De Nederlandse economie

“De Nederlandse economie” is een reeks artikelen waarin actuele macro-economische fenomenen worden beschreven en geduid. De artikelen zijn grotendeels gebaseerd op de uitkomsten van de nationale rekeningen.

De Nederlandse economie

Artikel over het directe en indirecte belang van de industrie, haar ontwikkeling, structuur en regionale spreiding.

Het toegenomen belang van de dienstverlening in de Nederlandse economie in de periode 1969-2016.

Een economische vergelijking tussen Amsterdam en Rotterdam, en de regio’s waartoe deze steden behoren.

Na 2013 is het spaaroverschot van Nederland afgenomen.

Hoe hangen onder meer arbeidsparticipatie, consumptie en consumentenvertrouwen samen met leeftijd?

De relatie tussen technologische ontwikkeling en werkgelegenheid.

De transitie naar een circulaire economie beschreven op basis van data van CBS.

Bedrijven zagen hun aandeel in het beschikbaar inkomen afnemen door dalende dividenden uit het buitenland.

DNE-artikel over de Conjunctuurklok en hoe deze de Nederlandse economie heeft beschreven tussen 2013 en 2016.

Het vertrouwen onder Nederlandse consumenten nader geanalyseerd

Dit artikel brengt oliestromen door de Nederlandse economie in beeld

Het netto extern vermogen van Nederland is het hoogst van Europa. Geen enkel ander land heeft, in verhouding tot de grootte van de economie, een hoger saldo aan financiële bezittingen.

In dit artikel is geanalyseerd hoe de productiviteit in Nederland zich voor, tijdens en na de crisis van 2009 heeft ontwikkeld.

In dit artikel wordt geanalyseerd hoe de collectief gefinancierde zorguitgaven zich sinds de invoering van de nieuwe Zorgverzekeringswet in 2006 hebben ontwikkeld. Verder wordt ingegaan op de financiering van de zorg, de totale zorglasten per Nederlander en zorggebruik door diverse groepen.

Overzicht van de invloed van de aardgaswinning op de Nederlandse economie.

Dit artikel laat zien dat economische verschillen tussen huishoudens samenhangen met de gekozen inkomens- en vermogensconcepten. Herverdeling vermindert de inkomensongelijkheid in Nederland drastisch. Daarnaast wordt in dit artikel getoond dat verschillen tussen huishoudens sterk afhangen van de verslagperiode en de levensfase van de kostwinner.

De uitgaven van Defensie bevonden zich in 2014 op het laagste niveau ooit. De dalende defensie-uitgaven van Nederland staan niet op zich. Ook die van veel andere NAVO-lidstaten namen de laatste decennia onder druk van bezuinigingen af. De Verenigde Staten vormden hierop sinds de aanval op de Twin Towers van 11 september 2001 een uitzondering.

Alle westerse landen worstelen vanwege de vergrijzing met de betaalbaarheid van hun pensioenen. Nederland neemt internationaal een bijzondere positie in vanwege het enorme pensioenvermogen dat is opgebouwd voor de aanspraken op het aanvullend werknemerspensioen. De AOW wordt in Nederland gefinancierd via een omslagstelsel en er worden geen reserves opgebouwd.Volgens nieuwe berekeningen is hiervoor echter meer geld nodig dan voor het aanvullend werknemerspensioen. De voor beide pensioenregelingen benodigde reserves worden sterk opgeblazen door de lage rente.

In dit artikel schetst CBS waar de bouwsector nu staat in vergelijking met voor en tijdens de crisis, zowel op het gebied van productie en financiën als qua aantallen bedrijven en banen. Er wordt bovendien niet alleen naar de bouwsector zelf gekeken, maar ook naar de woningmarkt, de utiliteitsmarkt en de infrastructuurmarkt.

Achtergronden bij het historisch lage rendement op staatsobligaties. Het artikel is het eerste in een nieuwe reeks getiteld "De Nederlandse economie", naar het gelijknamige boek dat in de zomer van 2014 voor het laatst verscheen. Met de reeks wil CBS continu achtergronden geven bij de economische actualiteit.

Nederland beschikt over relatief weinig eigen natuurlijke hulpbronnen, terwijl de economie zwaar leunt op de export en sectoren die veel energie en materialen gebruiken. Een goed inzicht in het gebruik en de afhankelijkheid van grondstoffen is van belang om de toekomstige voorziening van belangrijke materialen veilig te stellen. Dit artikel analyseert de materiaalstromen in de Nederlandse economie, de grondstofafhankelijkheid en de efficiëntie waarmee grondstoffen worden ingezet.

