Financieringsmonitor 2025

Van alle bedrijven in het mkb in de business economy heeft 15 procent behoefte aan nieuwe externe financiering. Het gaat hierbij om vreemd vermogen of om eigen vermogen dat buiten het bedrijf of buiten het eigen geld van de ondernemer wordt gezocht. Van de bedrijven met een financieringsbehoefte zet 78 procent stappen om de mogelijkheden te verkennen en bij 11 procent zijn de mogelijkheden al bekend. Van deze 89 procent samen besluit vervolgens 67 procent om daadwerkelijk een financieringsaanvraag te doen. Daarvan is 93 procent succesvol: zij krijgen het aangevraagde bedrag geheel of ten dele. Cijfers uit de Financieringsmonitor 2025 zijn gebaseerd op de periode juli 2024 tot juli 2025. De opvallendste uitkomsten zijn als volgt:

Financieringsbehoefte mkb blijft stabiel, die van het grootbedrijf neemt toe

De behoefte aan nieuwe, externe financiering binnen het mkb blijft nagenoeg gelijk ten opzichte van de vorige meting. Toen had nog 16 procent van de bedrijven een externe financieringsbehoefte, dit jaar is dat 15 procent. De behoefte aan financiering hangt samen met de grootte van de onderneming: het microbedrijf heeft het minst vaak behoefte aan nieuwe externe financiering (13 procent). Het aandeel bedrijven met een financieringsbehoefte binnen het mkb blijft het grootst voor het middenbedrijf (25 procent), gevolgd door het kleinbedrijf (24 procent). Voor het grootbedrijf is een statistisch significante toename zichtbaar in de behoefte ten opzichte van vorig jaar: toen had nog 21 procent van deze groep bedrijven een externe financieringsbehoefte, dit jaar is dat 31 procent.

Bedrijven in de sectoren landbouw (23 procent) en nijverheid (21 procent) hebben het vaakst een externe financieringsbehoefte en bedrijven in de zakelijke dienstverlening het minst vaak (13 procent). Daarnaast hebben bedrijven tot vijf jaar oud vaker (19 procent) een financieringsbehoefte dan oudere bedrijven (14 procent). Dit is in lijn met de eerdere metingen. Bedrijven met een externe financieringsbehoefte hebben, ook net als in eerdere jaren, zowel een lagere solvabiliteit als liquiditeit dan bedrijven zonder deze behoefte. Zij kunnen dus minder goed voldoen aan hun betalingsverplichtingen op zowel lange als korte termijn.

De voornaamste reden voor bedrijven in het mkb om niet op zoek te gaan naar nieuwe financiering blijft dat er geen aanleiding was voor een financieringsbehoefte (48 procent). Nieuw dit jaar is dat bedrijven, wanneer van toepassing, naast de hoofdreden meerdere redenen konden aangeven voor het ontbreken van een financieringsbehoefte. De meerderheid van de bedrijven zonder financieringsbehoefte heeft daar één reden voor (84 procent). Twaalf procent heeft twee redenen en de overige bedrijven hebben drie of meer redenen om geen financieringsbehoefte te hebben.

Bank dit jaar vaker gebruikt als oriëntatie- en aanvraagkanaal

Het aandeel bedrijven binnen het mkb met een financieringsbehoefte dat zich georiënteerd heeft op de mogelijkheden (78 procent) is afgenomen ten opzichte van de vorige meting. Toen was dit nog 82 procent. Deze daling geldt voor alle grootteklassen behalve het kleinbedrijf. De afgelopen jaren daalde de populariteit van de bank als oriëntatiekanaal; in 2019 verkende nog 80 procent van de bedrijven hun mogelijkheden via de bank, dit daalde tot 56 procent in 2024. Dit jaar neemt dat aandeel voor het eerst weer toe, namelijk tot 64 procent. Vooral voor het klein-, midden- en grootbedrijf is de bank een vaak gebruikt kanaal om zich te oriënteren (in respectievelijk 77, 84 en 79 procent van de gevallen). Het microbedrijf oriënteert zich ook voornamelijk via de bank, al is dat iets minder vaak, namelijk in 58 procent van de gevallen. In vergelijking met andere grootteklassen oriënteert het microbedrijf zich relatief vaker via bekenden of zelf online. Wat betreft oriëntatiekanalen is enkel de bank in populariteit gestegen ten opzichte van de vorige meting. Alle andere oriëntatiekanalen werden minder vaak gebruikt.

Van de bedrijven in het mkb in de business economy die de eerste twee stappen van het proces hebben doorlopen of die al bekend waren met de mogelijkheden van financiering is het aandeel dat ten minste één financieringsaanvraag doet verder gestegen. Dit aandeel neemt toe van 51 procent in 2023 naar 59 procent in 2024 en 67 procent in 2025. De toename ten opzichte van de voorgaande meting is zichtbaar binnen alle grootteklassen binnen het mkb en is statistisch significant bij het kleinbedrijf. Daar is het aandeel tien procentpunt hoger dan in de vorige meting. Ook hier is de toename in populariteit van banken zichtbaar: ten opzichte van de vorige meting stijgt het aandeel bedrijven dat een aanvraag enkel doet bij een bancaire financier van 48 procent naar 56 procent.

In de huidige meting is voor het eerst meegenomen of er een financieel adviseur betrokken was bij de financieringsaanvraag. Dit is het geval bij bijna vier op de tien mkb-bedrijven in de business economy. De mate van betrokkenheid is hoger bij bedrijven die enkel een bancaire aanvraag hebben gedaan dan bij bedrijven die enkel een non-bancaire aanvraag hebben gedaan.

Kans dat financiering slaagt neemt verder toe

Het aandeel bedrijven met een financieringsbehoefte dat daadwerkelijk financiering weet aan te trekken is dit jaar het hoogst sinds het begin van de metingen. De slagingskans wordt berekend door het aandeel dat zich heeft georiënteerd of al bekend was met de mogelijkheden, vervolgens een aanvraag heeft gedaan en waarvan de aanvraag (deels) succesvol was met elkaar te vermenigvuldigen. Dat leidt dit jaar tot een slagingspercentage van 55 procent. De jaren hiervoor was dit percentage lager, namelijk 35 procent (2021), 44 procent (2022), 38 procent (2023) en 49 procent (2024). De toename ten opzichte van de vorige meting zit vooral in de groei van het aandeel bedrijven dat een aanvraag doet.

Toekomstverwachting van bedrijven rooskleuriger dan vorige meting

Van de bedrijven in het mkb verwacht 9 procent in de toekomst een financieringsbehoefte te hebben, dit is een statistisch significante daling ten opzichte van de afgelopen meting. Toen was dit aandeel nog 12 procent. Voor alle grootteklassen binnen het mkb is een afname zichtbaar. De afname is enkel bij het kleinbedrijf statistisch significant. Ook hier geldt een samenhang met de bedrijfsgrootte: hoe groter de onderneming, hoe hoger de verwachting dat er in de toekomst nieuwe externe bedrijfsfinanciering benodigd is. Ten opzichte van vorig jaar neemt het aandeel grote bedrijven dat een financieringsbehoefte verwacht juist toe en komt met 25 procent uit op het hoogste niveau sinds de start van de metingen in 2018.

Sinds 2018 stelt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) de Financieringsmonitor samen in opdracht van het Ministerie van Economische Zaken (EZ)¹⁾. Het doel van de monitor is om een overzichtelijk beeld te geven van de Nederlandse markt voor externe financiering voor bedrijven in het midden- en kleinbedrijf (mkb). Daarvoor wordt de zoektocht naar financiering van ondernemers gevolgd en een schets gegeven van recente ontwikkelingen op de Nederlandse financieringsmarkt. Deze achtste editie van de monitor heeft betrekking op de periode die loopt van 1 juli 2024 tot 1 juli 2025.

De Financieringsmonitor bestaat uit drie onderdelen. De voornaamste uitkomsten worden beschreven in dit onderzoeksrapport. Het dashboard geeft op interactieve wijze meer detailinformatie en kan als naslagwerk gebruikt worden. Ten slotte worden de analysedata die voortkomen uit de monitor beschikbaar gesteld aan gebruikers van de microdatafaciliteit van het CBS. Zo kunnen ook anderen de zoektocht naar financiering van het mkb onderzoeken.

1.1 Aanpak

De zoektocht van het mkb naar financiering wordt in deze monitor in beeld gebracht met een digitale enquête waarvoor ongeveer 10 700 bedrijven zijn benaderd en waarvan er bijna 5 600 gerespondeerd hebben²⁾. Dit is een steekproef uit de totale populatie van ongeveer 304 duizend midden- en kleinbedrijven in de business economy met minimaal twee werkzame personen, aangevuld met grootbedrijf en landbouw om te kunnen benchmarken. De resultaten die op basis van deze steekproef in de monitor worden weergegeven zijn representatief voor de hele populatie, maar zijn dus schattingen van de uitkomsten voor alle bedrijven. Daarom zijn er 95%-betrouwbaarheidsintervallen opgenomen voor de belangrijkste indicatoren.

