige geboortejaren van de respondenten. Per geboortejaar worden schattingen gegeven voor de gemiddelde lengte op 19-jarige leeftijd van die generatie.

Generatie geboren rond 1980 het langst

Volgens de uitkomsten van het onderzoek werden mannen die zijn geboren in 1930 gemiddeld 175,6 cm lang, degenen die zijn geboren in 1980 bereikten een lengte van 183,9 cm. Mannen zijn dus in 50 jaar tijd gemiddeld 8,3 cm langer geworden. Ook vrouwen groeiden flink. Zo werd de generatie vrouwen uit 1930 gemiddeld 165,4 cm, zij die in 1980 werden geboren kwamen uit op 170,7 cm, bijna 5,3 cm meer. Bij de generaties na begin jaren 80 is de lengtegroei gestopt. De huidige 19-jarige mannen, geboren in het begin van het millennium, zijn gemiddeld 1 cm kleiner, de vrouwen zijn gemiddeld 1,4 cm kleiner.

De afname hangt deels samen met de toegenomen immigratie van minder lange nieuwe bevolkingsgroepen en de hieruit in Nederland geboren kinderen. Maar ook bij de generaties bij wie ook beide ouders in Nederland zijn geboren, en bij de generaties bij wie alle vier de grootouders in Nederland zijn geboren, stagneerde de groei. Mannen zonder migratieachtergrond werden niet nóg langer en bij vrouwen zonder migratieachtergrond is een neerwaartse trend te zien.

Gemiddelde lengte naar geboortejaar, 1930-2001
GeboortejaarMannen (Lengte op 19-jarige leeftijd in cm1)Vrouwen (Lengte op 19-jarige leeftijd in cm1)
1930175,6165,4
1931175,6166
1932175,7166
1933176,5166,6
1934176,2166
1935176,3165,7
1936176,3165,7
1937176,6165,9
1938176,5166,1
1939177,2166,3
1940177,3166
1941177,5166,2
1942177,6166,4
1943177,6166,6
1944178166,5
1945178166,5
1946178,8166,7
1947179166,8
1948179,2166,9
1949179,6167
1950179,4166,8
1951179,9167
1952179,9167
1953180,1167,2
1954180,4167,4
1955180,8167,6
1956181167,7
1957181,1167,9
1958181,4168
1959181,6168,2
1960181,7168,5
1961181,8168,6
1962182168,6
1963182,1168,9
1964182,5169,1
1965182,8169,3
1966183169,6
1967183,1169,7
1968183,3169,9
1969183,4170,1
1970183,5170,1
1971183,5170,2
1972183,4170,2
1973183,5170,2
1974183,6170,3
1975183,5170,4
1976183,8170,4
1977183,8170,4
1978183,5170,6
1979183,8170,7
1980183,9170,7
1981183,7170,3
1982183,8170,5
1983183,6170,4
1984183,4170,3
1985183,4170,2
1986183,4170
1987183,3170
1988183,4169,9
1989183,3169,8
1990183,4169,7
1991183,1169,8
1992183,1169,5
1993183,2169,5
1994183,2169,4
1995183,3169,6
1996182,8169,5
1997183,2169,5
1998183,3169,5
1999183,6169,5
2000183,4169,5
2001182,9169,3
Bron: CBS, GGD’en en RIVM
1 De cijfers voor het laatste cohort (geboortejaar 2001) geven dus de gemiddelde lengte voor 19-jarigen in 2020.

21 procent van de mannen langer dan 190 cm

Begin jaren 50 waren lange mannen (190 cm of meer) nog zeer bijzonder. Niet meer dan 3 procent van de generatie uit 1930–1934 bereikte een lengte van minimaal 190 cm. In 2020 is ruim een op de vijf jonge mannen minstens 190 cm lang, 7 procent is langer dan 195 cm. Een lengte korter dan 175 cm was in de jaren 50 heel normaal voor een man: 42 procent van de jonge mannen was kleiner dan 175 cm. Deze lengte zien we minder in het huidige straatbeeld: 12 procent van de jonge mannen heeft de 175 cm niet gehaald.

Ontwikkeling gemiddelde lengte mannen
kleiner dan 175 cm (%)175-179 cm (%)180-184 cm (%)185-189 cm (%)190-194 cm (%)langer dan 194 cm (%)
1930-193442,326,219,48,82,70,6
1935-193938,52720,310,23,20,8
1940-194433,525,823,911,24,61
1945-194926,325,425,715,15,71,8
1950-195421,425,526,716,972,5
1955 -195916,42328,22093,4
1960-196413,920,728,22210,64,5
1965-196910,818,427,424,712,56,1
1970-197410,617,22724,413,77,1
1975-19799,318,825,624,713,97,8
1980-19849,916,927,324,313,58,1
1985-198911,117,725,325,313,27,3
1990-199411,917,925,923,613,57,2
1995-199911,517,726,524,113,17,1
2000-200111,716,827,123,813,47,1
Bron: CBS, GGD’en en RIVM

Bij vrouwen is het beeld vergelijkbaar. Rond 1950 was een vrouw van 180 cm lang nog zeldzaam. Nog geen 2 procent van de vrouwelijke generatie uit de jaren 30 bereikte deze lengte. Tegenwoordig lopen er meer lange vrouwen rond. Bijna een op de 10 meisjes die rond 1980 zijn geboren werd minstens 180 cm lang. Dit aantal loopt wel wat terug bij de jongste generatie.