Een veel gehoorde bewering is dat de investeringen in Nederland achterblijven. De crisis heeft inderdaad met name de investeringen in onroerend goed in de afgelopen jaren ver teruggeworpen. Ook klopt het dat (niet-financiële) ondernemingen verhoudingsgewijs steeds meer investeren in het buitenland. De buitenlandse activiteiten vormen dan ook een steeds belangrijker bron van inkomsten voor bedrijven. Worden de buitenlandse investeringen meegenomen, dan blijkt er van het oppotten van winsten door Nederlandse ondernemingen echter geen sprake.

Hoewel de Nederlandse overheidsschuld de laatste jaren sterk is opgelopen, namen de rentelasten alleen maar af. Ook in vergelijking met andere Europese landen betaalde de Nederlandse overheid relatief weinig rente. Onder andere hierdoor voldeed Nederland in 2013 aan de drieprocentsnorm van het overheidstekort. Dit neemt niet weg dat andere indicatoren voor de gezondheid van de Nederlandse overheidsfinanciën een minder rooskleurig beeld van de situatie schetsen.

Binnen EU-verband is afgesproken dat illegale activiteiten vanaf september 2014 meegenomen moeten worden in de nationale rekeningenom de vergelijkbaarheid tussen landen te vergroten. Voor illegale activiteiten is het echter veel moeilijker om betrouwbare schattingen te maken dan voor legale activiteiten, waardoor de schattingen zijn omgeven door grote onzekerheidsmarges. Het doel van dit artikel is om inzicht te geven in hoe illegale activiteiten geschat worden en ingepast in de rest van de nationale rekeningen. Het aandeel van de illegale economie in het Nederlandse bbp is voor 2010 geraamd op 0,4 procent. In veel andere landen komt het aandeel van de illegale economie evenmin boven de 1 procent uit.

Hoofdstuk 10 uit de publicatie de Nederlandse economie die woensdag 10 september 2014 verschijnt.

De dynamiek op de huurwoningmarkt is tussen 2007 en 2011 licht toegenomen, maar deze toename was veel kleiner dan de afname van de dynamiek op de koopwoningmarkt.

De Duitse exportsector presteert al jaren structureel beter dan die van Nederland. Bekend was al dat het economisch snel groeiende China steeds belangrijker werd als afnemer van Duitse producten. De verwachting was dat Nederland hier op een indirecte manier van kon meeprofiteren door de toelevering van grondstoffen en halffabricaten aan het Duitse bedrijfsleven. Hiervan blijkt echter nauwelijks sprake.

De huidige economische crisis duurt nu al langer dan die van de jaren tachtig. Die crisis was weliswaar dieper en heviger, maar het herstel zette al in na twee jaar van krimp. De huidige crisis is hardnekkiger.

In 2012 was de consumptie door huishoudens in Nederland 4,4 procent lager dan in 2008. In België en Duitsland daarentegen consumeerden de huishoudens in 2012 meer dan vier jaar eerder. Dit komt grotendeels doordat het reëel beschikbaar inkomen in Nederland is gedaald terwijl het in de buurlanden is gestegen.

Nederland had vóór de kredietcrisis een grote financiële sector. Door de kredietcrisis moest de staat bijspringen om de sector te ondersteunen. Gedurende de crisisjaren is de sector nog groter en belangrijker geworden: de bijdrage aan het bbp is niet gedaald, maar juist gestegen.

In het artikel wordt ingegaan op de ontwikkeling van het menselijk kapitaal in Nederland, zowel nominaal als reëel. Er wordt een analyse gemaakt van de investeringen in menselijk kapitaal. Tot slot wordt de verhouding tussen het bbp en het menselijk kapitaal besproken.

In dit artikel wordt de arbeidsparticipatie in Nederland vergeleken met die in andere lidstaten van de Europese Unie. Met het oog op een voorziene krapte op de arbeidsmarkt wanneer de conjunctuur weer aantrekt, wordt tevens de vraag beantwoord wat de omvang en samenstelling van het onbenut arbeidsaanbod in Nederland is en hoe ons land zich hierin verhoudt tot andere EU-lidstaten. Hierbij wordt gekeken naar iedereen die niet werkt, maar wel beschikbaar of op zoek is.

In dit artikel wordt stilgestaan bij de vraag wat de invloed van de euro tot dusverre is geweest op de handel tussen de landen die haar als munteenheid hebben ingevoerd. Toename van deze handel was naast verdere politieke integratie immers de voornaamste reden om de munt in te voeren.