Vraag en aanbod

Met de zoektocht naar externe financiering wordt een deel van de markt voor financiering in beeld gebracht. Een markt bestaat uit vraag en aanbod. De vraag naar financiering vindt zijn oorsprong bij bedrijven en dat is wat deze Financieringsmonitor in kaart brengt. Het aanbod bestaat uit al het geld dat de banken en non-bancaire financiers zoals institutionele investeerders, private investeerders, betrokken consumenten, en zo verder, uit zouden willen zetten. Deze monitor beperkt zich tot een overzicht van recente ontwikkelingen in het verstrekte aanbod voor zeven vormen van financiering: bankkredieten, crowdfunding, equipment lease, factoring, private equity inclusief durfkapitaal, direct lending en de mkb-beurs³⁾. Alle data komen uit bronnen buiten het CBS en zijn enkel verzameld om deze in samenhang te presenteren. Dit is ondersteunende informatie. Het geeft een context waarbinnen de vraag naar financiering gezien moet worden.

1.2 Leeswijzer

De rest van de monitor is als volgt opgezet. Hoofdstuk 2 geeft een overzicht van recente ontwikkelingen in bancaire financiering en verschillende vormen van non-bancaire financiering. Hoofdstuk 3 is een leeswijzer voor de hoofdstukken die daarna volgen en voor de zoektocht van bedrijven naar nieuwe externe financiering. Het gaat in op de interpretatie van uitkomsten voor de zoektocht: de trechterwerking van het zoekproces, de populatie en marges rondom de uitkomsten. Hoofdstuk 4 beschrijft de financieringsbehoefte en hoofdstuk 5 de oriëntatiefase. Hoofdstuk 6 en 7 gaan in op de echte aanvraag van financiering: het proces en de uitkomst. Vervolgens bespreekt hoofdstuk 8 de resultaten rondom de verwachte financieringsbehoefte in de toekomst. De Financieringsmonitor sluit af met een onderzoeksverantwoording, met aandacht voor de methodiek achter de enquête, een begrippenlijst en een bronnenoverzicht.

De Nederlandse economie groeide in 2024 sneller dan in 2023. Zowel het consumenten- als het producentenvertrouwen bleven echter negatief en liepen eind 2024 en begin 2025 weer terug na een periode van herstel. Uitstaande kredietverleningen aan het mkb namen af, hoewel het totale volume nieuwe verstrekkingen in Nederland ten opzichte van de rest van Europa bovengemiddeld steeg. Het totale volume non-bancaire financiering nam verder toe, maar het aandeel non-bancaire financiering ten opzichte van bancaire financiering nam iets af ten opzichte van 2023.

Dit hoofdstuk is bedoeld om de uitkomsten van de Financieringsmonitor in breder perspectief te plaatsen. Het beschrijft eerst de ontwikkelingen in de economie en daarna de ontwikkelingen op de bancaire en non-bancaire markten voor financiering in 2024 en het eerste kwartaal (en waar mogelijk het tweede kwartaal) van 2025. Daar wordt enige duiding aan gegeven met behulp van een selectie van recent onderzoek. Net als vorig jaar wordt er in deze editie van de monitor een Europese vergelijking gemaakt voor nieuwe kredietverlening van banken aan het mkb op basis van data van de Europese Centrale Bank (ECB). Daarnaast worden de ontwikkelingen op rentegebied vergeleken met die van onze buurlanden en plaatsen we economische ontwikkelingen, waar mogelijk, in Europees perspectief. De informatie in dit hoofdstuk is gebaseerd op de informatie beschikbaar in de zomer van 2025.

2.1 Nederlandse economie

De Nederlandse economie groeide in 2024 harder dan in 2023. De inflatie nam verder af, maar bleef boven het Europese gemiddelde. Ook de krapte op de arbeidsmarkt daalde in 2024. Tegelijkertijd bleef het consumenten- en productenvertrouwen negatief.

Economische groei in 2024 en begin 2025 gelijk aan Europees gemiddelde ⁴⁾

Na de beperkte groei in 2023, trok de economie in 2024 weer aan. Het bbp groeide met 1,0 procent (CBS, 2025a). De groei was nog altijd een stuk lager dan de uitzonderlijk hoge groei in 2021 en 2022 als gevolg van het herstel na de coronapandemie (CBS, 2025a). Waar de economische groei in 2023 nog achterbleef op het Europese gemiddelde, liep de groei van het bbp in 2024 in lijn met het gemiddelde van de Europese Unie (CBS, 2025a). Ook in de eerste twee kwartalen van 2025 groeide de Nederlandse economie door (CBS, 2025b). Het tweede kwartaal van 2024 kende echter de grootste groei in deze periode. Het bbp was in het tweede kwartaal van 2024 1,1 procent groter dan in het voorgaande kwartaal (CBS, 2025b). Sindsdien is de groei ieder kwartaal afgenomen en kwam in het tweede kwartaal van 2025 uit op 0,1 procent (CBS, 2025b).

Het bbp is vrijwel geheel op te bouwen uit vier componenten: de consumptie van huishoudens, de overheidsconsumptie, investeringen en het handelssaldo (uitvoer minus invoer). Het volume van alle componenten die het bbp opmaken was aan het eind van 2024 hoger dan aan het begin van dat jaar, met name de investeringen in vaste activa en de consumptie van de overheid (CBS, 2025a). Deze stegen in alle kwartalen van 2024. De consumptie van huishoudens groeide in de eerste twee kwartalen van 2024, maar daalde in de tweede helft van het jaar. De uitvoer van goederen en diensten daalde in het eerste kwartaal, maar nam daarna drie kwartalen op rij toe. In het eerste kwartaal van 2025 was de stijging van het bbp met name het gevolg van consumptie door huishoudens en een kleinere afbouw van de voorraden dan in het laatste kwartaal van 2024 (CBS, 2025c). In het tweede kwartaal van 2025 werd de stijging van het bbp voornamelijk veroorzaakt door de investeringen en de overheidsconsumptie (CBS, 2025b).

Het bruto beschikbaar inkomen van bedrijven is het saldo van winsten, overdrachten en inkomsten minus uitgaven aan vermogen. Bedrijven gebruiken het bruto beschikbare inkomen bijvoorbeeld om te investeren, te sparen of leningen af te lossen. In 2024 steeg het bruto beschikbare inkomen van niet-financiële bedrijven met 14,5 miljard euro⁵⁾ (CBS, 2025d). Het inkomen nam harder toe dan de bedrijfsinvesteringen, bedrijven hielden dus een relatief groter deel van het vermogen over voor andere doeleinden.

Inflatie verder gedaald, blijft boven het Europese gemiddelde

Na een periode van hoge inflatie in 2021 en 2022 als gevolg van stijgende grondstof- en voedselprijzen, leveringsproblemen en de opstart van de economie na de coronacrisis (CBS, 2025e, CPB, 2022), daalde de inflatie in 2023 over het hele jaar genomen naar 3,8 procent (CBS, 2025f). In 2024 liep de inflatie verder terug naar een niveau van 3,3 procent (CBS, 2025f). In tegenstelling tot de afgelopen jaren was de prijsontwikkeling van voedingsmiddelen in 2024 niet een van de voornaamste bijdragers aan inflatie. Waar deze in 2023 nog 12,1 procent bedroeg, liep deze in 2024 terug tot 1,1 procent. In 2024 werd de inflatie voornamelijk gedreven door de prijsontwikkeling van tabak en huisvesting (CBS, 2025f). De inflatie op tabak en huisvesting bedroegen respectievelijk 29,0 en 3,7 procent ten opzichte van een jaar eerder.

In 2024 en de eerste twee kwartalen van 2025 lag de Nederlandse inflatie gemeten volgens de HICP⁶⁾ hoger dan de gemiddelde inflatie in de Eurozone (CBS, 2025g). Volgens de HICP was de inflatie in Nederland in 2024 gemiddeld 3,2 procent en lag daarmee boven het Europese gemiddelde van 2,4 procent (CBS, 2025f). Aan het eind van het tweede kwartaal van 2025, was de inflatie in de Eurozone gemiddeld 2,0 procent op basis van de HICP (CBS, 2025h). Hiermee was de inflatie in het eurogebied gezakt naar het inflatiedoel van de ECB (DNB, 2025a). Op datzelfde tijdstip lag de inflatie (HICP) in Nederland nog 0,8 procentpunt boven het Europese gemiddelde. Ingevoerde belastingen en de aanhoudende groei in prijzen van diensten, als gevolg van een relatief grote groei van Nederlandse lonen, zijn redenen voor de hoge inflatie ten opzichte van de rest van de Eurozone (DNB, 2025b).