Ontwikkeling gemiddelde lengte vrouwen
kleiner dan 160 cm (%)160-164 cm (%)165-169 cm (%)170-174 cm (%)175-179 cm (%)langer dan 179 cm (%)
1930-193414,52234,5207,61,5
1935-193915,122,833,819,57,41,4
1940-194412,722,933,521,281,7
1945-194911,822,333,221,49,12,2
1950-195411,121,432,9229,92,8
1955 -19599,31932,423,711,93,7
1960-19646,818,330,125,7145,1
1965-19695,314,13027,516,26,9
1970-19744,813,827,328,817,18,3
1975-19794,612,826,627,519,68,9
1980-19845,112,726,927,818,39,2
1985-19895,61427,627,217,28,3
1990-19946,115,727,926,416,57,5
1995-19996,416,627,125,716,77,5
2000-20017,11626,826,416,77,2
Bron: CBS, GGD’en en RIVM

Grote Friezen, kleine Limburgers

Er is een opvallend groot lengteverschil tussen mensen uit het noorden en zuiden van Nederland. Dit verschil in lengte is er al jaren. Het gemiddelde lengteverschil tussen bijvoorbeeld een jonge Fries en een jonge Limburger blijft al decennia stabiel tussen 3 en 3,5 cm, bij de vrouwen uit deze provincies ligt dit verschil rond 3 cm. De Limburgers zijn de kleinste Nederlanders, gevolgd door de Brabanders en de Zeeuwen. De Groningers, Friezen, Drentenaren en Overijsselaren zijn de langste mensen van Nederland. Dit geldt zeker voor de huidige veertigers, die gemiddeld 185 cm (mannen) en 172 cm (vrouwen) zijn.

Ontwikkeling gemiddelde lengte mannen per provincie
Groningen (Lengte op 19-jarige leeftijd in cm)Friesland (Lengte op 19-jarige leeftijd in cm)Drenthe (Lengte op 19-jarige leeftijd in cm)Zeeland (Lengte op 19-jarige leeftijd in cm)Noord-Brabant (Lengte op 19-jarige leeftijd in cm)Limburg (Lengte op 19-jarige leeftijd in cm)
1930-1939176,6177177,1176,2175,3174,1
1940-1949179,9179,7179,5178,4177176,5
1950-1959181,3182,1180,9180179178,6
1960-1969183,6184,1183,4181,9181,4180,6
1970-1979184,7185,1184,8182,9182,7181,8
1980-1989184,9185,2184,9183182,5181,8
1990-1999184,5185184,6182,6182,4181,4
Bron: CBS, GGD’en en RIVM

Ontwikkeling gemiddelde lengte vrouwen per provincie
Groningen (Lengte op 19-jarige leeftijd in cm)Friesland (Lengte op 19-jarige leeftijd in cm)Drenthe (Lengte op 19-jarige leeftijd in cm)Zeeland (Lengte op 19-jarige leeftijd in cm)Noord-Brabant (Lengte op 19-jarige leeftijd in cm)Limburg (Lengte op 19-jarige leeftijd in cm)
1930-1939167,5167,3166,6166,2165,4164,4
1940-1949167,7168,1168,1165,8165,5165
1950-1959169169,1168,7167166,2165,7
1960-1969170,1170,6170,4168,8168,2167,4
1970-1979171,3171,6171,6169,8169,4168,8
1980-1989171,3171,8171,4169,8169,4168,7
1990-1999170,8171,3170,8169,2168,9168
Bron: CBS, GGD’en en RIVM

Nederland nog altijd het langste volk ter wereld

Ruim een eeuw geleden bevonden de langste mensen zich nog voornamelijk in Noord-Amerika en Noord-Europa (Zweden en Noorwegen). De eerste generatie Nederlanders die de status van langste ter wereld bereikte werd naar schatting eind jaren 50 geboren, blijkt uit internationaal onderzoek. Dit geldt zowel voor de vrouwen als de mannen. De generatie geboren begin deze eeuw heeft deze status nog steeds.

Lengterangschikking van Nederlanders in de wereld (200 landen) 1
MannenVrouwen
19001032
1901930
1902929
1903926
1904926
1905824
1906822
1907621
1908619
1909618
1910614
1911612
1912611
1913511
1914510
1915510
191657
191756
191846
191946
192046
192146
192246
192344
192444
192544
192644
192744
192844
192944
193034
193134
193232
193332
193432
193532
193632
193722
193822
193922
194022
194122
194222
194322
194422
194522
194622
194722
194822
194922
195022
195122
195222
195322
195422
195522
195622
195721
195811
195911
196011
196111
196211
196311
196411
196511
196621
196721
196811
196911
197011
197111
197211
197311
197411
197511
197611
197711
197811
197911
198011
198111
198211
198311
198411
198511
198611
198711
198811
198911
199011
199111
199211
199311
199411
199511
199611
199711
199811
199911
200011
1 Rang van lengte op 18-jarige leeftijd (1900-1966) en 19-jarige leeftijd (1966-2000).