4. Discussie en conclusie

De gezondheid van werkenden is de afgelopen jaren afgenomen. Er zijn meer werkenden met een langdurige beperking, met de sterkste toename bij werkenden met een niet-ernstige beperking. Het percentage werkenden met een beperking steeg daardoor licht: van 15 procent naar 16 procent tussen 2021 en 2025.

Een gezonde beroepsbevolking is van belang voor een hoge arbeidsparticipatie. De arbeidsparticipatie is weliswaar historisch gezien op zijn hoogst, maar de krapte op de arbeidsmarkt is ook nog steeds hoog. Naast een te lage of te hoge leeftijd zijn niet-werkenden vooral niet op zoek naar werk of op korte termijn beschikbaar vanwege gezondheid. In de nabije toekomst lijkt dat ook niet snel te veranderen: bij degenen die twijfelen of ze beschikbaar komen voor de arbeidsmarkt in de toekomst, is gezondheid namelijk de meest genoemde factor.

Aan de andere kant is een minder dan goede gezondheid of een beperking niet altijd een belemmering om het werk te kunnen uitvoeren of een belemmering om werk te vinden. In dit artikel is onderzocht in hoeverre mensen met een langdurige beperking belemmerd worden bij het uitvoeren of krijgen van werk. Bij de werkenden met een niet-ernstige beperking geeft 27 procent aan dat ze geen belemmering ervaren in het uitvoeren van hun werk, bij de werkenden met een ernstige beperking is dit 3 procent. Daarnaast geven werkenden met een ernstige beperking vaker aan dat ze sterk belemmerd worden ten opzichte van de niet-ernstig beperkten.

Verder is gekeken naar de samenhang van achtergrondkenmerken met het hebben van een langdurige beperking en de arbeidspositie. De verschillen in arbeidsparticipatie tussen personen met en zonder een (ernstige) beperking zijn over het algemeen groter bij een hogere leeftijd. Daarnaast hebben mensen met een deeltijdbaan vaker een beperking dan voltijders. Ook zijn er grote verschillen tussen beroepsgroepen in de mate waarin werknemers een ziekte, aandoening of handicap hebben en daardoor belemmerd zijn in het uitvoeren van hun werk. Vooral bij zorg- en welzijn beroepen en technische beroepen zijn er beroepssegmenten waarin relatief veel werknemers – sterk of licht – belemmerd worden in het uitvoeren van hun werk.

Gezondheid is een belangrijke factor voor het deelnemen op de arbeidsmarkt, maar er zijn wel verschillen in de mate van beperkingen en belemmering. Vooral bij de cijfers naar leeftijd of het beroep dat men uitoefent komt de samenhang tussen gezondheid en arbeidsdeelname naar voren. Bij de cijfers over beperking en belemmering is niet of nauwelijks bekend om welk soort beperkingen en belemmeringen het precies gaat. In Bierings et al. (2025) is onderzocht welke rol de aard van een chronische aandoening of het hebben van meerdere chronische aandoeningen speelt bij het niet participeren op de arbeidsmarkt. Verder onderzoek zou zich kunnen richten op de mate waarin mensen belemmeringen ervaren bij het uitvoeren of krijgen van werk bij verschillende chronische aandoeningen.