Herstel consumentenvertrouwen gestokt, loopt weer terug

Hoewel het consumentenvertrouwen in 2023 en begin 2024 een stuk minder negatief was dan het dieptepunt van -59 in september en oktober van 2022, is het herstel in de tweede helft van 2024 stilgevallen (CBS, 2025i). In september 2024 stond het consumentenvertrouwen op -21. Dit liep daarna juist weer verder terug tot een waarde van -37 in april 2025. In het tweede kwartaal van 2025 was er geen sprake van een verdere afname, in mei en juni van 2025 was er sprake van enige stabilisering en herstel.

Voor alle deelindicatoren gold over de eerste twee kwartalen van 2025 gezien, dat consumenten pessimistischer zijn geworden (CBS, 2025j). Waar consumenten in 2024 over de maanden genomen gemiddeld nog positief dachten over hun financiële situatie de komende twaalf maanden, was ook bij deze deelindicator vanaf januari 2025 geen sprake meer van een positief saldo. Het meest pessimistisch waren consumenten de afgelopen maanden over de economische situatie van de laatste 12 maanden. De daling van het consumentenvertrouwen vanaf 2025 was met name terug te zien in de verwachting voor de economische situatie in komende 12 maanden.

Producentenvertrouwen blijft negatief en zakt terug

Sinds het tweede kwartaal van 2023 is het productenvertrouwen negatief. Dit bleef in 2024 ook zo. In de loop van 2024 werd het beeld wel wat minder negatief: het vertrouwen nam toe van -4,4 in januari naar -1,6 in december. Dit niveau bleef nagenoeg stabiel in het eerste kwartaal van 2025, maar daalde in het tweede kwartaal weer naar -5,0 (CBS, 2025k).

Het producentenvertrouwen is opgebouwd uit drie deelindicatoren: de verwachte bedrijvigheid, het oordeel over de voorraden gereed product en het oordeel over de orderpositie. In 2024 en de eerste helft van 2025 waren producenten altijd positief over hun verwachte bedrijvigheid. Het oordeel over de voorraden en de orderpositie was in die periode daarentegen elke maand negatief (CBS, 2025l). 

Ondanks het negatieve producentenvertrouwen, steeg de omzet in de Nederlandse industrie in het eerste kwartaal van 2025 met 2,9 procent ten opzichte van het eerste kwartaal van 2024 (CBS, 2025m). Dat is de grootste toename sinds het eerste kwartaal van 2023. In de loop van 2024 werd de afname van de omzet al geleidelijk kleiner en in het eerste kwartaal van 2025 zien we dus weer een groei van de omzet ten opzichte van een jaar eerder.

Krapte op de arbeidsmarkt daalt verder

De groei van de Nederlandse economie was in 2024, net als in 2023, in het geheel terug te voeren op een stijging van de werkgelegenheid (CBS, 2025a). Na een piek in de spanning op de arbeidsmarkt in het tweede kwartaal van 2022, nam de krapte de afgelopen jaren af. Ook in 2024 nam in het eerste kwartaal de krapte op de arbeidsmarkt iets af ten opzichte van een kwartaal eerder, maar bleef hoog met 110 vacatures per 100 werklozen (CBS, 2024a). Eind 2024 stond de spanning op een niveau van 107 (CBS, 2025n).

In het eerste kwartaal van 2025 nam de spanning verder af tot 101 vacatures per 100 werklozen. Dit kwam door een afname van het aantal vacatures (- 7 000) en een toename van het aantal werklozen (+ 16 000) (CBS, 2025n). In het tweede kwartaal bleef de spanning nagenoeg gelijk. Het grootste deel van de openstaande vacatures bevindt zich in de zakelijke dienstverlening, de zorg en de handel (CBS, 2025o).

Het aantal banen steeg in het tweede kwartaal van 2025 met 0,2 procent ten opzichte van het voorgaande kwartaal, dit kwam neer op 24 duizend nieuwe banen (CBS, 2025o). Het aantal werknemers steeg met 0,5 procent, het aantal zelfstandigen daalde daarentegen met 0,7 procent. Beleid gericht op strengere handhaving op het gebied van schijnzelfstandigheid speelt hierin mogelijk een rol (Van de Kerke & Van Huisseling, 2025). Dit beeld komt ook overeen met de resultaten uit de Conjunctuurenquête Nederland van januari 2025, waarin ruim 40 procent van de bedrijven die in 2024 nog zzp’ers inhuurden, aangaven dit naar verwachting in 2025 in mindere mate te zullen doen (CBS, 2025p).

2.2 Groei volume nieuwe verstrekkingen, afname uitstaande leningen

In 2022 en 2023 zwakte de groei van het volume nieuw verstrekte leningen in Nederland af. Na een opwaartse sprong in 2021 door zeer sterke groei in het vierde kwartaal, vertoonde het volume nieuw verstrekte leningen in 2022 en 2023 in totaal een groei van respectievelijk 1 en 2 procent (ECB, 2025a). Zoals te zien in figuur 2.2.1⁷⁾, was er in 2024 weer sprake van een substantiëlere toename in het totale volume aan nieuw verstrekte leningen (ECB, 2025a).

¹⁾Gegevens over contracten voor het derde en vierde kwartaal 2017 zijn niet of niet volledig beschikbaar voor de categorieën <250K en 250K - 1 miljoen.
²⁾Tot en met de financieringsmonitor 2023 maakten we als bron voor deze cijfers gebruik van Tabel 5.2.7.4 van de DNB.
³⁾Vanaf de Financieringsmonitor 2024 maken we ook een vergelijking met omliggende landen en de landen uit de Europese Unie met de Euro als valuta, deze cijfers zijn afkomstig van ECB. Omdat de cijfers enkel op maandbasis worden gepubliceerd, zijn deze door het CBS omgerekend tot kwartaalcijfers (de som per kwartaal).

In heel 2024 en het eerste kwartaal van 2025 was het netto percentage van de veranderingen in de acceptatiecriteria gelijk aan nul (DNB, 2025c). In zowel 2022 als 2023 was in één of meerdere kwartalen sprake van een positief netto percentage van de verandering in de acceptatiecriteria (DNB, 2025c). Dit percentage geeft het verschil weer tussen banken die aangeven een versoepeling of een verzwaring van het kredietbeleid te voeren. Een positief percentage geeft aan dat de verhouding banken die een lichte of sterke toename in acceptatiecriteria constateert hoger is dan het aandeel dat een lichte of sterke afname constateert (DNB, 2025c).

Over heel 2024 gezien, steeg het volume aan nieuwe verstrekkingen in Nederland met 14 procent, ver boven de gemiddelde groei in de Eurozone. Net als in 2023, was deze toename grotendeels toe te schrijven aan leningen van meer dan 1 miljoen euro. In 2024 viel 92 procent van het totale volume nieuw verstrekte leningen in deze categorie. Nederlandse banken verstrekten in 2024 wederom relatief veel grotere leningen aan bedrijven. In de Eurozone bedroeg het percentage leningen van groter dan 1 miljoen euro 73 procent. Ook Bieleveldt en Smid (2025) bevestigen het beeld van de bovengemiddelde groei van bancaire bedrijfskredietverlening in Nederland ten opzichte van het Eurogebied.

In tegenstelling tot 2023, namen in 2024 in Nederland ook de leningen kleiner dan 250 duizend euro en de leningen tussen 250 duizend en 1 miljoen euro toe ten opzichte van een jaar eerder (ECB, 2025a). De grootste toename (procentueel gezien) vindt plaats bij de nieuwe leningen tussen de 250 duizend en 1 miljoen euro (32 procent).

Waar in 2023 in de Eurozone op totaalniveau een afname van 4 procent te zien was, was er in 2024 weer sprake van een groei van 5 procent. In de Eurozone groeiden gemiddeld, net als in Nederland, alle categorieën en waren de leningen groter dan 1 miljoen euro eveneens de grootste drijvers achter de totale toename. Ook in Frankrijk en België steeg het totaal volume nieuw verstrekte leningen. Voor Duitsland ontbreken vanaf mei 2024 de cijfers voor leningen kleiner dan 1 miljoen euro. Voor leningen groter dan 1 miljoen euro bleef de groei in Duitsland achter, het volume bleef in 2024 nagenoeg gelijk ten opzichte van het voorgaande jaar. In 2024 besloegen leningen in Nederland 6 procent van het volume nieuw versterkte leningen in de EU. Voor Nederland, België, Frankrijk en Duitsland samen was dat ongeveer 57 procent.

Volume uitstaande kredietverlening van grootbanken aan het mkb daalt in 2024

Figuur 2.2.2⁸⁾ laat zien dat het totaal volume aan uitstaande kredietverleningen door de Nederlandse grootbanken aan het mkb in 2024 is afgenomen ten opzichte van het voorgaande jaar (DNB, 2025d). Over het hele jaar gezien, kwam dit neer op een afname van 3,9 procent. Deze dalende trend was in 2023 ook zichtbaar. In het eerste kwartaal van 2025 was het volume echter weer 1,5 procent groter en het aantal klanten 5,0 procent groter dan in hetzelfde kwartaal een jaar eerder.