Dit artikel geeft een analyse van de indicatoren waar Nederland volgens de Europese Commissie onvoldoende op heeft gescoord. Op deze manier wordt er een actueel overzicht verkregen van de risico’s waar de Nederlandse economie aan bloot staat.

In dit artikel wordt de geschiedenis en de huidige stand van de Nederlandse hypotheekschuld geanalyseerd. Dit gebeurt vanuit zowel de vraag naar woningen als het aanbod hiervan, met speciale aandacht voor fiscale maatregelen op het gebied van hypotheekverstrekking (zoals de hypotheekrenteaftrek).

In dit artikel wordt de Nederlandse economie geanalyseerd aan de hand van het nettovermogen, het saldo van de schulden en alle financiële en niet financiële bezittingen.

Hoewel de economische groei en de werkgelegenheid in veel landen weer aantrekken, doen zich, drie jaar nadat de financiële wereld op haar grondvesten schudde, nog steeds naschokken voor.

Door de centrale ligging en de beschikbaarheid van goede achterlandverbindingen via de weg, het water, het spoor en door de lucht is Nederland een gunstige springplank voor het mondiale vervoer.

Van alle cijfers die het CBS publiceert, is de inflatie een van de meest in het oog springende.

In dit artikel worden de economieën van beide landen vergeleken.

Aardgas werd onze belangrijkste energiebron, gaf een stevige impuls aan het bbp en voorzag de staat van vele miljarden aan inkomsten.

Dit artikel schetst een beeld van de Nederlandse diensteneconomie in de voorbije decennia.

In dit artikel wordt de ontwikkeling van hernieuwbare energie in Nederland beschreven. Aandacht wordt geschonken aan verschillende vormen van hernieuwbare energie, zoals windenergie, zonne-energie en biomassa. De rol van de overheid wordt belicht en vergelijkingen worden gemaakt met andere EU-landen, met name Duitsland. Ook de economische aspecten van hernieuwbare energie komen aan de orde.

In dit artikel wordt eerst ingegaan op de belangrijkste wijzigingen in het zorgstelsel. Daarna wordt gekeken naar de totale kosten en worden deze verdeeld naar type financiering. Vervolgens wordt een analyse gemaakt van de lastenverdeling tussen de verschillende actoren. Tenslotte wordt aandacht besteed aan de situatie in een aantal andere landen.

In dit artikel wordt de ontwikkeling van ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid geschetst, wordt inzicht gegeven in de kosten hiervan en wordt gekeken naar het effect dat met name de recentere wetswijzigingen hebben gesorteerd.

De Europese Unie wordt als economisch blok afgezet tegen Japan, de Verenigde Staten en de BRIC-landen. Ook komen de economische ontwikkelingen binnen de Europese Unie aan de orde. Er wordt een analyse gemaakt van het bruto binnenlands product, de demografische ontwikkeling, de situatie met betrekking tot de energievoorziening en de aanwezigheid van minerale reserve en schaarse metalen.

Dit artikel presenteert de uitkomsten van de niet-financiële balansen die recentelijk door het CBS als onderdeel van de Nederlandse nationale rekeningen zijn ontwikkeld. Deze worden in nauwe samenhang met de financiële balansen getoond voor de laatste vier jaar en in vergelijking met 1996.

In dit artikel worden de gevolgen van de financiële crisis op de overheidsfinanciën voor Nederland vergeleken met die van de overige 26 lidstaten van de Europese Unie.

In dit artikel wordt de ontwikkeling van de welvaart geanalyseerd in termen van productiviteit en het aantal uren dat gemiddeld per inwoner wordt gewerkt.

Om de huidige crisis beter te kunnen duiden, wordt in dit artikel ingegaan op de twee grootste crises uit de vorige eeuw, die in de jaren dertig en tachtig.

In de afgelopen jaren zijn er verschillende methoden ontwikkeld om welvaart en duurzaamheid beter in beeld te krijgen. In dit artikel wordt de internationaal aanbevolen kapitaalbenadering besproken en geïllustreerd.

In dit artikel ingegaan op de (economische) ontwikkelingen in Sub-Sahara Afrika.

In dit artikel wordt dieper ingegaan op het toekomstige pensioeninkomen van Nederlanders.

In dit artikel wordt de Nederlandse glastuinbouw belicht waarbij de gehele keten van tomaten, paprika’s en komkommers van producent tot consument wordt doorlopen.

In dit artikel wordt ingegaan op de totstandkoming van de Europese monetaire samenwerking.