1. Inleiding

De ervaren gezondheid in Nederland is de afgelopen jaren verslechterd. Het percentage personen met een langdurige beperking in activiteiten die mensen gewoonlijk doen, stijgt (CBS, 2026a). Tussen 2014 en 2025 ging het om een stijging van 26 procent naar 31 procent, waarbij de stijging plaatsvond bij personen met een niet-ernstige beperking. Het percentage personen met een ernstige langdurige beperking bleef relatief stabiel. Ook is er een toename van mensen die hun gezondheid als (zeer) slecht ervaren. Dat geldt vooral voor niet-werkenden. Het aantal niet-werkenden met een (zeer) slechte ervaren gezondheid steeg van 548 duizend in 2021 tot 631 duizend in 2025 (CBS Statline, 2026a). Zeven op de tien van hen gaven aan dat ze vanwege ziekte of arbeidsongeschiktheid niet naar werk zoeken en daarvoor ook niet beschikbaar zijn (Kromhout, 2025). Het aantal niet-werkenden met een (zeer) goede gezondheid daalde van 2,3 miljoen in 2021 naar 1,9 miljoen in 2025. Bij het aantal werkenden kwamen er juist meer mensen bij met een (zeer) goede gezondheid bij dan mensen met een (zeer) slechte gezondheid.

Het is bekend dat een goede gezondheid een belangrijke factor is voor het meedoen op de arbeidsmarkt. Personen met een goede gezondheid hebben over het algemeen vaker werk (Hupkens & De Vries, 2024). Daarentegen kunnen gezondheidsproblemen ervoor zorgen dat oudere werknemers minder lang doorwerken (van den Heuvel & Niks, 2019). Ook is de kans op het vinden van werk lager bij personen die een belemmering hebben in het vinden van werk door een langdurige aandoening, ziekte of handicap dan personen zonder een belemmering (Michiels, 2023).

De krapte op de arbeidsmarkt houdt ondanks de daling van het aantal werklozen ten opzichte van het aantal vacatures aan (CBS, 2026b). In het tweede kwartaal van 2026 waren er 95 werklozen per 100 vacatures. Tegelijkertijd daalt het aandeel gezonde mensen onder degenen die niet aan het werk zijn (CBS Statline, 2026a; Kromhout, 2025). Andersom gesteld, is een steeds groter deel van het gezonde arbeidspotentieel reeds benut. De vraag is in hoeverre de gezondheid van mensen een belemmering vormt voor een mogelijke verdere groei van de arbeidsparticipatie. Aan de hand van de volgende onderzoeksvragen wordt een beeld geschetst van de beschikbare data om deze vraag te kunnen beantwoorden:

1. Hoeveel werkenden en niet-werkenden hebben een langdurige beperking? En in hoeverre worden mensen met een langdurige beperking belemmerd bij het uitvoeren of krijgen van werk?
2. Welke verschillen zijn er naar achtergrondkenmerken van mensen met een langdurige beperking?