De afname in 2024 geldt enkel voor de twee hoogste bedragsklassen, namelijk voor de leningen tussen 250 duizend en 1 miljoen euro en de leningen groter dan 1 miljoen euro. Bij de leningen onder de 250 duizend euro steeg het volume aan uitstaande kredietverlening met 3,4 procent. In 2024 besloeg de uitstaande kredietverlening 92 procent van het totaal aan uitstaande leningen.

Als we de totale bedrijfskredietverlening (mkb en grootbedrijf) in beschouwing nemen, opgedeeld naar de verschillende bedrijfstakken, valt op dat eind 2024 de grootste procentuele stijgingen ten opzichte van hetzelfde kwartaal een jaar eerder te zien waren in de delfstoffenwinning (+14 procent) en ICT (+11 procent) (DNB, 2025e) ⁹⁾. Delfstoffenwinning kenmerkte zich de twee voorgaande jaren juist door de grootste procentuele afname. In absolute termen was de sterkste groei te zien bij de exploitatie van en handel in onroerend goed. De grootste afname, zowel absoluut als procentueel, was in de bedrijfstak groothandel, detailhandel en garages (-16 procent). Ook in 2023 en 2022 was de afname daar het grootst.

2.3 Europese doelstelling van 2 procent inflatie bereikt, rentes dalen

Als maatregel tegen de stijgende inflatie in de eurozone heeft de ECB in 2022 en 2023 de beleidsrente stapsgewijs verhoogd. In september 2023 bereikte deze een hoogtepunt van 4,0 procent. Vanaf de tweede helft van 2024 is dit percentage stapsgewijs verlaagd tot een niveau van 2,0 procent halverwege 2025 (DNB, 2025b; ECB, 2025b). De doelstelling van de ECB om een inflatieniveau van 2 procent in de eurozone te behalen, werd in juni 2025 bereikt (DNB, 2025a).

Eind 2023 was er bij bijna alle kredietklassen sprake van een stabilisatie, en in sommige gevallen een lichte daling, van de rentepercentages van nieuw afgesloten bankleningen nadat deze vanaf 2022 sterk waren toegenomen. Vanaf begin 2024 is er weer duidelijk een daling te zien. In figuur 2.3.1 is de ontwikkeling van de rentepercentages op nieuw verstrekte leningen zowel op Europees niveau, als voor Nederland en de naburige landen individueel weergegeven (ECB, 2025c). Deze dalende trend zet door in het eerste kwartaal van 2025. Het renteniveau en de -ontwikkeling in Nederlands zijn vergelijkbaar met buurlanden en met de gehele Eurozone.

¹⁾Gegevens over percentages voor het tweede en derde kwartaal van 2017 zijn niet of niet volledig beschikbaar.
²⁾Vanaf de Financieringsmonitor 2024 maken we ook een vergelijking met omliggende landen en de landen uit de Europese Unie met de Euro als valuta, deze cijfers zijn afkomstig van ECB. Omdat de cijfers enkel op maandbasis worden gepubliceerd, zijn deze door het CBS omgerekend tot kwartaalcijfers (het gemiddelde per kwartaal). De figuur over de Europese Unie gaat over landen die op dat moment onderdeel zijn van de Europese Unie en de Euro als valuta kennen.

In Nederland namen de rentepercentages op nieuwe leningen van maximaal 250 duizend euro het meest af: de rente nam in het eerste kwartaal van 2025 met 1,04 procentpunt af ten opzichte van de gemiddelde rente van het eerste kwartaal van 2024. Voor leningen van meer dan 1 miljoen en leningen tussen de 250 duizend en 1 miljoen euro daalden de rentes in Nederland respectievelijk met 0,66 en 0,97 procentpunt. Net als voorgaande jaren was het rentepercentage voor leningen groter dan 1 miljoen euro het laagst in Nederland. Wanneer alle kredietklassen samen zijn genomen, namen de rentes in Nederland gemiddeld met 0,89 procentpunt af. In de eurozone was dit gemiddeld 1,12 procentpunt. De daling in Nederland bleef achter op het gemiddelde. Van de naburige landen was de gemiddelde daling in België met 1,19 procentpunt het grootst. Alleen in Frankrijk was de daling in absolute zin kleiner, namelijk 0,81 procentpunt.

Binnen de Europese Unie zijn er grote verschillen tussen de rentepercentages te zien (ECB, 2025c). Aan het eind van het eerste kwartaal in 2025 liepen de rentes op leningen van meer dan 1 miljoen euro het verste uiteen, namelijk met 2,89 procentpunt. De rentes liepen van 3,22 procent in Luxemburg op tot 6,11 procent in Ierland. In Nederland bedroeg de rente op leningen van meer van 1 miljoen euro aan het eind van het eerste kwartaal van 2025 3,68 procent.

2.4 Groei alternatieve financiering, maar financiering via bankleningen groeit harder

Het volume non-bancaire financiering bleef doorgroeien in 2024, zo meldt de Stichting MKB Financiering (SMF) in het Jaaronderzoek non-bancaire financiering 2024 (SMF, 2025). De cijfers uit het Jaaronderzoek van SMF betreffen ook eenmanszaken, vof’s en cv’s. De non-bancaire financieringsmarkt groeide van 5,0 miljard euro in 2023 naar 5,8 miljard euro in 2024, een stijging van 16 procent. Van het aantal non-bancaire verstrekkingen betreft ongeveer 99 procent verstrekkingen onder 1 miljoen euro¹⁰⁾. Het aandeel non-bancaire verstrekkingen tot 1 miljoen euro nam in 2024 wel af naar 34 procent van de totale mkb financieringsmarkt ten opzichte 36 procent in 2023. De afname kan worden verklaard door een toename van de bancaire aanvragen in de bedragscategorie 250 duizend tot 1 miljoen euro (SMF, 2025).

Naast het volume, steeg ook het aantal nieuwe verstrekkingen¹¹⁾ ten opzichte van 2023 (+ 19 procent) (SMF, 2025). De stijging van het aantal verstrekkingen was groter dan de stijging in volume (+ 16 procent). Dit betekent dat het gemiddelde bedrag van een non-bancaire verstrekking is gedaald ten opzichte van 2023. De grootste procentuele groei van het aantal financieringen betrof verstrekkingen van meer dan 1 miljoen euro. In deze categorie was sprake van een toename van 36 procent.

De behoefte aan alternatieve financiering blijft hoog en vertoont voor de meeste vormen groei. Non-bancaire¹²⁾ financiering wordt in diverse varianten aangeboden. Figuur 2.4.1 laat zien dat in 2024, net als in de afgelopen drie jaar, non-bancaire financiering in de vormen equipment lease, factoring en private equity¹³⁾ het meest voorkomt.

Recordbedrag aan equipment lease

In 2024 steeg het volume aan equipment lease (leasing van bedrijfsmiddelen) verder tot een recordhoogte van ongeveer 8,0 miljard euro (NVL, 2025a). Dit komt neer op een toename van 10 procent ten opzichte van 2023. Dit is een verdubbeling van de 5 procent groei die in 2023 ten opzichte van 2022 werd gevonden. Ook de gemiddelde contractwaarde bleef stijgen en groeide met 9 procent naar 119 duizend euro (NVL, 2025b). Dit was 109 duizend euro in 2023. In 2024 bedroegen de aandelen financial lease en operational lease respectievelijk 84 procent en 16 procent (NVL, 2025a). De verdeling naar type contract bleef gelijk aan 2023. De verkleining van de rol van banken als distributeurs, is niet doorgezet, deze bleef nagenoeg gelijk en besloeg 30 procent van het volume in 2024 (NVL, 2025a). Het aandeel van de bankkantoren nam in 2023 nog naar 29 procent af van 38 procent in 2022. Leveranciers bleven ook in 2024 het grootste distributiekanaal, zowel wat het volume als het aantal contracten betreft (NVL, 2025a).

Omzetdaling bij factoring

In tegenstelling tot equipment lease liet factoring (het overdragen van facturatie en debiteurenrisico aan een externe partij) een omzetdaling van bijna 7 procent zien ten opzichte van het voorgaande jaar (FAAN, 2025). De daling in het volume van de factoringmarkt zien we ook terug in de 3 procent daling van de funds in use, zoals weergegeven in figuur 2.4.1 (FAAN, 2025). In 2023 bereikte de omzet nog een recordniveau van 168 miljard euro aan overgedragen omzet (FAAN, 2025). In 2024 bedroeg het totale volume 157 miljard euro. Van de overgedragen omzet ging 59 procent naar ondernemingen met een bruto omzet onder de tien miljoen. Ook het aantal factoring klanten was in deze omzetcategorie het grootst, net als in het voorgaande jaar. Het totaal aantal factoringklanten bleef in 2024 nagenoeg gelijk.

Groei bij meeste andere vormen van non-bancaire financiering

Na een sterke afname (-48 procent) van het volume aan private equity (investeringen in middelgrote en grote bedrijven) in 2023, nam dit in 2024 weer toe met 13 procent (NVP, 2025). Wat het volume betreft, waren de grootste investeringen in de zakelijke producten en diensten.

