1. Inleiding
In opdracht van het ministerie van VWS en in samenwerking met de VNG en Valente stelt het CBS jaarlijks cijfers samen voor het onderdeel maatschappelijke opvang van de monitor Dakloosheid (hierna monitor Dakloosheid). De monitor geeft inzicht in het aantal dakloze personen dat in het verslagjaar met een burgerservicenummer (bsn) geregistreerd stond in voorzieningen voor maatschappelijke opvang (MO), uitgesplitst naar de 44 centrumregio’s beschermd wonen en maatschappelijke opvang in Nederland. Deze groep dakloze mensen vormt daarmee een deel van het totale aantal dakloze personen in Nederland.
Voor het goed kunnen duiden van de cijfers van de monitor Dakloosheid is kennis van de gehanteerde onderzoeksopzet, de (on)volkomenheden in de aangeleverde data en de (regionale) verschillen in beleid en uitvoering van de opvang van dakloze personen van belang. Dit dataverkenningsrapport geeft inzicht in de eerste twee aspecten.
De monitor Dakloosheid is ontwikkeld met als doel om het gebruik van maatschappelijke opvang in het kader van dakloosheid structureel te kunnen monitoren op zowel regionaal als uiteindelijk op landelijk niveau, en hierover te rapporteren. De monitor beperkt zich vooralsnog tot dakloze personen die op enig moment in het verslagjaar met een bsn geregistreerd werden in voorzieningen in de nacht-, nood- en tijdelijke opvang. Deze groepen personen zijn in kaart gebracht door het gebruik van registraties op persoonsniveau, die door het CBS zijn uitgevraagd. Zowel de centrumgemeenten (de gemeenten die verantwoordelijk zijn voor de maatschappelijke opvang binnen de centrumregio’s), de GGD’en (indien betrokken als centrale toegang), als de MO-organisaties (uitvoerders van maatschappelijke opvang) hebben de benodigde gegevens aangeleverd. Door de grote verscheidenheid in hoe opvang voor dakloze personen binnen een centrumregio georganiseerd is, was een gezamenlijke inspanning van centrumgemeenten en opvangorganisaties nodig.
De registraties van dakloze personen zijn op individueel niveau aangeleverd bij het CBS. De door het CBS binnengehaalde gegevens worden gepseudonimiseerd, ontdubbeld en vervolgens gekoppeld aan binnen het CBS beschikbare persoonskenmerken, zoals leeftijd en geslacht. Hierdoor kan informatie over deze groepen worden geaggregeerd. Voor een overzicht van de gegevens die per registratie over verslagjaren 2023 en 2024 zijn aangeleverd, wordt verwezen naar paragraaf 5.3 in het Aanleverprotocol Monitor Dakloosheid - 2025.
In dit rapport worden de cijfers van de monitor over 2023 en 2024 met de bijbehorende achtergrondinformatie gepresenteerd. Omdat de monitor nog steeds in ontwikkeling is, dienen deze cijfers met de nodige voorzichtigheid geïnterpreteerd te worden. Hier wordt in ‘Hoofdstuk 4: Kwaliteit van aangeleverde gegevens’ nader op ingegaan.
De cijfers zijn ook te vinden op Waarstaatjegemeente.nl, waar de centrumgemeenten optioneel ook ruimte hebben voor hun eigen duiding.