De investeringen in durfkapitaal, ook wel venture capital genoemd (investeringen in startende en kleine bedrijven), stegen in 2024 ten opzichte van 2023 met ongeveer 1 procent tot een volume van ongeveer 1,2 miljard. Een jaar eerder was deze stijging ongeveer 17 procent¹⁴⁾ (NVP, 2025). Net als vorig jaar waren de meeste investeringen terug te vinden in de sectoren ICT en gezondheidszorg en biotechnologie.

Verstrekkingen via direct lending (rechtstreekse verstrekkingen van een geldverstrekker zonder tussenkomst van een bank of andere partij) namen in 2024 toe met 27 procent in volume vergeleken met 2023¹⁵⁾ (SMF, 2025). Ook het aantal verstrekkingen nam toe voor alle grootteklassen naar bedrag. Verreweg het merendeel van de verstrekkingen viel, net als vorig jaar, in de categorie kleiner dan 50 duizend euro. Slechts 0,3 procent betreft verstrekkingen van boven de 1 miljoen euro. Het aantal verstrekkingen boven de 1 miljoen euro is relatief gezien wel enorm gestegen (van 9 in 2023 naar 83 verstrekkingen in 2024). 

Het volume verstrekkingen via de mkb-beurs (een platform waarbij beleggers rechtstreeks in mkb-bedrijven kunnen investeren in de vorm van (certificaten van) aandelen en obligaties) is met bijna 83 procent afgenomen ten opzichte van 2023 (SMF, 2025). De cijfers over de verstrekkingen van MKB-beurzen kennen grote schommelingen door de variabiliteit van emissies en de aard van de financiering. Hierdoor representeert een schommeling in de cijfers niet per se een toename of afname van de markt (SMF, 2025).

Ook in 2024 zijn de cijfers over leningen via crowdfunding niet beschikbaar via de bron (crowdfundingcijfer.nl, 2023) die eerder als bron diende. Het SMF rapporteert ook over crowdfunding. Net als in 2024 wordt deze bron als alternatief gebruikt. Deze cijfers zullen in absolute zin afwijken van de eerder gebruikte bron, omdat deze op basis van andere bronnen worden samengesteld. Net als in 2023, stegen in 2024 de verstrekte financieringen op basis van crowdfunding (SMF, 2025). Met uitzondering van de verstrekkingen onder de 50 duizend euro stegen zowel het aantal door crowdfunding gefinancierde projecten (15 procent) als het volume van financieringen (16 procent) via dit financieringskanaal. In 2024 bedroeg het volume aan financiering verstrekt via crowdfunding 1.342 miljard euro. 

In 2024 nam het volume voor de meeste vormen van alternatieve financiering toe, met uitzondering van factoring en verstrekkingen via de mkb-beurs. De groei was, gemeten in procenten, het grootst voor financiering via direct lending.

De komende hoofdstukken beschrijven de zoektocht van ondernemers naar nieuwe externe bedrijfsfinanciering. Deze zoektocht is een proces dat uit verschillende stappen bestaat. Keuzes en afwegingen die bedrijven in iedere stap maken, komen aan bod. Dit hoofdstuk biedt een leeswijzer voor die zoektocht. Het staat stil bij de manier waarop de rest van de monitor is opgebouwd, bij de onderzoekspopulatie en de verschillende typen bedrijven die worden onderscheiden. Dit hoofdstuk neemt ook al een voorschot op de belangrijkste uitkomsten en sluit af door de beschikbaarheid van externe financiering in perspectief te plaatsen ten opzichte van andere uitdagingen voor de bedrijfsvoering.

3.1 Het aantrekken van financiering als proces

In deze monitor wordt het gehele traject van behoefte tot daadwerkelijk aantrekken van externe financiering beschouwd als een proces dat uit een aantal stappen bestaat. Als eerste is er een mogelijke behoefte aan financiering. Als tweede is er de fase van oriëntatie. Ondernemers met een serieuze behoefte zetten stappen om informatie in te winnen over hun mogelijkheden. Als derde volgt een echte aanvraag als die kansrijk lijkt tijdens de oriëntatie en als vierde is er de uitkomst van de aanvraag. Die vier stappen hebben in deze monitor allemaal betrekking op de periode van 1 juli 2024 tot 1 juli 2025. Tot slot is er nog een vijfde stap: de verwachte behoefte aan financiering in de toekomst. Het gaat dan om de periode 1 juli 2025 tot 1 juli 2026. Dit gehele proces ziet er als volgt uit:

Het gaat in deze monitor steeds om nieuwe externe financiering. Dat zijn alle vormen van vreemd vermogen en extern eigen vermogen. Voorbeelden van extern eigen vermogen zijn vormen van crowdfunding met aandelen of private equity. Het gaat dus niet om intern eigen vermogen. Dat is financiering uit het bedrijfsresultaat of als een ondernemer beroep doet op zijn of haar eigen middelen. 

Steeds specifiekere resultaten verder in het proces

Niet elk bedrijf heeft behoefte aan nieuwe externe financiering. Niet alle bedrijven met een financieringsbehoefte gaan ook daadwerkelijk op zoek of doen een aanvraag. Er is daarom sprake van een trechterwerking waardoor er in iedere stap minder bedrijven overblijven. In termen van de enquête waar de monitor op gebaseerd is: vragen worden steeds specifieker naarmate het proces van de zoektocht vordert en de steekproef wordt dus steeds kleiner.

Ter illustratie: van de onderzoekspopulatie heeft 15 procent een financieringsbehoefte. Van die bedrijven met een financieringsbehoefte verkent 78 procent ook echt de mogelijkheden om financiering aan te trekken. Het is ook mogelijk om bedrijven die zich oriënteren te relateren aan de totale populatie. Op deze wijze uitgedrukt, heeft 12 procent van alle bedrijven zich georiënteerd op financiering.¹⁶⁾ Daarnaast is 11 procent van de bedrijven met een financieringsbehoefte al bekend met de financieringsmogelijkheden. Dit komt overeen met afgerond twee procent van de onderzoekspopulatie. In figuur 3.1.2 wordt voor het mkb in de business economy gevisualiseerd hoe deze trechter eruitziet. Hierin wordt duidelijk dat het aantal bedrijven steeds kleiner wordt in iedere verdere stap van de zoektocht.

3.2 Beschrijving onderzoekspopulatie

De hoofdpopulatie van de monitor bestaat uit alle bedrijven in het mkb in de business economy. Het mkb bestaat uit bedrijven met minder dan 250 werkzame personen. Er wordt daarnaast een ondergrens van twee werkzame personen gehanteerd; zzp’ers behoren dus niet tot de onderzoekspopulatie. De business economy komt ruwweg neer op de marktgerichte bedrijfstakken (dus bijvoorbeeld zonder overheid) en exclusief de landbouw en de financiële dienstverlening.¹⁷⁾ Als er in de monitor uitkomsten genoemd worden zonder verdere specificering (bijvoorbeeld naar grootteklasse) hebben ze altijd betrekking op het gehele mkb in de business economy, vanaf twee werkzame personen. De populatie van de Financieringsmonitor is bepaald op basis van het Algemeen Bedrijven Register (ABR) met als peilmaand juni 2025. Op dat moment bestond het mkb in de business economy met minstens twee werkzame personen uit ongeveer 304 duizend bedrijven.

Hoewel de landbouw geen onderdeel vormt van de business economy, zijn er soms toch aparte uitkomsten voor deze sector opgenomen. De enquête is namelijk wel in die sector uitgezet om een zo compleet mogelijk beeld te krijgen. De resultaten voor de landbouw zijn echter niet verwerkt in de totaalcijfers. Hetzelfde geldt voor het grootbedrijf dat is opgenomen als benchmark voor het mkb.

Binnen het mkb worden de grootteklassen micro-, klein- en middenbedrijf onderscheiden. De grootteklasse microbedrijf is veruit de grootste qua aantallen bedrijven. De resultaten van het microbedrijf zullen dan ook vaak dichter bij die van het gehele mkb liggen dan de resultaten van het kleinbedrijf en het middenbedrijf.

3.3 Interpretatie van resultaten in de monitor

De Financieringsmonitor bevat voornamelijk uitkomsten voor het gehele mkb in de business economy. Die uitkomsten zijn gebaseerd op een steekproef onder ongeveer 10 700 bedrijven in die doelpopulatie, aangevuld met het grootbedrijf en bedrijven actief in de landbouw. Dit leidt tot grofweg 5 600 respondenten. Door middel van weging en ophoging zijn de uitkomsten representatief voor de gehele populatie. Er vindt weging plaats naar werkgelegenheid.

Marges

In deze monitor wordt regelmatig de vergelijking gemaakt met cijfers uit de vorige editie van de Financieringsmonitor. De uitkomsten zijn schattingen op basis van de steekproef. Er zit een bepaalde onzekerheid rondom die geschatte waarde. Dit zijn de 95%-betrouwbaarheidsintervallen waarbinnen de uitkomsten vallen. Dat wil zeggen dat bij herhaling van de enquête de geschatte uitkomst in 95 procent van de gevallen binnen dat interval ligt. Betrouwbaarheidsmarges zijn in de monitor opgenomen voor de vijf voornaamste indicatoren.

In de betreffende figuren in de volgende hoofdstukken zijn marges met gekleurde staafjes aangegeven. Voor alle andere indicatoren in de monitor is deze detailinformatie niet gegeven. Dat is gedaan met het oog op de leesbaarheid. Ook bevatten veel vragen in de monitor veel antwoordcategorieën of is een vraag alleen gesteld aan een specifieke subpopulatie waardoor het aantal respondenten erg klein wordt. Verschillen tussen jaren en groepen bedrijven op deze indicatoren moeten dan ook voorzichtig geïnterpreteerd worden.

Om te bepalen of er voor de vijf voornaamste indicatoren tussen twee groepen of tussen twee jaren een statistisch significant verschil bestaat, moet er een statistische test worden uitgevoerd. Deze test houdt rekening met de onzekerheid rondom beide geschatte waarden.¹⁸⁾ In de huidige meting zijn er bij de uitsplitsing naar grootteklasse een aantal statistisch significante verschillen te zien ten opzichte van de vorige meting. Bij het grootbedrijf is het aandeel met een financieringsbehoefte statistisch significant gestegen. Bij het kleinbedrijf is het aandeel dat een aanvraag heeft gedaan statistisch significant gestegen en het aandeel met een toekomstige financieringsbehoefte statistisch significant gedaald. Voor het mkb als geheel is het aandeel met een toekomstige financieringsbehoefte ook statistisch significant gedaald.

3.4 Uitdagingen voor bedrijven: toegang tot financiering in perspectief

Bedrijven krijgen op veel vlakken te maken met uitdagingen voor de bedrijfsvoering. Deze uitdagingen kunnen een belemmering vormen voor de bedrijfsprestaties. Voor het mkb in de business economy vormden gestegen kosten wederom de meest voorkomende belemmering. Net als vorig jaar waren hierna het vinden van gekwalificeerd personeel en de wet- en regelgeving de uitdagingen die door het grootste aandeel bedrijven als belemmerend werden ervaren.

Voor meer dan de helft van de bedrijven (53 procent) vormden gestegen kosten in meer of mindere mate een belemmering voor de bedrijfsprestaties. Dit aandeel is stabiel gebleven ten opzichte van vorig jaar. De inflatie daalde licht, maar was in deze periode nog steeds hoog. In tegenstelling tot voorgaande twee jaren bleef de inflatie wel relatief stabiel. In 2022 en 2023, jaren die zich kenmerkten door hoge inflatie zoals blijkt in hoofdstuk 2, was het percentage bedrijven dat in meer of mindere mate belemmerd werd door gestegen kosten nog respectievelijk 57 en 60 procent.

Voor 44 procent van de bedrijven vormde het vinden van gekwalificeerd personeel in meer of mindere mate een belemmering. Ook dit percentage is nagenoeg gelijk gebleven aan vorig jaar (43 procent).

Wet- en regelgeving vormde dit jaar vaker een uitdaging voor het mkb. Voor 34 procent van de bedrijven was dit een belemmering, een toename van drie procentpunt ten opzichte van vorig jaar. Voor het mkb was dit de uitdaging waarvoor het aandeel belemmerde bedrijven, gemeten in procentpunt het hardst steeg.

• Gestegen kosten worden net als vorig jaar onder het microbedrijf door een kleiner aandeel als belemmerend ervaren (51 procent) dan onder het klein-, midden- en grootbedrijf (62, 65 en 57 procent respectievelijk). In de landbouw betreft dit 70 procent van de bedrijven, een toename van 13 procent ten opzichte van vorig jaar. Ook in de sectoren handel, vervoer en horeca en nijverheid is dit aandeel relatief hoog, respectievelijk 60 en 57 procent. De grootste afname was bij sociale ondernemingen (van 67 naar 50 procent). De grootste toenamen waren zichtbaar bij dochterbedrijven (van 50 naar 63 procent) en snelgroeiende bedrijven (van 46 naar 57 procent). Vorig jaar was voor deze bedrijfstypen nog de grootste afname zichtbaar.
• Met name binnen het midden- en grootbedrijf was het vinden van gekwalificeerd personeel makkelijker dan vorig jaar. Het aandeel bedrijven dat dit als belemmering ziet, is bij het grootbedrijf met 10 procentpunt gedaald naar 57 procent, bij het middenbedrijf was de daling 7 procentpunt naar 63 procent. Voor het microbedrijf blijft het aandeel bedrijven dat het vinden van gekwalificeerd personeel als belemmerd ervaart het kleinst, maar hier was wel sprake van een toename van twee procentpunt (van 39 naar 41 procent). Voor het klein- en middenbedrijf blijft meer dan zes op de tien bedrijven dit als een belemmering ervaren. Voor dochterbedrijven en snelgroeiende bedrijven wordt het vinden van gekwalificeerd personeel relatief door het grootste aandeel als een belemmering ervaren. De grootste toenamen dit jaar waren ook onder de dochterbedrijven (van 49 naar 62 procent) en snelgroeiende bedrijven (van 52 naar 66 procent). Op sectorniveau was de afname het grootste bij de bedrijven in de informatie en communicatie (van 40 naar 33 procent). In de bouw bleef dit aandeel het grootst, ruim 57 procent van deze bedrijven in deze sector gaf aan dit als een belemmering te ervaren. De bouwnijverheid is tevens de bedrijfstak met de hoogste vacaturegraad in 2024 en de eerste helft van 2025 (CBS, 2025q). Ook is het vinden van gekwalificeerd personeel voor bedrijven van vijf jaar of ouder onder een groter aandeel (48 procent) een probleem dan voor bedrijven jonger dan vijf jaar (34 procent).
• Met name bij het microbedrijf steeg het aandeel bedrijven dat wet- en regelgeving als belemmerend ervaart, namelijk met 4 procentpunt. Vorig jaar nam het aandeel door wet- en regelgeving belemmerde bedrijven alleen voor innovatieve bedrijven toe en nam dit voor de andere type bedrijven juist af of bleef het aandeel gelijk. Dit jaar zien we een ander beeld: voor de meeste typen bedrijven is dit juist toegenomen. De grootste toename is zichtbaar bij snelgroeiende bedrijven, het aandeel groeide in een jaar tijd van 30 naar 45 procent. Ook bij startups, dochterbedrijven en familiebedrijven was de toename relatief groot. Met name voor de landbouw vormt wet- en regelgeving voor veel bedrijven een belemmering (63 procent). Daaropvolgend zijn de sectoren handel, vervoer en horeca en onroerend goed en reparatie. Daar ervaart meer dan een derde van de bedrijven (35 procent) dit als belemmering. Net als vorig jaar werd dit door jongere bedrijven minder vaak als belemmering ervaren.

Voor de resterende uitdagingen valt het volgende op:

• Het verschil tussen het mkb en grootbedrijf is het grootst voor de uitdagingen concurrentie, tegenvallende vraag en het vinden van gekwalificeerd personeel. Zo ervaart 30 procent van de grootbedrijven concurrentie als een belemmering, bij het mkb is dit slechts 20 procent. Bij tegenvallende vraag zien we een verschil van 13 procentpunt: 32 procent van de grootbedrijven en 19 procent van het mkb zien dit als belemmering.
• Coronaschulden laten een verdere dalende trend zien en worden minder dan in de vorige meting als een belemmering ervaren voor de bedrijfsprestaties van zowel het mkb als het grootbedrijf.
• Mondiale onrust wordt door een vijfde van de bedrijven als belemmering ervaren, dit is ongeveer gelijk gebleven ten opzichte van vorig jaar. Voor dochter- en innovatieve bedrijven steeg het aandeel met 8 procentpunt relatief veel ten opzichte van vorig jaar, naar respectievelijk 35 en 37 procent.

Minder vaak belemmeringen rond toegang tot financiering

Bedrijven in het mkb worden voor een kleiner deel dan vorig jaar belemmerd door uitdagingen met betrekking tot de toegang tot financiering. Nu ervaart ongeveer 12 procent van de bedrijven in het mkb dit in meer of mindere mate als belemmering voor de bedrijfsprestaties. Vorig jaar was dit zo’n 15 procent.

• De uitdaging toegang tot financiering wordt door het grootste aandeel als belemmerend ervaren onder het micro- en kleinbedrijf (12 procent). Het aandeel loopt af naarmate bedrijven groter worden: het betreft 9 procent voor het middenbedrijf en 5 procent voor het grootbedrijf.
• Met uitzondering van de landbouw komt deze uitdaging in alle sectoren minder voor dan in de vorige meting. In de landbouw steeg het aandeel juist met 3 procentpunt. In deze sector ervaart 24 procent van de bedrijven dit als uitdaging, dat percentage is hoger dan in alle andere sectoren.
• Uitgesplitst naar bedrijfstype zien we een flinke afname bij de snelgroeiende bedrijven (een afname van 9 procentpunt tot 15 procent) en de startups (een afname van 12 procentpunt tot 21 procent). Enkel bij dochterondernemingen was een kleine toename van één procentpunt te zien.
• Sociale ondernemingen, innovatieve bedrijven en startups zijn de typen bedrijven met het grootste aandeel bedrijven dat dit als belemmering ervaart (respectievelijk 24, 23 en 21 procent).
• Voor bedrijven jonger dan vijf jaar is het aandeel dat uitdagingen rond financiering als belemmering ervaart hoger (14 procent) dan voor bedrijven ouder dan vijf jaar (11 procent).

Driekwart van de bedrijven in het mkb ervaart één of meer uitdagingen als belemmerend

Voor de bedrijven in het mkb geldt dat een kwart van de bedrijven geen van de uitdagingen in meer of mindere mate als belemmerend ervaart voor de bedrijfsvoering. De grote meerderheid van de bedrijven ervaart dus wel één of meer van de uitdagingen als belemmering. Voor 18 procent van de bedrijven geldt zelfs dat vijf of meer van de uitdagingen een belemmering vormen.

Van alle grootteklassen hebben bedrijven in het microbedrijf het minst last van belemmeringen, 27 procent van deze bedrijven heeft geen last van belemmeringen. In deze grootteklasse is het aandeel bedrijven zonder belemmeringen het grootst: ruim 10 procentpunt boven het klein- en middenbedrijf (respectievelijk 16 en 14 procent). Uitgesplitst naar sectoren is dit aandeel het hoogst bij het onroerend goed en reparatie (39 procent). Tevens ligt dit aandeel hoger bij jongere dan bij oudere bedrijven (respectievelijk 28 en 24 procent). Bij de typen dochter- en snelgroeiende bedrijven is het aandeel dat geen van de uitdagingen als belemmerend ervaart relatief laag (respectievelijk 16 en 14 procent).

Voor de drie meest voorkomende uitdagingen: gestegen kosten, het vinden van gekwalificeerd personeel en wet- en regelgeving, is gekeken naar het aandeel bedrijven dat één van deze uitdagingen, twee of alle drie de uitdagingen in meer of mindere mate als belemmerend ervaart. Voor drie op de tien bedrijven in het mkb vormt geen van deze uitdagingen en belemmering. Het aandeel bedrijven dat alle drie de uitdagingen als belemmerend ervaart is 17 procent. Iets meer dan de helft van de bedrijven ervaart één of twee van deze uitdagingen als belemmerend (respectievelijk 26 en 28 procent). Het vinden van gekwalificeerd personeel en gestegen kosten komen het vaakst samen voor (31 procent). De uitdagingen wet- en regelgeving en het vinden van gekwalificeerd personeel komen het minst vaak samen voor (21 procent).

In de periode tussen juli 2024 en juli 2025 had 15 procent van bedrijven in het mkb in de business economy een financieringsbehoefte. Dit aandeel is licht gedaald, maar vergelijkbaar met de afgelopen jaren. Voor alle grootteklassen binnen het mkb is een daling zichtbaar. Deze is het grootst voor het middenbedrijf. Net als eerdere jaren is de voornaamste reden voor de afwezigheid van een financieringsbehoefte dat er geen aanleiding is om op zoek te gaan naar nieuwe externe financiering. Dit geldt voor bijna de helft van de bedrijven.

In dit hoofdstuk worden de resultaten van de eerste stap, de behoefte, in de zoektocht naar financiering door het bedrijfsleven verder uiteengezet. De volgende figuur geeft de positie van dit hoofdstuk in het gehele proces weer.

4.1 Behoefte aan externe financiering licht gedaald

De behoefte aan externe financiering daalde licht: van 16 procent naar 15 procent. Deze daling is niet statistisch significant. Dit betekent dat de daling zou kunnen worden toegeschreven aan een toevalligheid op basis van de huidige steekproef en mogelijk geen indicatie is van een daadwerkelijke ontwikkeling of trend. In de periode 2018 tot en met 2022 was erover de jaren heen sprake van een daling. Vanaf 2022 lijkt de dalende trend enigszins gestagneerd.

• Voor alle grootteklassen binnen het mkb geldt dat dit jaar sprake is van een afname van de behoefte aan nieuwe externe financiering. De daling was het sterkst bij het middenbedrijf (2 procentpunt). Deze dalingen zijn echter niet statistisch significant.
• Binnen het mkb blijft het aandeel bedrijven met een financieringsbehoefte het grootst voor het middenbedrijf (25 procent), gevolgd door het kleinbedrijf (24 procent). Net als vorig jaar is het aandeel bedrijven met een financieringsbehoefte bij het middenbedrijf nagenoeg het dubbele van het aandeel bij het microbedrijf (13 procent).
• Het grootbedrijf laat in tegenstelling tot het mkb een stijging van 10 procentpunt zien, namelijk van 21 naar 31 procent. Deze stijging is statistisch significant.
• De sectoren met het grootste aandeel bedrijven met een externe financieringsbehoefte zijn de landbouw en de nijverheid (respectievelijk 23 en 21 procent). In de landbouw steeg de behoefte het hardst ten opzichte van vorig jaar (3 procentpunt). Bedrijven in de zakelijke dienstverlening kenden juist de grootste daling (3 procentpunt). In beide gevallen is geen sprake van een statistisch significant verschil. In de zakelijke dienstverlening is het aandeel bedrijven met een externe financieringsbehoefte het laagst (13 procent). Het verschil tussen sectoren binnen het mkb is toegenomen ten opzichte van vorig jaar. Dit jaar was het verschil tussen de sectoren met het hoogste en laagste aandeel 8 procentpunt, vorig jaar was dit nog 6 procentpunt.
• De behoefte aan externe financiering komt bij jonge bedrijven (tot vijf jaar) vaker voor dan bij oudere bedrijven (respectievelijk 19 en 14 procent). In lijn met de afgelopen twee jaar is het aandeel stabiel gebleven onder de oudere bedrijven. Bij de jonge bedrijven nam het aandeel met 4 procentpunt af ten opzichte van de vorige meting (23 procent). Dit volgt op een toename van 3 procentpunt een jaar eerder (20 procent). Het aandeel bij jongere bedrijven schommelt de afgelopen jaren, maar is wel altijd hoger dan het aandeel bij oudere bedrijven. Deze veranderingen zijn echter niet statistisch significant.
• Tussen de verschillende bedrijfstypen loopt het aandeel bedrijven met een financieringsbehoefte sterk uiteen. Zo is het aandeel het grootst bij de snelgroeiende bedrijven (38 procent) en het kleinst bij de dochter- en familiebedrijven (17 procent). Voor dochter- en familiebedrijven geldt dat zij over het algemeen gemakkelijker toegang hebben tot interne middelen binnen het concern en daarom minder vaak extern naar financiering zoeken.
• Bij innovatieve bedrijven en startups is dit aandeel evengoed hoog (respectievelijk 35 en 34 procent). Ten opzichte van de vorige meting is de toename het grootst bij snelgroeiende bedrijven en innovatieve bedrijven (6 en 4 procentpunt). De grootste daling was zichtbaar bij de startups, deze bedroeg 4 procentpunt.
• Verschillen in het aandeel bedrijven met een financieringsbehoefte hangen bovendien ook sterk samen met de levensfase waarin de ondernemingen zich bevinden. Zo geldt voor bedrijven in de levensfasen succes en beëindiging of afbouw dat deze behoefte laag is (respectievelijk 9 en 2 procent). Daarentegen is de behoefte aan externe financiering voor bedrijven in de fases uitbouw of opschalen (31 procent) en overleven (35 procent) juist relatief hoog net als in voorgaande jaren. Ten opzichte van de vorige meting is een sterke daling te zien bij de groep bedrijven in de levensfase uitbouw of opschalen (11 procentpunt). Met uitzondering van de fases continuïteit en overleven, was in alle levensfases ten opzichte van vorig jaar sprake van een daling.

Bedrijven met een externe financieringsbehoefte minder gezond

De behoefte aan nieuwe externe financiering hangt, naast bovenstaande factoren, ook samen met de financiële gezondheid van een bedrijf. De solvabiliteit en liquiditeit geven inzicht in de financiële gezondheid van het bedrijf. Solvabiliteit meet in hoeverre een bedrijf op de lange termijn in staat is met eigen middelen nieuwe investeringen te doen. Liquiditeit geeft de mate aan waarin bedrijven de mogelijkheid hebben om op de korte termijn vanuit eigen middelen te kunnen financieren.

Bedrijven met een externe financieringsbehoefte hebben zowel een lagere solvabiliteit als liquiditeit in 2023. In voorgaande jaren was dit ook zichtbaar. In beide gevallen is het verschil tussen deze bedrijven statistisch significant. In figuren 4.1.2a en 4.1.2b zijn de verschillen in solvabiliteit en liquiditeit weergegeven voor bedrijven met en zonder financieringsbehoefte.

Bedrijven met externe financieringsbehoefte ervaren meer uitdagingen als belemmerend

Zoals toegelicht in hoofdstuk 3, kunnen verschillende uitdagingen een belemmering vormen voor bedrijfsprestaties. De frequentie waarmee uitdagingen als belemmerend worden ervaren door bedrijven in het mkb is verschillend voor bedrijven met en zonder een externe financieringsbehoefte. In figuur 4.1.3 komt dit verschil duidelijk naar voren.

Bij de bedrijven zonder financieringsbehoefte is het aandeel bedrijven het grootst voor de groep die geen van de uitdagingen in meer of mindere mate als belemmerend ervaart (28 procent), een viervoud van het percentage bedrijven met een financieringsbehoefte die geen van de uitdagingen als belemmerend ervaart (7 procent). Voor de bedrijven met een financieringsbehoefte neemt het aandeel bedrijven toe met het aantal uitdagingen dat als belemmerend wordt ervaren. Ruim vier op de tien van deze groep bedrijven ervaart zelfs vijf of meer van de uitdagingen als belemmering. Voor bedrijven zonder financieringsbehoefte geldt dat daarentegen maar voor 13 procent.

Zoals in hoofdstuk 3 bleek, zijn de meest voorkomende uitdagingen voor bedrijven in het mkb gestegen kosten, het vinden van gekwalificeerd personeel en wet- en regelgeving.

Voor bijna een derde van de bedrijven in het mkb met een financieringsbehoefte vormen alle drie de uitdagingen een belemmering. Slechts 13 procent ervaart geen van de uitdagingen als een belemmering. Voor de bedrijven met een financieringsbehoefte komen de uitdagingen gestegen kosten en wet- en regelgeving het vaakst samen voor (48 procent).

Voor bedrijven zonder een externe financieringsbehoefte zien we een ander beeld. Voor slechts 14 procent van deze bedrijven vormen al de bovengenoemde uitdagingen een belemmering. Ook het aandeel bedrijven dat twee van deze uitdagingen als belemmerend ervaart, is voor deze groep lager (27 procent) dan voor bedrijven met een financieringsbehoefte (33 procent). Het aandeel bedrijven dat slechts één van de uitdagingen als belemmerend ervaart (27 procent), is echter hoger dan bij de bedrijven met financieringsbehoefte (22 procent). Voor bedrijven zonder financieringsbehoefte komen het vinden van gekwalificeerd personeel en gestegen kosten het vaakst samen voor (29 procent). Voor 32 procent van de bedrijven zonder financieringsbehoefte vormt geen van deze drie uitdagingen een belemmering.

4.2 Financieringsdoel start, uitbreiding en/of vernieuwing komt weer het meest voor

Bedrijven kunnen meerdere financieringsdoelen tegelijkertijd hebben. Voor 87 procent van de bedrijven met een externe financieringsbehoefte heeft minimaal één van de hoofddoelen te maken met de start, uitbreiding en/of vernieuwing van het bedrijf of bedrijfsactiviteiten. Ten opzichte van de vorige meting bleef dit aandeel nagenoeg gelijk (86 procent). Financieringsdoelen gerelateerd aan continuering van het bedrijf of bedrijfsactiviteiten spelen voor een minder groot gedeelte van de bedrijven met een financieringsbehoefte. Dit betreft tweede derde van de bedrijven met een financieringsbehoefte. Dit is een daling van 3 procentpunt ten opzichte van de vorige meting en vergelijkbaar met voorgaande jaren.

• Voor alle grootteklassen geldt dat meer dan 8 op de 10 bedrijven start, uitbreiding en/of vernieuwing als financieringsdoel heeft. Voor continuering zien we daarentegen dat dit aandeel lager ligt: voor het grootbedrijf ligt dit aandeel het laagst (57 procent), voor het microbedrijf het hoogst (69 procent).
• Ook als wordt uitgesplitst naar sector is het aandeel bedrijven met als hoofddoel start, uitbreiding en/of vernieuwing in alle gevallen hoger dan het aandeel met als hoofddoel continuering. In de sectoren landbouw en de handel, vervoer en horeca is het aandeel bedrijven met start, uitbreiding en/of vernieuwing als financieringsdoel het hoogst (respectievelijk 96 en 92 procent). Dit jaar is de sector met het laagste aandeel het onroerend goed en reparatie (83 procent).
• In handel, vervoer en horeca is ook de fractie bedrijven met continuering als financieringsbehoefte het hoogst (72 procent). In de landbouw was dit aandeel daarentegen het laagst (46 procent).
• Jongere bedrijven met een financieringsbehoefte hebben vaker (90 procent) dan oudere bedrijven (85 procent) start, uitbreiding en/of vernieuwing als financieringsdoel. Voor continuering is dit aandeel voor beide leeftijdsklassen gelijk (67 procent). Vorig jaar bedroeg dit verschil nog 5 procentpunt.
• Voor het type dochterbedrijf geldt dat het aandeel bedrijven met start, uitbreiding en/of vernieuwing als financieringsdoel het laagst is (80 procent), bij continuering zijn dit de familiebedrijven (57 procent). De grootste aandelen bij start, uitbreiding en/of vernieuwing zijn te zien bij familiebedrijf en startups (93 procent), bij continuering zijn dat de sociale ondernemingen (77 procent).

Voorraden en werkkapitaal en uitbreiding van activiteiten meest voorkomende financieringsdoelen

De twee hoofddoelen worden onderverdeeld in subdoelen, waarbij op wat concretere financieringsdoelen wordt ingegaan. Hierbij geldt ook dat bedrijven meerdere subdoelen tegelijkertijd kunnen hebben. Per hoofddoel worden in figuur 4.2.1 de meest voorkomende subdoelen weergegeven.

Van het hoofddoel start, uitbreiding en vernieuwing zijn de meest voorkomende subdoelen voor mkb-bedrijven met een externe financieringsbehoefte: investeren in uitbreiding van het bedrijf of de activiteiten (41 procent), het uitbreiden of vernieuwen van het wagenpark (19 procent) en onroerend goed (17 procent). De belangrijkste subdoelen van continuering zijn: voorraden en werkkapitaal (46 procent), het overbruggen van een moeilijke periode (anders dan vanwege het coronavirus) (16 procent) en herfinanciering (14 procent).

• Met uitzondering van het grootbedrijf geldt dat deze subdoelen voor alle grootteklassen het meest voorkomen. Bij het grootbedrijf is, naast investeren in uitbreiding, herfinanciering het meest voorkomende subdoel (39 procent).
• Tussen de sectoren zien we meer diversiteit met betrekking tot de meest voorkomende subdoelen van start, uitbreiding en/of vernieuwing. Zo is voor de bouwsector het uitbreiden of vernieuwen van het wagenpark het meest voorkomende subdoel (44 procent). Bij het subdoel R&D en innovatie springt de sector informatie en communicatie er juist uit (35 procent). Voor die sector is dit samen met uitbreiding het meest voorkomende subdoel. In de landbouw komt onroerend goed het meest voor als subdoel (41 procent).
• In de handel, vervoer en horeca heeft het grootste deel van de bedrijven voorraden en werkkapitaal als subdoel, namelijk zes op de tien bedrijven.
• Overbruggen van een moeilijke periode vanwege het coronavirus komt net als vorig jaar het meest voor bij bedrijven in de zakelijke dienstverlening (12 procent). Vorig jaar betrof dit nog 23 procent. Met uitzondering van de sector onroerend goed en reparatie, was hier bij alle sectoren een afname zichtbaar ten opzichte van vorig jaar.

4.3 Meeste bedrijven zonder externe financieringsbehoefte zien daarvoor geen aanleiding

Het grootste deel van het mkb in de business economy heeft geen nieuwe externe financieringsbehoefte. In deze meting betreft dit 85 procent van de bedrijven. De voornaamste reden voor bedrijven in het mkb om niet op zoek te gaan naar nieuwe financiering blijft dat er geen aanleiding was voor een financieringsbehoefte (48 procent). Voor iets minder dan een derde van de bedrijven zonder externe financieringsbehoefte is het intern eigen vermogen de hoofdreden (31 procent). 

• Voor het microbedrijf geldt dat de helft van de bedrijven zonder financieringsbehoefte als voornaamste reden hiervoor heeft dat de aanleiding ontbreekt. Dit aandeel neemt af naar mate de grootte van het bedrijf toeneemt.
• De voornaamste reden bij het klein-, midden- en grootbedrijf voor het ontbreken van een behoefte was dat de behoefte gefinancierd kon worden vanuit intern eigen vermogen.
• Voor alle sectoren geldt, net als de afgelopen meting, dat geen aanleiding voor een financieringsbehoefte de voornaamste reden was, gevolgd door het hebben van voldoende intern eigen vermogen.